Government Saving Schemes: દેશમાં લોકો અલગ-અલગ રીતે નાણાકીય આયોજન કરે છે. તેમાં કેટલાક લોકો બચત કરીને તો કેટલાક રોકાણ કરીને ભવિષ્ય સુરક્ષિત બનાવે છે. આ બધાનો મુખ્ય હેતુ એ જ હોય છે કે ભવિષ્યમાં કોઈ કામ કે કટોકટીના સમયે પૈસાની જરૂર પડે ત્યારે કોઈની સામે હાથ ફેલાવવો ન પડે, પરંતુ પોતાની બચતની રકમથી જ તેમનું કામ સારી રીતે ચાલી શકે.
- સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ શું છે?
- પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ શું છે?
- સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ અને પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડના ફાયદા
- 1. સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ પર કેટલું વ્યાજ મળે છે?
- 2. સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમમાં વધુમાં વધુ કેટલા રૂપિયા રોકી શકાય છે?
- 3. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડમાં ઓછામાં ઓછા કેટલા રૂપિયા રોકી શકાય છે?
- 4. PPFમાં રોકાણનો સમયગાળો કેટલાં વર્ષનો છે?
- 5. શું પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડનું વળતર ટૅક્સમુક્ત હોય છે?
આ દરમિયાન અહીં અમે એવી બે ખાસ સરકારી યોજનાઓ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ, જે જોખમ વિના તમારા ભવિષ્યને આર્થિક રીતે સુરક્ષિત બનાવે છે. એટલું જ નહીં, આ યોજનાઓમાંથી મળતા વળતર પર નક્કી કરાયેલા નિયમો અનુસાર ટૅક્સમાં છૂટનો લાભ પણ મળે છે. આ યોજનાઓનાં નામ સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ અને પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ છે. નિષ્ણાતો નાણાકીય તૈયારી અને ભવિષ્યની દૃષ્ટિએ આ યોજનાઓને સારી માને છે. ચાલો જાણીએ કે આ યોજનાઓ શું છે, તેમાં રોકાણ પર કેટલું વ્યાજ મળે છે અને ટૅક્સમાં છૂટના નિયમો શું છે.
સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ શું છે?
સૌથી પહેલાં આપણે સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ વિશે વાત કરીશું. આ ભારત સરકારની એક સરકારી યોજના છે. તેમાં રોકાણ કરવા માટે ઓછામાં ઓછી ઉંમર 60 વર્ષ હોવી જરૂરી છે. આ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટેની જોખમમુક્ત બચત યોજના પણ છે, જેના પર સરકાર હાલમાં 8.2 ટકા વ્યાજ આપે છે. આ વ્યાજ દર ત્રણ મહિને મળે છે. એટલે કે એક નાણાકીય વર્ષમાં 4 વખત વ્યાજ મળે છે, જે 1 એપ્રિલ, 1 જુલાઈ, 1 ઑક્ટોબર અને 1 જાન્યુઆરીએ તમારા ખાતામાં જમા થાય છે.
સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમમાં રોકાણની રકમની વાત કરીએ તો પાત્ર વ્યક્તિઓ તેમાં ઓછામાં ઓછા 1,000 રૂપિયાથી રોકાણ શરૂ કરી શકે છે, જ્યારે મહત્તમ રોકાણની રકમ 30 લાખ રૂપિયા છે. આ યોજનાની પાકતી મુદત 5 વર્ષની છે. હવે ટૅક્સમાં છૂટની વાત કરીએ તો તેમાં આવકવેરાની કલમ 80C હેઠળ ટૅક્સમાં છૂટ મળે છે.
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ શું છે?
હવે વાત કરીએ પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડની. તેને હિન્દીમાં સાર્વજનિક ભવિષ્ય નિધિ કહેવામાં આવે છે. આ ભારત સરકારની એક સરકારી યોજના છે. તેમાં તમે ઓછામાં ઓછા 500 રૂપિયાથી રોકાણ શરૂ કરી શકો છો, જ્યારે મહત્તમ રોકાણની મર્યાદા 1.5 લાખ રૂપિયા છે. આ લાંબા ગાળાની યોજના છે, જેમાં તમારે ઓછામાં ઓછાં 15 વર્ષ માટે રોકાણ કરવાનું હોય છે. એટલે કે PPFમાં 15 વર્ષનો લૉક-ઇન સમયગાળો હોય છે. પાકતી મુદત પછી તમે PPF ખાતાની અવધિ વધુ 5 વર્ષ માટે વધારી શકો છો.
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડના વળતર પર ટૅક્સમાં છૂટનો લાભ મળે છે. તેના વળતર પર આવકવેરાની કલમ 80C હેઠળ ટૅક્સમાં છૂટ મળે છે. હવે તેના વ્યાજ દરની વાત કરીએ તો PPF ખાતામાં જમા રકમ પર વાર્ષિક 7.1 ટકા વ્યાજ મળે છે.
સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ અને પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડના ફાયદા
| વિશેષતા / લાભ | સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) | પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) |
|---|---|---|
| પાત્રતા | માત્ર 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકો. (55થી 60 વર્ષના નિવૃત્ત કર્મચારીઓ પણ ખાસ શરતો હેઠળ પાત્ર છે.) | કોઈપણ ભારતીય નાગરિક. (કોઈપણ ઉંમરની વ્યક્તિ અથવા બાળકોના નામે વાલી રોકાણ કરી શકે છે.) |
| વ્યાજ દર | ઊંચો વ્યાજ દર. (હાલમાં 8.2 ટકા. વ્યાજ દર ત્રણ મહિને નક્કી થાય છે.) | આકર્ષક અને નિશ્ચિત સરકારી વ્યાજ દર. (હાલમાં 7.1 ટકા. વ્યાજ દરમાં દર ત્રણ મહિને સુધારો થાય છે.) |
| આવકનો સ્ત્રોત | નિયમિત આવક: વ્યાજની ચુકવણી દર ત્રણ મહિને (Quarterly) સીધી બેંક ખાતામાં કરવામાં આવે છે, જેનાથી પેન્શન જેવી નિયમિત આવક મળે છે. | ચક્રવૃદ્ધિ વૃદ્ધિ (Compounding): વ્યાજ વાર્ષિક ધોરણે ઉમેરાય છે અને પાકતી મુદતે એકસાથે રકમ (Lump sum) મળે છે. |
| યોજનાનો સમયગાળો (Tenure) | 5 વર્ષ. (પાકતી મુદત પછી તેને 3-3 વર્ષના સમયગાળા માટે આગળ વધારી શકાય છે.) | 15 વર્ષ. (પાકતી મુદત પછી તેને 5-5 વર્ષના સમયગાળા માટે આગળ વધારી શકાય છે.) |
| રોકાણની મર્યાદા | ઓછામાં ઓછા ₹1,000 અને વધુમાં વધુ ₹30 લાખ. (એકસાથે અથવા હપ્તામાં.) | દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા ₹500 અને વધુમાં વધુ ₹1.5 લાખ. |
| ટૅક્સનો લાભ | કલમ 80C હેઠળ દર વર્ષે ₹1.5 લાખ સુધીની આવક પર ટૅક્સમાં છૂટ મળે છે. | કલમ 80C હેઠળ દર વર્ષે ₹1.5 લાખ સુધીની આવક પર ટૅક્સમાં છૂટ મળે છે. |
| વ્યાજ પર ટૅક્સ (Taxability of Interest) | મળતું વ્યાજ કરપાત્ર (Taxable) હોય છે. (એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹50,000થી વધુ વ્યાજ મળે તો TDS કપાય છે.) | ટૅક્સમુક્ત: મળતું વ્યાજ અને પાકતી મુદતે મળતી સંપૂર્ણ રકમ 100% ટૅક્સમુક્ત હોય છે. |
1. સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ પર કેટલું વ્યાજ મળે છે?
સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ પર 8.2 ટકા વ્યાજ મળે છે.
2. સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમમાં વધુમાં વધુ કેટલા રૂપિયા રોકી શકાય છે?
સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમમાં વધુમાં વધુ 30 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરી શકાય છે.
3. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડમાં ઓછામાં ઓછા કેટલા રૂપિયા રોકી શકાય છે?
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડમાં ઓછામાં ઓછા 500 રૂપિયાનું રોકાણ કરી શકાય છે.
4. PPFમાં રોકાણનો સમયગાળો કેટલાં વર્ષનો છે?
PPFમાં રોકાણનો સમયગાળો 15 વર્ષનો છે.
5. શું પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડનું વળતર ટૅક્સમુક્ત હોય છે?
હા, પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડનું વળતર ટૅક્સમુક્ત હોય છે.

