Japan Defense News: ચીનના પડકાર વચ્ચે જાપાન પોતાની સૈન્ય તાકાત વધારશે, નવા હથિયારોના સોદાથી અમેરિકાને મોટો સંદેશ
Japan Defense News: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીની વ્યવસ્થામાં 1960માં અમેરિકા અને જાપાન વચ્ચે સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સુરક્ષા સંધિમાં અમેરિકાએ જાપાનની રક્ષા કરવાનું વચન આપ્યું હતું. સંધિ હેઠળ હજારો અમેરિકન સૈનિકો જાપાનમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. હાલમાં પણ લગભગ 55,000 અમેરિકન સૈનિકો જાપાનમાં તૈનાત છે. આ સંધિ જાપાન-અમેરિકા સંબંધોનો આધાર રહી છે, પરંતુ તાજેતરના મહિનાઓમાં બંને દેશોના સંબંધોમાં બદલાવ જોવા મળ્યો છે. જાપાન હવે એક હદ સુધી આક્રમક વલણ અપનાવીને ચીન સામે અમેરિકા પર નિર્ભર રહ્યા વિના પોતાની સુરક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે તે નવા હથિયારોના સોદા કરી રહ્યું છે.
યુરેશિયન ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાએ નાટો સભ્યો અને દક્ષિણ કોરિયા સહિત અનેક દેશો સાથે પરસ્પર સંરક્ષણ કરારો કર્યા છે, પરંતુ જાપાન સાથે તેની સંધિ અલગ છે. આ અમેરિકાની તરફથી જાપાનને આપવામાં આવેલી એકતરફી સુરક્ષા ગેરંટી છે. ટોક્યો તરફથી વોશિંગ્ટનને કોઈ સુરક્ષા ગેરંટી નથી, કારણ કે જાપાનનું શાંતિપ્રિય બંધારણ જાપાનની બહાર અમેરિકન ક્ષેત્રની રક્ષા કરવાની તેની ક્ષમતાને મર્યાદિત કરે છે.
જાપાનનો સંરક્ષણ સિદ્ધાંત
દુનિયાના સૌથી તકનીકી રીતે અદ્યતન અને આર્થિક મહાશક્તિઓમાંના એક જાપાન તરફથી સુરક્ષાનું આ અનોખું કામ અમેરિકાને સોંપવાથી ‘યોશિદા સિદ્ધાંત’ (પ્રધાનમંત્રી શિગેરુ યોશિદાના નામ પરથી)નો જન્મ થયો. આ સિદ્ધાંતમાં જાપાન સુરક્ષા માટે અમેરિકા પર નિર્ભર રહીને આર્થિક સુધારા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
યોશિદા મોડેલ છ દાયકાથી વધુ સમય સુધી સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત રહ્યો. પૂર્વ એશિયામાં નાનો દેશ હોવા છતાં જાપાન લગભગ ચાર દાયકાઓ સુધી દુનિયાની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા રહ્યો છે અને હજુ પણ દુનિયાની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે. જાપાનના બંધારણે ભૂરાજકીય લક્ષ્યો હાંસલ કરવાના માર્ગ તરીકે યુદ્ધનો ઔપચારિક રીતે ત્યાગ કર્યો.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે તણાવ
ગત વર્ષે જાન્યુઆરીમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વ્હાઇટ હાઉસમાં પરત ફર્યા બાદથી સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે કે શું ટોક્યો અમેરિકાની સુરક્ષા ગેરંટી પર આંખ બંધ કરીને ભરોસો કરી શકે છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસનના અધિકારીઓએ વારંવાર નાટો દેશોથી લઈને જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા અમેરિકન સુરક્ષા સહયોગીઓને કહ્યું છે કે તેઓ પોતાની સુરક્ષાનો બોજ પોતે ઉઠાવે.
ટ્રમ્પના વલણ વચ્ચે આ અઠવાડિયે જાપાનનું નવું સંરક્ષણ શ્વેતપત્ર (ડિફેન્સ વ્હાઇટ પેપર) જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભલે ટોક્યો અમેરિકા સાથેની પોતાની સંરક્ષણ ભાગીદારીને પોતાની સુરક્ષા માટે મૂળભૂત માને છે. સાથે જ તે એ પણ સમજે છે કે તે અમેરિકા પર આંખ બંધ કરીને નિર્ભર રહી શકતું નથી અને તેણે પોતાની તાકાત વિકસાવવી પડશે.
જાપાનના લોકોના જીવન અને રોજગારીની રક્ષા માટે સૌથી જરૂરી બાબત સક્રિય ડિપ્લોમસી કરવી છે. જાપાન-અમેરિકન એલાયન્સને આધાર માનીને સમાન વિચાર ધરાવતા દેશો સાથે મળીને કામ કરવું અને મલ્ટિલેટરલ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવું જરૂરી છે.- ટોક્યોનું વ્હાઇટ પેપર
જાપાન ડિફેન્સ વ્હાઇટ પેપર
વ્હાઇટ પેપરમાં જાપાને અમેરિકાને પોતાની સિક્યુરિટીની આધારશિલા અને મુખ્ય પિલર ગણાવ્યો છે. સાથે જ એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વિસ્તારમાં શાંતિ અને સ્થિરતા કોઈપણ દેશ એકલા હાંસલ કરી શકતો નથી. આવી સ્થિતિમાં જાપાન-અમેરિકા એલાયન્સ જાપાનની નેશનલ સિક્યુરિટી માટે જરૂરી છે. આ ડોક્યુમેન્ટ આ સિક્યુરિટી એલાયન્સના મહત્વને જણાવે છે, પરંતુ તે એવું પણ કહે છે કે ટોક્યોએ પોતાની સુરક્ષાની જવાબદારી પોતે લેવી પડશે.
વ્હાઇટ પેપરમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 2027 સુધીમાં જાપાન પોતાની ડિફેન્સ ક્ષમતાને એટલી મજબૂત કરશે, જેથી તે પોતાના દેશ પર થતા હુમલાઓનો સામનો કરવાની મુખ્ય જવાબદારી લઈ શકે અને પોતાના સહયોગીઓ તથા અન્ય લોકોના સપોર્ટથી આવા જોખમોને રોકી શકે અને હરાવી શકે. પેપરમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ટોક્યોને પોતાની સિક્યુરિટી પડકારોનો સામનો કરવા અને પોતાની ડિફેન્સ ક્ષમતાને મજબૂત કરવાની જરૂર છે.
જાપાનનો સંરક્ષણ પર ભાર
વ્હાઇટ પેપર કહે છે, ‘જાપાન સરકારની સૌથી મોટી જવાબદારી પોતાના નાગરિકોના જીવન અને દેશની જમીન, પાણી તથા હવાઈ વિસ્તારની સંપૂર્ણ રીતે રક્ષા કરવાની છે. આ જાપાનની નેશનલ સિક્યુરિટીની પાયાની બાબત છે. જાપાને આ કડવી વાસ્તવિકતાનો સીધો સામનો કરવાની અને પોતાની ડિફેન્સ ક્ષમતાને મજબૂત કરવાની જરૂર છે, જેમાં દુશ્મનની ક્ષમતા પર ધ્યાન આપવામાં આવે.
પેપરમાં જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે નૌસેનાના ફ્રિગેટ ખરીદવા માટે થયેલા ઐતિહાસિક સંરક્ષણ કરાર પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે. એ જ રીતે પેપરમાં ભારતને વોરશિપ (યુનિકોર્ન) પ્રોજેક્ટ માટે ઇન્ટિગ્રેટેડ કમ્યુનિકેશન એન્ટેના સિસ્ટમના વેચાણનો ઉલ્લેખ છે. ભારત, ઓસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકા સાથે જાપાન ક્વાડનો ભાગ છે. જાપાન છઠ્ઠી જનરેશનનું ફાઇટર જેટ GCAP પણ બનાવી રહ્યું છે.
ચીન સામે એકતા
આ પ્રયાસો દર્શાવે છે કે ટોક્યો ભલે વોશિંગ્ટન સાથેની પોતાની સિક્યુરિટી પાર્ટનરશિપને જરૂરી માને છે, પરંતુ પોતાની ડિફેન્સ ક્ષમતાઓને પણ મજબૂત કરી રહ્યું છે. જાપાન ઇન્ડો-પેસિફિકમાં ઓસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણ કોરિયા, ફિલિપાઇન્સ અને ભારત સાથે બાઇલેતરલ તથા મલ્ટિલેટરલ પાર્ટનરશિપ વધારી રહ્યું છે, જેથી ચીનની વધતી ‘દાદાગીરી’નો સામનો કરી શકાય.
