Indian Gem Jewelry Exports: ભારતીય રત્ન અને આભૂષણ ઉદ્યોગમાં વૈશ્વિક માંગમાં તેજી નોંધાઈ છે. બીજી તરફ, બદલાતા સ્થાનિક ગ્રાહકોના વલણને કારણે આ ઉદ્યોગે જોરદાર વાપસી કરી છે. જેમ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ (GJEPC)ના તાજેતરના આંકડાઓ પરથી આ વાત જાણવા મળે છે. આ આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબર 2026માં ભારતની જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરીની નિકાસમાં 34.01 ટકાનો વધારો થયો છે. તે વધીને 2.92 અબજ ડોલર (લગભગ 27,863 કરોડ રૂપિયા) થઈ છે. તેમાં સોનાનાં ઘરેણાં અને સ્ટડેડ એટલે કે જડિત જ્વેલરીનું સૌથી મોટું યોગદાન રહ્યું છે. આ સાથે જ સ્થાનિક લક્ઝરી માર્કેટમાં પણ પરંપરાગત સોના અને હીરાથી આગળ વધીને પન્ના, માણેક, નીલમ અને દુર્લભ પેરાઇબા ટૂરમલિન જેવા રંગીન રત્નોની માંગ 40 ટકા સુધી વધી ગઈ છે. તેનાથી આ ક્ષેત્રમાં ચોતરફ ફરી રોનક આવી છે.
રત્ન અને આભૂષણ ઉદ્યોગનું શાનદાર પ્રદર્શન
ભારતના રત્ન અને આભૂષણ ઉદ્યોગે ઓક્ટોબર 2026માં નિકાસના મોરચે શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે. વાર્ષિક ધોરણે તેમાં 34.01 ટકાનો જોરદાર વધારો થયો છે. GJEPC અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન કુલ નિકાસ 2.92 અબજ ડોલર (લગભગ 27,863 કરોડ રૂપિયા) રહી હતી. ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં આ આંકડો 2.18 અબજ ડોલર હતો. આ ઉછાળા પાછળ ક્રિસમસ અને વર્ષની અંતિમ રજાઓ પહેલાં વિદેશી બજારોમાં મજબૂત માંગ રહી હતી. સાથે જ ઓક્ટોબરમાં અવિરત ઉત્પાદનની પણ મહત્ત્વની ભૂમિકા રહી હતી. તેનું કારણ એ છે કે આ વર્ષે દિવાળી નવેમ્બરમાં આવવાને કારણે કારખાનાઓમાં કામકાજના દિવસો પર અસર થઈ નહોતી. એપ્રિલ-ઓક્ટોબર 2026ના સમયગાળામાં સંચિત નિકાસમાં 7.28 ટકાનો વધારો થયો હતો. તે વધીને 17.22 અબજ ડોલર થઈ હતી. જ્યારે GJEPCના ચેરમેન કિરીટ ભણસાલીએ વર્તમાન ગતિને જોતાં સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2026-27માં લગભગ 10 ટકાની વૃદ્ધિની આશા વ્યક્ત કરી છે.
નિકાસમાં તેજીનું કારણ
નિકાસમાં આ તેજીનું મુખ્ય નેતૃત્વ સોનાનાં ઘરેણાંએ કર્યું હતું. ઓક્ટોબરમાં તેની શિપમેન્ટમાં 48.20 ટકાનો વધારો થયો હતો. બીજી તરફ, વેલ્યૂ-એડેડ સ્ટડેડ એટલે કે જડિત ગોલ્ડ જ્વેલરીની નિકાસમાં 67.30 ટકાનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. લાંબા સમય બાદ કાપેલા અને પૉલિશ કરેલા હીરાની નિકાસમાં પણ 10.50 ટકાના વધારા સાથે સકારાત્મક વાપસી થઈ છે. જ્યારે એપ્રિલ-ઓક્ટોબર દરમિયાન ચાંદીનાં ઘરેણાંની નિકાસમાં 28.98 ટકાનો વધારો થયો હતો. મુખ્ય બજારોની વાત કરીએ તો 10.27 ટકાના ઘટાડા છતાં 4.87 અબજ ડોલર સાથે UAE ભારતનું સૌથી મોટું ખરીદદાર રહ્યું હતું. જ્યારે હોંગકોંગ (18.80 ટકા વધીને 3.95 અબજ ડોલર), અમેરિકા (14.87 ટકા વધીને 3.61 અબજ ડોલર), બેલ્જિયમ (30.02 ટકા), બ્રિટન (17.89 ટકા) અને કેનેડા (107.93 ટકા)માંથી ભારતીય જ્વેલરીની માંગમાં જોરદાર તેજી આવી હતી.
સોના-ચાંદીથી આગળની વાત
વૈશ્વિક નિકાસની સાથે ભારતના સ્થાનિક પ્રીમિયમ જ્વેલરી માર્કેટમાં પણ મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ત્યાં પરંપરાગત સોના અને હીરા ઉપરાંત રંગીન રત્નો (કલર્ડ જેમસ્ટોન્સ) વિકાસનાં નવા ચાલકબળ બનીને ઉભરી આવ્યાં છે. જયપુર જ્વેલર્સ એસોસિયેશનના પૂર્વ પ્રમુખ આલોક સોંખિયાના જણાવ્યા અનુસાર, આ તહેવારની મોસમમાં રંગીન રત્નોના વેચાણમાં 40 ટકાનો ઉછાળો આવ્યો છે. મર્યાદિત ખાણકામ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓની માંગને કારણે છેલ્લાં બે વર્ષમાં પસંદગીના માણેક, પન્ના અને નીલમની કિંમતો ત્રણથી ચાર ગણી વધી ગઈ છે. દુર્લભ ‘પેરાઇબા ટૂરમલિન’ની કિંમત ભારતીય બજારમાં પ્રતિ કેરેટ લગભગ 5 લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. મુંબઈ, દિલ્હી અને દક્ષિણ ભારતના સમૃદ્ધ ખરીદદારોમાં તેની ભારે માંગ છે.
સ્ટડેડ ઘરેણાંનું વધતું પ્રભુત્વ
સંગઠિત જ્વેલરી રિટેલર્સના આંકડાઓમાં પણ રંગીન રત્નો અને સ્ટડેડ ઘરેણાંનું વધતું પ્રભુત્વ સ્પષ્ટ જોવા મળી રહ્યું છે. કલ્યાણ જ્વેલર્સના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર રમેશ કલ્યાણરમને જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં તેમના કુલ વેચાણમાં સ્ટડેડ જ્વેલરીનો હિસ્સો 31 ટકા રહ્યો હતો. દિલ્હી, જયપુર, સુરત, અમદાવાદ, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ જેવાં શહેરોમાં રત્નોને કેન્દ્રમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવેલી અનોખી ડિઝાઇનને ખૂબ પસંદ કરવામાં આવી રહી છે. જયપુર જેમ્સના CEO સિદ્ધાર્થ સચેતી અને લક્ઝરી જ્વેલર રેણુ ઓબેરોયના જણાવ્યા અનુસાર, હવે સમૃદ્ધ મહિલાઓ, HNI અને યુવા કોર્પોરેટ ખરીદદારો વ્યક્તિગત ઓળખ અને રોકાણના દૃષ્ટિકોણથી 7 લાખ રૂપિયાથી લઈને અનેક કરોડ રૂપિયા સુધીના સ્પિનલ, ટૂરમલિન, તાન્ઝાનાઇટ અને કાશ્મીર તથા બર્માના દુર્લભ નીલમ-પન્ના પર ખુલ્લેઆમ ખર્ચ કરી રહ્યા છે.

