Gas After Gallbladder Removal: જ્યારે કોઈ વ્યક્તિના ગૉલબ્લેડરમાં પથરી થાય છે, ત્યારે તેને ઘણીવાર ગૉલબ્લેડર કાઢી નાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. હકીકતમાં, તેમાં બનતી પથરીઓ બહાર નીકળી શકતી નથી, તેથી આ અંગને જ કાઢવું પડે છે. જોકે, ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી પણ વ્યક્તિ સામાન્ય જીવન જીવી શકે છે. પરંતુ, ત્યારબાદ કેટલાક લોકોને પાચન સંબંધિત સમસ્યાઓ જેવી કે ગૅસ થવી, પેટ ફૂલવું, અપચો, એસિડિટી અને ઝાડાની તકલીફ થવા લાગે છે. ડૉક્ટરના મતે, તેનું એક કારણ એ છે કે ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી શરીરમાં બાઇલને સંગ્રહિત કરવાની અને જરૂરિયાતના સમયે એકસાથે મુક્ત કરવાની પ્રક્રિયા બદલાઈ જાય છે.
જોકે, ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી દરેક વ્યક્તિને ગૅસ અથવા એસિડિટી થાય એવું જરૂરી નથી. કેટલાક લોકોને આ સમસ્યાઓ માત્ર શસ્ત્રક્રિયા પછીના શરૂઆતના સ્વસ્થ થવાના સમયગાળા દરમિયાન થાય છે, જ્યારે કેટલાક લોકોમાં તે લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તેને માત્ર શસ્ત્રક્રિયાની સામાન્ય અસર માનવાને બદલે પાચનતંત્રની અન્ય સમસ્યાઓની પણ તપાસ કરાવવી જરૂરી બની શકે છે.
ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી શરીરમાં શું બદલાય છે?
ગૉલબ્લેડર યકૃતની નીચે આવેલી એક નાની કોથળી છે, જેનું મુખ્ય કામ બાઇલનો સંગ્રહ કરવાનું અને જરૂરિયાતના સમયે તેનો ઉપયોગ કરવાનું છે. બાઇલ યકૃતમાં બને છે અને ચરબીના પાચન તથા શોષણમાં મદદ કરે છે.
ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિક અનુસાર, ગૉલબ્લેડર કાઢી નાખવામાં આવે ત્યારે યકૃત બાઇલ બનાવવાનું બંધ કરતું નથી. તફાવત એટલો જ છે કે હવે બાઇલનો સંગ્રહ કરીને ભોજન સમયે તેને એકસાથે મુક્ત કરવા માટે ગૉલબ્લેડર હોતું નથી. તેના બદલે બાઇલ ડક્ટ દ્વારા બાઇલ સીધી નાની આંતરડીમાં પહોંચતી રહે છે.
આ ફેરફારને કારણે શસ્ત્રક્રિયા પછી શરીરને પાચનની નવી પ્રક્રિયા સાથે અનુકૂલન સાધવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. ખાસ કરીને શરૂઆતના દિવસો અથવા અઠવાડિયાંમાં કેટલાક લોકોને ભારે ભોજન, ચરબીયુક્ત ખોરાક અથવા વધુ પડતા ફાઇબરવાળો ખોરાક પચાવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
ગૉલબ્લેડર ન હોય ત્યારે બાઇલ પાચનમાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિક અનુસાર, ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી બાઇલ બનવાનું બંધ થતું નથી એ સમજવું જરૂરી છે. યકૃત સતત બાઇલ બનાવે છે. તફાવત માત્ર એટલો છે કે પહેલાં ગૉલબ્લેડર બાઇલનો સંગ્રહ કરીને ભોજન સમયે જરૂરિયાત મુજબ તેને આંતરડીમાં મોકલતું હતું.
શસ્ત્રક્રિયા પછી બાઇલ સીધી નાની આંતરડીમાં પહોંચે છે. તેથી શરીરને બાઇલના આ બદલાયેલા પ્રવાહ સાથે અનુકૂલન સાધવું પડે છે. મોટાભાગના લોકોમાં આ પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક થાય છે અને થોડા સમય પછી તેઓ સામાન્ય આહાર લઈ શકે છે.
શસ્ત્રક્રિયા પછી ગૅસ અને પેટ ફૂલવાની સમસ્યા કેમ થઈ શકે છે?
NCBI અનુસાર, ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી ગૅસ અને પેટ ફૂલવાની (Bloating) સમસ્યા થવા પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. તેનું એક કારણ લેપ્રોસ્કોપિક શસ્ત્રક્રિયા દરમિયાન વપરાતો ગૅસ પણ હોઈ શકે છે. લેપ્રોસ્કોપિક શસ્ત્રક્રિયામાં પેટની અંદર કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ગૅસ દાખલ કરવામાં આવે છે, જેથી સર્જનને શસ્ત્રક્રિયા કરવા માટે પૂરતી જગ્યા મળી રહે. શસ્ત્રક્રિયા પછી થોડા સમય સુધી આ ગૅસને કારણે દુખાવો અથવા પેટ ફૂલવા જેવું લાગી શકે છે.
આ ઉપરાંત, પાચનમાં થયેલા ફેરફારો પણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. શરીરને બાઇલના સતત પ્રવાહ સાથે અનુકૂલન સાધવામાં સમય લાગી શકે છે. શસ્ત્રક્રિયા પછી જો વ્યક્તિ અચાનક વધુ ફાઇબરવાળો ખોરાક, તળેલો ખોરાક અથવા ચરબીયુક્ત ખોરાક ખાવાનું શરૂ કરે, તો ગૅસ અને પેટ ફૂલવાની સમસ્યા વધી શકે છે.
શું ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી એસિડિટી વધી શકે છે?
કેટલાક લોકોને ગૉલબ્લેડર કાઢવાની શસ્ત્રક્રિયા પછી એસિડ રિફ્લક્સ અથવા છાતીમાં બળતરાની ફરિયાદ થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોમાં કોલેસિસ્ટેક્ટોમી (Cholecystectomy) પછી અપચો અને એસિડિટી જેવાં લક્ષણો લાંબા સમય સુધી પણ રહી શકે છે, જોકે તેનાં અનેક સંભવિત કારણો હોઈ શકે છે.
જો શસ્ત્રક્રિયા પછી વારંવાર છાતીમાં બળતરા, ખાટી ઓડકાર, મોઢામાં ખાટો સ્વાદ અથવા સૂઈ ગયા પછી બળતરા અનુભવાય, તો તે GERD અથવા પાચનતંત્રની બીજી કોઈ સમસ્યા સાથે સંકળાયેલું હોઈ શકે છે. NCBI અનુસાર, અપચામાં પેટના ઉપરના ભાગમાં અસ્વસ્થતા, થોડું ખાધા પછી જ પેટ ભરાઈ જવું, પેટ ફૂલવું, ઊબકા આવવા અને ખાટી ઓડકાર જેવાં લક્ષણો પણ જોવા મળી શકે છે.
ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી કેટલાક લોકોને ગૅસ, પેટ ફૂલવું, અપચો અને એસિડિટીની સમસ્યા થઈ શકે છે, ખાસ કરીને શસ્ત્રક્રિયા પછીના શરૂઆતના સમયમાં. તેનું એક કારણ બાઇલના પ્રવાહમાં આવેલો ફેરફાર અને પાચનની નવી પ્રક્રિયા સાથે શરીરનું અનુકૂલન હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તળેલા અને ભારે ખોરાકથી દૂર રહેવું જોઈએ. જોકે, ગૉલબ્લેડર કાઢ્યા પછી દરેક વ્યક્તિને એસિડિટી અથવા ગૅસ થાય એવું નથી અને લાંબા સમય સુધી રહેતાં લક્ષણો પાછળ અન્ય કારણો પણ હોઈ શકે છે. તેથી જો સમસ્યા સતત રહે, વધતી જાય અથવા તેની સાથે પેટમાં તીવ્ર દુખાવો, ઊલટી, ઝાડા કે કમળા જેવાં લક્ષણો જોવા મળે, તો ગૅસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ પાસે તપાસ કરાવવી વધુ યોગ્ય છે.
