India Forex Reserves: પશ્ચિમ એશિયા સંકટ વચ્ચે ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સતત ચોથા અઠવાડિયે મોટો ઘટાડો થયો છે. 2 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ પૂરા થયેલા અઠવાડિયા દરમિયાન તેમાં આશરે $13 બિલિયનનો ઘટાડો થયાના અહેવાલ છે. તેના અગાઉના અઠવાડિયામાં તેમાં $18 બિલિયનથી વધુનો ઘટાડો થયો હતો. તેનાથી એક અઠવાડિયા પહેલાં આશરે $15 બિલિયન અને તેનાથી અગાઉના અઠવાડિયામાં આશરે $5 બિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો. એટલે કે, માત્ર ચાર અઠવાડિયામાં જ $51.1 બિલિયન ઘટ્યા છે. જોકે, 4 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી સતત 10 અઠવાડિયા સુધી તેમાં વધારો થઈ રહ્યો હતો.
વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં ફરી મોટો ઘટાડો
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (Reserve Bank of India) દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, 2 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ પૂરા થયેલા અઠવાડિયા દરમિયાન ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં $12.752 બિલિયનનો મોટો ઘટાડો થયો છે. તેના અગાઉના અઠવાડિયામાં પણ તેમાં $18.343 બિલિયનનો મોટો ઘટાડો થયો હતો. તેનાથી એક અઠવાડિયા પહેલાં $14.881 બિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો અને 11 સપ્ટેમ્બરના રોજ પૂરા થયેલા અઠવાડિયા દરમિયાન $4.924 બિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો. આ ચાર અઠવાડિયા દરમિયાન જ દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં $51.100 બિલિયનનો મોટો ઘટાડો થયો છે. હવે દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર ઘટીને $734.606 બિલિયન રહી ગયું છે. આ પહેલાં 4 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર $785.706 બિલિયનની સર્વકાલીન ઊંચી સપાટીએ હતું.
FCA ભંડારમાં મોટો ઘટાડો
રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સાપ્તાહિક આંકડા અનુસાર, 2 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ પૂરા થયેલા અઠવાડિયા દરમિયાન ભારતની વિદેશી હૂંડિયામણ સંપત્તિ (Foreign Currency Asset)માં $10.664 બિલિયનનો ઘટાડો થયો છે. તેના અગાઉના અઠવાડિયામાં પણ તેમાં $15.570 બિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો. તાજેતરના ઘટાડા બાદ દેશનું FCA ભંડાર ઘટીને $604.747 બિલિયન રહી ગયું છે.
નોંધનીય છે કે દેશના કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં વિદેશી હૂંડિયામણ સંપત્તિ અથવા ફોરેન કરન્સી એસેટ (FCA) મહત્ત્વનો હિસ્સો ધરાવે છે. ડૉલરમાં દર્શાવવામાં આવતી વિદેશી હૂંડિયામણ સંપત્તિમાં યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવી બિન-અમેરિકન મુદ્રાઓના મૂલ્યમાં થતા વધઘટની અસરોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
સોનાના ભંડારમાં પણ ઘટાડો
સમીક્ષા હેઠળના અઠવાડિયા દરમિયાન સોનાના ભાવમાં પણ થોડો ઘટાડો થયો છે. તેના કારણે રિઝર્વ બેંકના સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં $2.288 બિલિયનનો ઘટાડો થયો છે. તેના અગાઉના અઠવાડિયામાં તેમાં $2.591 બિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો. હવે દેશના સોનાના ભંડારનું મૂલ્ય ઘટીને $106.413 બિલિયન રહી ગયું છે.
નોંધનીય છે કે માર્ચ 2026ના અંતે RBI પાસે 880.52 ટન સોનાનો ભંડાર હતો. આ દેશના કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારના આશરે 16.7% જેટલો હિસ્સો છે. સોનાના મૂલ્યમાં ઘટાડો થાય ત્યારે તેની અસર કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર પણ પડે છે.
SDRમાં વધારો
રિઝર્વ બેંકના આંકડા અનુસાર, ગયા અઠવાડિયા દરમિયાન ભારતના સ્પેશિયલ ડ્રોઇંગ રાઇટ્સ અથવા વિશેષ આહરણ અધિકારો (SDR)માં $15 મિલિયનનો વધારો થયો છે. તે પહેલાં તેમાં $97 મિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો. હવે દેશનું કુલ SDR ભંડાર વધીને $18.656 બિલિયન થયું છે.
આ અઠવાડિયા દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડાર (IMF) પાસે રાખવામાં આવેલા દેશના રિઝર્વ ભંડારમાં $15 મિલિયનનો ઘટાડો થયો છે. તેના અગાઉના અઠવાડિયામાં પણ તેમાં $86 મિલિયનનો ઘટાડો થયો હતો. હવે દેશનું IMF રિઝર્વ ઘટીને $4.789 બિલિયન રહી ગયું છે.
