Bladder Cancer Urine Test: પેશાબમાં થતા ફેરફારોને લોકો ઘણીવાર UTI, પાણીની અછત અથવા કોઈ સામાન્ય સમસ્યા સાથે જોડીને અવગણે છે. પરંતુ ક્યારેક પેશાબમાં દેખાતા નાના સંકેતો બ્લેડર કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારી તરફ પણ ઈશારો કરી શકે છે. સારી વાત એ છે કે પેશાબની કેટલીક તપાસો ડૉક્ટરોને આવા સંકેતો ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે પેશાબની દરેક સામાન્ય તપાસથી બ્લેડર કેન્સરની પુષ્ટિ થઈ શકે છે.
શું સામાન્ય યુરિન ટેસ્ટથી બ્લેડર કેન્સર જાણી શકાય છે?
કેટલાક અંશે હા. યુરિન ટેસ્ટ બ્લેડર કેન્સર વિશે મહત્ત્વપૂર્ણ સંકેતો આપી શકે છે. સૌથી સામાન્ય તપાસોમાં યુરિનાલિસિસ, યુરિન સાઇટોલોજી અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં યુરિન ટ્યુમર માર્કર ટેસ્ટનો સમાવેશ થાય છે. નેશનલ કેન્સર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અનુસાર, યુરિનાલિસિસ (Urinalysis)માં પેશાબમાં રેડ બ્લડ સેલ્સ એટલે કે લોહીની હાજરી તપાસી શકાય છે, જ્યારે યુરિન સાઇટોલોજીમાં પેશાબમાં રહેલા અસામાન્ય સેલ્સની તપાસ કરવામાં આવે છે. કેટલીક વિશિષ્ટ તપાસોમાં પેશાબમાં એવા તત્ત્વો અથવા માર્કર્સ શોધવામાં આવે છે, જે બ્લેડર કેન્સર સાથે સંકળાયેલા હોઈ શકે છે.
પરંતુ અહીં એક મહત્ત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. યુરિન ટેસ્ટનું પરિણામ અસામાન્ય આવવું એ કેન્સર હોવાનો સીધો પુરાવો નથી. તેવી જ રીતે, યુરિન ટેસ્ટ સામાન્ય આવવાથી પણ દરેક સ્થિતિમાં બ્લેડર કેન્સરની શક્યતા સંપૂર્ણપણે નકારી શકાતી નથી. જો લક્ષણો અથવા જોખમી પરિબળો હાજર હોય, તો ડૉક્ટર વધુ તપાસ કરાવવાની સલાહ આપી શકે છે.
પેશાબમાં કયા સંકેતો બ્લેડર કેન્સર તરફ ઈશારો કરી શકે છે?
NIH અનુસાર, પેશાબમાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ સંકેત હિમેચ્યુરિયા એટલે કે પેશાબમાં લોહી છે. આ લોહી આંખે દેખાઈ શકે છે, જેને ગ્રોસ હિમેચ્યુરિયા કહેવામાં આવે છે, અથવા તેનું પ્રમાણ એટલું ઓછું હોઈ શકે છે કે તે માત્ર માઇક્રોસ્કોપ અથવા યુરિન ટેસ્ટથી જ જાણી શકાય. બ્લેડર કેન્સરમાં પેશાબનો રંગ ગુલાબી, લાલ અથવા ભૂરા રંગનો દેખાઈ શકે છે, પરંતુ ઘણીવાર પેશાબ દેખાવમાં સંપૂર્ણપણે સામાન્ય પણ લાગી શકે છે.
નેશનલ કેન્સર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અનુસાર, આ ઉપરાંત કેટલાક લોકોને પેશાબ કરતી વખતે બળતરા, વારંવાર પેશાબ કરવાની ઇચ્છા, પેશાબ કરવાની તીવ્ર ઇચ્છા અથવા રાત્રે વારંવાર પેશાબ કરવા જવા જેવા યુરિનરી લક્ષણો પણ થઈ શકે છે. જોકે, આ લક્ષણો માત્ર કેન્સરમાં જ જોવા મળતાં નથી. UTI, કિડની સ્ટોન અને પેશાબની અન્ય સમસ્યાઓ પણ આવાં લક્ષણો પેદા કરી શકે છે.
યુરિન સાઇટોલોજીમાં ડૉક્ટર તપાસે છે કે પેશાબમાં બ્લેડરની અંદરની સપાટીમાંથી છૂટા પડેલા સેલ્સ સામાન્ય છે કે તેમાં કેન્સર જેવા અસામાન્ય ફેરફારો જોવા મળે છે. આ ટેસ્ટ ખાસ કરીને અમુક પ્રકારના બ્લેડર કેન્સરની ઓળખ કરવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ તેની પણ કેટલીક મર્યાદાઓ છે.
હિમેચ્યુરિયા એટલે કે પેશાબમાં લોહી બ્લેડર કેન્સરનો પ્રારંભિક સંકેત કેમ માનવામાં આવે છે?
NIH અનુસાર, બ્લેડરની અંદરની સપાટી પર ટ્યુમર બનતાં ત્યાંની નાની રક્તવાહિનીઓમાંથી રક્તસ્રાવ થઈ શકે છે. આ જ કારણથી હિમેચ્યુરિયાને બ્લેડર કેન્સરનું સૌથી સામાન્ય રીતે દેખાતું લક્ષણ માનવામાં આવે છે. ઘણીવાર આ રક્તસ્રાવ સતત થતો નથી, પરંતુ વચ્ચે-વચ્ચે જોવા મળે છે. તેથી એક દિવસ પેશાબમાં લોહી દેખાય અને બીજા દિવસે ન દેખાય, તો તેનો અર્થ એ નથી કે સમસ્યા દૂર થઈ ગઈ છે.
ધ્યાન રાખો કે દરેક હિમેચ્યુરિયાનો અર્થ બ્લેડર કેન્સર થતો નથી. UTI, કિડની અથવા બ્લેડર સ્ટોન, પ્રોસ્ટેટની સમસ્યા, કિડનીના રોગો, કેટલીક દવાઓ અને અન્ય ઘણી સ્થિતિઓ પણ પેશાબમાં લોહી આવવાનું કારણ બની શકે છે.
કયા લોકોને બ્લેડર કેન્સર માટે સ્ક્રીનિંગ અથવા તપાસની વધુ જરૂર પડી શકે છે?
NIH અનુસાર, બ્લેડર કેન્સરનું જોખમ વધારતાં મુખ્ય પરિબળોમાં ધૂમ્રપાન, વધતી ઉંમર અને અમુક રસાયણોના સંપર્કમાં આવતા વ્યવસાયોનો સમાવેશ થાય છે. રબર, કેમિકલ અને ચામડાના ઉદ્યોગોમાં કેન્સર પેદા કરી શકે તેવા કેટલાક રસાયણોના સંપર્કને પણ જોખમી પરિબળ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, પરિવારમાં કોઈને બ્લેડર કેન્સર થયું હોય તો પણ આ તપાસ કરાવવાની જરૂર પડી શકે છે.
સામાન્ય યુરિન ટેસ્ટ બ્લેડર કેન્સરની ઓળખ તરફ એક સરળ પ્રારંભિક સંકેત આપી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે પેશાબમાં લોહી અથવા અસામાન્ય સેલ્સ જોવા મળે. પરંતુ દરેક યુરિન ટેસ્ટથી કેન્સરની ઓળખ થતી નથી અને સામાન્ય રિપોર્ટ પણ દરેક સ્થિતિમાં કેન્સરની શક્યતાને સંપૂર્ણપણે નકારી શકતો નથી. જરૂર પડ્યે ડૉક્ટર યુરિન સાઇટોલોજી, ટ્યુમર માર્કર ટેસ્ટ, ઇમેજિંગ અને સિસ્ટોસ્કોપી જેવી તપાસો દ્વારા કેન્સરની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા આગળ વધારે છે.
