Paracetamol for Fever: તાવ આવે ત્યારે પેરાસિટામોલ ખાવી કે નહીં? ડૉક્ટરનો મોટો દાવો કે મેડિકલ સાયન્સની હકીકત?
કલ્પના કરો કે ઘરમાં કોઈને તાવ આવ્યો છે. પરિવારની પહેલી સલાહ શું હોય છે? “પેરાસિટામોલ આપી દો, તાવ ઉતરી જશે!”
પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો ચર્ચામાં છે, જેમાં ડૉ. બિસ્વરૂપ રોય ચૌધરી દાવો કરતા જોવા મળે છે કે તાવમાં પેરાસિટામોલ કેમ ન ખાવી જોઈએ.
આ દાવાએ એક નવો સવાલ ઊભો કર્યો છે: શું તાવ આવે ત્યારે પેરાસિટામોલ લેવી ખરેખર નુકસાનકારક છે? કે પછી આપણે વર્ષોથી તાવની સારવાર અંગે ખોટી સમજણ ધરાવીએ છીએ?
તાવ આવે ત્યારે શરીરમાં શું થાય છે?
તાવ પોતે કોઈ અલગ બીમારી નથી, પરંતુ ઘણી વખત શરીરમાં ચેપ સામે ચાલી રહેલી રોગપ્રતિકારક પ્રક્રિયાનો એક ભાગ હોય છે. શરીરનું તાપમાન વધે છે, કારણ કે રોગપ્રતિકારક તંત્ર સક્રિય બને છે.
તો પછી પેરાસિટામોલની જરૂર ક્યારે પડે?
મેડિકલ સાયન્સ મુજબ દરેક તાવમાં પેરાસિટામોલ લેવી જ પડે એવું નથી. જો વ્યક્તિને તાવ હોવા છતાં ખાસ તકલીફ ન હોય તો માત્ર થર્મોમીટરમાં તાપમાન ઘટાડવા માટે દવા લેવી હંમેશાં જરૂરી નથી.
પરંતુ તાવ સાથે માથાનો દુખાવો, શરીરમાં દુખાવો કે અસ્વસ્થતા હોય તો યોગ્ય માત્રામાં પેરાસિટામોલ રાહત આપી શકે છે.
બાળકોના કિસ્સામાં પણ માત્ર તાપમાનનો આંકડો ઘટાડવા કરતાં બાળકની અસ્વસ્થતા અને તકલીફને ધ્યાનમાં રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
શું પેરાસિટામોલથી બીમારી લાંબી ચાલે છે?
આ દાવાને સાબિત કરતો પૂરતો વિશ્વસનીય વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી કે પેરાસિટામોલ લેવાથી દરેક વખતે બીમારીનો સમયગાળો વધી જાય છે. તેથી આ વાતને સ્થાપિત મેડિકલ હકીકત તરીકે રજૂ કરવી યોગ્ય નથી.
પરંતુ પેરાસિટામોલનો ખોટો ઉપયોગ જોખમી છે!
– જરૂર કરતાં વધારે માત્રા લીવરને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
– એકથી વધુ એવી દવાઓ લેતી વખતે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે જેમાં પેરાસિટામોલ પહેલેથી સામેલ હોય.
– બાળકોને ઉંમર અને વજન પ્રમાણે યોગ્ય માત્રા આપવી જરૂરી છે.
સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આપણે તાવને બીમારી સમજીને દવા લઈએ છીએ કે શરીરના સંકેતને સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ?
એક તરફ દવાનો બિનજરૂરી ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ, તો બીજી તરફ સોશિયલ મીડિયા પરના દાવા સાંભળીને જરૂરી સારવાર પણ બંધ કરી દેવી જોઈએ નહીં.
નોંધ: તાવનું કારણ, તેની તીવ્રતા અને વ્યક્તિની સ્થિતિ પ્રમાણે સારવાર બદલાય છે. તાવ સતત રહે, ગંભીર લક્ષણો હોય અથવા દર્દીની સ્થિતિ બગડતી હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
સંદર્ભ: NHS, NICE અને અમેરિકાની FDAની માર્ગદર્શિકા. NHS +3
