Trump Impeachment: અમેરિકાની મધ્યસત્રની ચૂંટણીઓ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે મોટો આંચકો બની છે. મતદારોની નારાજગી અને વધતી કિંમતોને કારણે અમેરિકન કોંગ્રેસમાં તેમની સ્થિતિ નબળી પડી છે. હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટ બંનેમાં રિપબ્લિકન્સને આંચકો આપીને ડેમોક્રેટ્સે બહુમતી મેળવી લીધી છે. આ જીત સાથે ફરી એકવાર ટ્રમ્પ પર મહાભિયોગ ચલાવવાનું જોખમ ઊભું થયું છે. આવું એટલા માટે પણ છે કે આ પહેલાં ટ્રમ્પ બે વખત મહાભિયોગનો સામનો કરી ચૂક્યા છે. પરંતુ શું કોંગ્રેસનાં બંને ગૃહોમાં બહુમતી હોવાના આધારે જ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ ચલાવી શકાય છે?
ટ્રમ્પ અત્યાર સુધી બે વખત મહાભિયોગનો સામનો કરી ચૂક્યા છે. જોકે, તેમના પર આ આરોપો તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન લાગ્યા હતા. હવે બીજા કાર્યકાળમાં પણ તેમના પર આ જ સંકટ મંડરાઈ રહ્યું છે. હકીકતમાં, પહેલીવાર 2019માં હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં તેમની વિરુદ્ધ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર થયો હતો. તેમના પર કોંગ્રેસની કામગીરીમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો આરોપ હતો. ત્યારબાદ ફેબ્રુઆરી 2020માં તેમને આરોપોમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ પછી 13 જાન્યુઆરી 2021ના રોજ તેમની વિરુદ્ધ ફરી મહાભિયોગ લાવવામાં આવ્યો હતો. તેમના પર 6 જાન્યુઆરીએ કેપિટલ હિલ પર બળવો ભડકાવવાનો આરોપ હતો. ફેબ્રુઆરી 2021માં આ આરોપમાંથી પણ તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
ડેમોક્રેટ્સની જીત ટ્રમ્પ માટે મુશ્કેલી બની
મધ્યસત્રની ચૂંટણીમાં રિપબ્લિકન્સ પોતાની બહુમતી બચાવવા માટે લડી રહ્યા છે. જોકે, અત્યાર સુધી સામે આવેલા વલણો અને પરિણામો પ્રમાણે હવે બહુમતી ડેમોક્રેટ્સ પાસે જતી દેખાઈ રહી છે. સેનેટમાં ડેમોક્રેટ્સને લગભગ બહુમતી મળી ગઈ છે. અહીં તેઓ 52 બેઠકો પર કબજો જમાવતા જોવા મળી રહ્યા છે. જોકે, નીચલા ગૃહમાં હજુ પણ પાર્ટી બહુમતીથી પાછળ છે. જો બંને ગૃહોમાં ટ્રમ્પને બહુમતી મળી જાય તો તેઓ અમેરિકામાં વધતી મોંઘવારી અને ટ્રમ્પ, તેમના વહીવટીતંત્ર તથા પરિવારની તપાસ કરવાની સત્તા ધરાવી શકશે. ડેમોક્રેટ્સે તેમના પ્રથમ મોટા કાયદા વિશે કંઈ જણાવ્યું નથી, પરંતુ તેમણે એટલું સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની પ્રથમ પ્રાથમિકતા ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ તપાસ, સરકારી ભ્રષ્ટાચારના આરોપો અને તેમના પરિવારની વધતી સંપત્તિની તપાસ રહેશે.
શું ડેમોક્રેટ્સ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ લાવી શકશે?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ લાવવો અને તેમને પદ પરથી હટાવવા એ બંને અલગ બાબતો છે. હકીકતમાં, અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવાની પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે. તેમાં પ્રથમ તબક્કો હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવવાનો હોય છે. સામાન્ય બહુમતીથી પ્રસ્તાવ પસાર થાય એટલું જ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ લાવવા માટે પૂરતું છે. પરંતુ વાસ્તવિક સત્તા સેનેટમાં જરૂરી હોય છે. અહીં અદાલતી કાર્યવાહી જેવી સુનાવણી થાય છે અને પુરાવા તથા દલીલો સાંભળ્યા પછી સેનેટના સભ્યો રાષ્ટ્રપતિને દોષિત ઠેરવવા અથવા નિર્દોષ જાહેર કરવા માટે મતદાન કરે છે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અહીં માત્ર સામાન્ય બહુમતીથી કામ ચાલતું નથી. રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવા માટે બે તૃતીયાંશ બહુમતીની જરૂર પડે છે.
મહાભિયોગ માટે બેઠકોનું ગણિત શું છે?
અમેરિકાની પ્રતિનિધિ સભામાં 435 બેઠકો હોય છે. એટલે કે રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવવા માટે 218 બેઠકોની જરૂર પડે છે, જે સામાન્ય બહુમતી છે. ડેમોક્રેટ્સ આ પ્રસ્તાવ લાવી શકે છે. ત્યારબાદ પ્રસ્તાવ સેનેટમાં જશે. અહીં 100 બેઠકો છે. ડેમોક્રેટ્સ અહીં સામાન્ય બહુમતી મેળવતા દેખાઈ રહ્યા છે. પરંતુ માત્ર આટલાથી કામ નહીં ચાલે. હકીકતમાં, બહુમતી મળવાથી ડેમોક્રેટ્સ પાસે પ્રતિનિધિ સભાનું નિયંત્રણ તો રહેશે, પરંતુ મહાભિયોગમાં રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવા માટે ઓછામાં ઓછા બે તૃતીયાંશ એટલે કે 67 મતોની જરૂર પડશે. જો તમામ સભ્યો હાજર ન હોય તો સંખ્યા બદલાઈ શકે છે, પરંતુ કુલ મતોમાંથી બે તૃતીયાંશ મત ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ પડવા જરૂરી છે.
મધ્યસત્રની ચૂંટણીની ટ્રમ્પ પર શું અસર થશે?
મધ્યસત્રની ચૂંટણીમાં જે નવા સાંસદો અને સેનેટરો જીતશે તેઓ 3 જાન્યુઆરી 2027થી પોતાનો કાર્યકાળ શરૂ કરશે. ત્યાં સુધી જૂની કોંગ્રેસ કામ કરશે. એટલે કે ટ્રમ્પ પાસે હજુ 3 જાન્યુઆરી 2027 સુધી સંપૂર્ણ સત્તા રહેશે. ત્યારબાદ જો ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ લાવવામાં આવે તો પણ તે સેનેટમાં ટકી શકવાની શક્યતા ઓછી છે. ખાસ વાત એ છે કે જો તેમને પદ પરથી હટાવી પણ દેવામાં આવે, તો પણ તેઓ આગામી ચૂંટણીમાં ઉમેદવાર બની શકે છે, જ્યાં સુધી સેનેટમાં આની વિરુદ્ધ પણ મતદાન કરવામાં ન આવે.
