મેદસ્વિતાથી ઘૂંટણનો દુખાવો વધી શકે છે? ડૉક્ટર પાસેથી જાણો વજન ઘટાડવાના ફાયદા અને સાવચેતી
Obesity and Arthritis: મોટાભાગના લોકો વજન ઘટાડવાની વાત માત્ર એટલા માટે કરે છે, જેથી તેઓ દેખાવમાં પાતળા અને તંદુરસ્ત લાગે. પરંતુ વધેલું વજન માત્ર તમારા દેખાવને જ અસર કરતું નથી, તે સૌથી વધુ અસર તમારા ઘૂંટણ અને થાપાના સાંધા પર કરે છે. આપણા ઘૂંટણને આખા શરીરનો ભાર ઉપાડીને ચાલવું પડે છે. જ્યારે શરીરમાં ચરબી વધે છે, ત્યારે સાંધા પર જરૂર કરતાં વધુ દબાણ આવવા લાગે છે. લાંબા સમય સુધી વધુ વજન રહેવાથી સાંધા પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે અને ઑસ્ટિયોઆર્થરાઇટિસનું જોખમ વધારતાં કારણોમાં તેનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
આ અંગે વધુ માહિતી મેળવવા માટે જ્યારે ડૉ. સુશીલ શર્મા સાથે વાત કરી, ત્યારે તેમણે જણાવ્યું કે સંધિવાનું એકમાત્ર કારણ મેદસ્વિતા નથી. વધતી ઉંમર, આનુવંશિકતા, જૂની ઈજા અથવા આખો દિવસ એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાની આદત પણ સાંધાને બીમાર કરી શકે છે. ઘણી વખત પાતળા શરીરવાળા લોકોને પણ સંધિવાની ફરિયાદ થાય છે.
સાંધા પર વજનની બેવડી અસર
ચાલતી વખતે, સીડી ચઢતી વખતે અથવા ઊઠવા-બેસવા દરમિયાન ઘૂંટણ અને થાપાના સાંધા પર શરીરનો ભાર પડે છે. વજન વધારે હોય ત્યારે આ સાંધાઓએ વધારાનો ભાર ઉપાડવો પડી શકે છે. પહેલેથી ઑસ્ટિયોઆર્થરાઇટિસ અથવા ઘૂંટણની સમસ્યા હોય, તો દુખાવો અને હલનચલનમાં થતી મુશ્કેલી વધી શકે છે.
પરંતુ વાત માત્ર વજનના ભાર પૂરતી સીમિત નથી. નિષ્ણાતે જણાવ્યું કે આ બાબત માત્ર સાંધા પર પડતા વજન પૂરતી મર્યાદિત નથી. શરીરમાં રહેલી વધારાની ચરબીયુક્ત પેશીઓ સોજા સાથે સંકળાયેલી પ્રક્રિયાઓને પણ અસર કરી શકે છે. તેથી મેદસ્વિતા અને સાંધાની તકલીફ વચ્ચેના સંબંધને માત્ર શરીરના વજન સાથે જોડીને જોવામાં આવતો નથી.
વજન ઘટાડવાથી ઘૂંટણને કેવી રીતે ફાયદો થઈ શકે છે
જો વજન વધારે હોય અને ઘૂંટણમાં દુખાવો રહેતો હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહથી ધીમે ધીમે વજન ઘટાડવું ફાયદાકારક બની શકે છે. વજન ઘટવાથી સાંધા પર પડતો વધારાનો ભાર ઓછો થઈ શકે છે અને કેટલાક લોકોને ચાલવામાં સરળતા અનુભવાઈ શકે છે.
નિષ્ણાતના જણાવ્યા અનુસાર, વજન ઘટાડવા માટે અચાનક ભૂખ્યા રહેવાને બદલે ખાવાની આદતોમાં ધીમે ધીમે ફેરફાર કરવો વધુ સારો છે. ભોજનમાં શાકભાજી, કઠોળ, ફળો અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાકનો સમાવેશ કરો અને વધુ પડતી તળેલી વસ્તુઓ, મીઠાઈઓ તથા વધુ કૅલરીવાળા ખોરાકના પ્રમાણ પર ધ્યાન આપો.
તેની સાથે શરીરને હલનચલન કરાવવું પણ જરૂરી છે. જો ઘૂંટણમાં પહેલેથી દુખાવો હોય, તો દોડવા અથવા કૂદવાને બદલે હળવું ચાલો અથવા જિમમાં વપરાતી સ્થિર સાઇકલ ચલાવો. જો દુખાવો વધુ રહેતો હોય, તો કોઈપણ કસરત શરૂ કરતાં પહેલાં ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ પાસેથી યોગ્ય રીત જરૂર સમજી લો.
ડૉક્ટરને ક્યારે બતાવવું જોઈએ
જો ઘૂંટણમાં સતત દુખાવો, સોજો અથવા જકડન રહેતી હોય, ચાલવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય અથવા રોજિંદાં કામકાજ પર અસર થવા લાગી હોય, તો ડૉક્ટર પાસે તપાસ કરાવવી વધુ યોગ્ય છે. ઘૂંટણના દરેક દુખાવાને માત્ર વધેલા વજન અથવા ઉંમરની અસર માનવી યોગ્ય નથી.
