ચૂંટણીઓ પતી ગઈ અને સરકાર પણ રચાઈ ગઈ.પરંતુ હજી પણ જાણે કોંગ્રેસ-ભાજપ વચ્ચે સત્તા માટે કોલ્ડ વોર ચાલુ હોય તેવી સ્થિતિ છે.હજી પણ ગંજીફાનાં પાનાં ચીપવાનું ચાલુ જ છે. બન્ને પાર્ટી હજીપણ ક્યાંકને ક્યાંક સેટિંગ્સ પાર પાડવા કમર કસી રહી છે.તેવામાં કોંગ્રેસે રાહુલ ગાંધીની વાયનાડ બેઠક ખાલી કરી ત્યાં પ્રિયંકા ગાંધીને ઉતારવાનું મન બનાવી લીધું છે. વેલ,લોકસભા ચૂંટણીમાં રાહુલ ગાંધી કેરળના વાયનાડ અને યુપીની રાયબરેલી બેઠક પરથી જીત્યા હતા. રાહુલે હવે વાયનાડ સીટ છોડવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેઓ રાયબરેલીથી સાંસદ રહેશે. કોંગ્રેસે પ્રિયંકા ગાંધીને વાયનાડથી પેટાચૂંટણીમાં ઉતારવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ સાથે ગાંધી પરિવારના વધુ એક સભ્ય દક્ષિણમાંથી ચૂંટણીના રાજકારણમાં આવવા જઈ રહ્યા છે.ત્યારે તે ચર્ચા પણ છે કે, આખરે ક્યાં વ્યુહના ભાગરૂપે કોંગ્રેસે હવે પ્રિયંકાને મેદાનમાં ઉતારવાનું નક્કી કર્યું છે.અને રાહુલે કેમ વાયનાડ છોડ્યું ?
રાહુલ ગાંધીનો આ નિર્ણય શું સંદેશ આપે છે?
લોકસભાની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે સમાજવાદી પાર્ટી સાથે યુપીમાં ચૂંટણી લડી હતી અને પાર્ટીને સકારાત્મક પરિણામો મળતાં રાજ્યમાં ભાજપ વિરુદ્ધ વાતાવરણ જોવા મળ્યું હતું. ભાજપ માત્ર 33 સીટો જીતવામાં સફળ રહી હતી, જ્યારે 2019માં તેણે 62 સીટો પર કબજો કર્યો હતો. લોકસભામાં સૌથી વધુ પ્રતિનિધિત્વ ધરાવતા રાજ્યના સકારાત્મક પરિણામો સાથે, કોંગ્રેસ પાર્ટી સંદેશ આપવા માંગે છે કે રાહુલ ગાંધી બેઠક અને રાજ્ય છોડી રહ્યા નથી, જેણે ચૂંટણીમાં તેમને અને પાર્ટીને સારા પરિણામો આપ્યા છે. જો કે, 2014માં પણ સ્થિતિ વધુ સારી ન હતી અને પાર્ટી માત્ર બે સીટો રાયબરેલી અને અમેઠી જીતી શકી હતી. તે સમયે યુપીમાં કોંગ્રેસનો વોટ શેર 7.53 ટકા હતો. જો કે, આ વખતે પાર્ટીએ માત્ર 17 સીટો પર ચૂંટણી લડી હતી અને બાકીની સીટો તેના ઈન્ડિયા બ્લોક સાથી પક્ષો માટે છોડી દીધી હતી. તેમાંથી કોંગ્રેસ છ બેઠકો જીતવામાં સફળ રહી હતી અને મર્યાદિત બેઠકો પર ચૂંટણી લડવા છતાં તેનો વોટ શેર વધીને 9.46 ટકા થયો હતો.
રાયબરેલીને જાળવી રાખવાનો નિર્ણય કરીને, રાહુલે પાર્ટીને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તે યુપી અને હિન્દી હાર્ટલેન્ડમાં તેની લડાઈ ચાલુ રાખશે. આ સાથે યુપીમાંથી મળેલા સકારાત્મક પરિણામોના આધારે તે ભાજપ સાથે સ્પર્ધા કરશે. 2027ની યુપી વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારી દરમિયાન કોંગ્રેસ પોતાની કેટલીક જમીન બચાવવાનો પ્રયાસ કરશે. 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે તમામ 403 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી, પરંતુ માત્ર બે બેઠકો જીતી શકી હતી. પ્રિયંકાની પ્રગતિ છતાં તેમનો વોટ શેર ઘટીને 2.33 ટકા થઈ ગયો. સપા સાથે કોંગ્રેસના ગઠબંધન વચ્ચે રાયબરેલી બેઠક પસંદ કરવાનો રાહુલ ગાંધીનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે વ્યૂહાત્મક છે.
ગાંધી પરિવારનો દક્ષિણ સાથે જૂનો સંબંધ છે. ઈન્દિરા ગાંધીએ 1978માં કર્ણાટકના ચિકમગલુરથી પેટાચૂંટણી જીતી હતી. આ પછી 1980માં ઈન્દિરા આંધ્રની મેડક સીટ પરથી જીત્યા. 1999માં સોનિયા ગાંધીએ પણ પોતાની રાજકીય કારકિર્દી દક્ષિણથી શરૂ કરી હતી. તેણીએ 1999 માં કર્ણાટકની અમેઠી અને બેલ્લારી બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડી હતી અને બંને બેઠકો જીતી હતી. જોકે, બાદમાં તેમણે બેલ્લારી બેઠક છોડી દીધી હતી.
તો બીજી તરફ આ જ મુદ્દે એક તેવી પણ ચર્ચા છે કે, ભાજપ પણ શું ભાજપ વાયનાડથી સ્મૃતિ ઈરાની પર દાવ લગાવશે?
પ્રિયંકા ગાંધીના વાયનાડથી ચૂંટણી લડવાના નિર્ણય બાદ સોશિયલ મીડિયા સહિત રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ થઈ ગઈ છે કે આ બેઠક પરથી ભાજપ કોને ઉમેદવાર બનાવશે. એવી પણ ચર્ચા છે કે ભાજપ ગતિશીલ નેતા સ્મૃતિ ઈરાનીને વાયનાડ બેઠક પરથી ઉતારી શકે છે. સ્મૃતિ ઈરાની ભલે આ વખતે અમેઠીથી કેએલ શર્મા સામે લોકસભા ચૂંટણી હારી ગયા હોય, પરંતુ 2019માં તેમણે કોંગ્રેસના ગઢ અમેઠીથી રાહુલ ગાંધીને હરાવ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં ભાજપ તેમને આ બેઠક પરથી મેદાનમાં ઉતારીને સ્પર્ધાને રસપ્રદ બનાવી શકે છે.
જ્યારે સુષ્મા સ્વરાજે 1999માં સોનિયા સામે ચૂંટણી લડયા હતા.
ભાજપ ભૂતકાળમાં પણ ટિકિટને લઈને આશ્ચર્યજનક નિર્ણયો લેતું રહ્યું છે. 1999માં જ્યારે બેલ્લારીથી સોનિયા ગાંધીના ડેબ્યૂના સમાચાર સામે આવ્યા ત્યારે ભાજપે આ બેઠક પરથી સુષ્મા સ્વરાજને ટિકિટ આપીને ચૂંટણી સ્પર્ધાને રસપ્રદ બનાવી દીધી હતી. આ સીટ પર સુષ્માએ સોનિયા ગાંધીને ટક્કર આપી હતી. જો કે આ ચૂંટણીમાં તેણી હારી ગઈ હતી. સોનિયા ગાંધીને 414000 વોટ મળ્યા હતા. જ્યારે સુષ્મા સ્વરાજને સાડા ત્રણ લાખથી વધુ મત મળ્યા હતા. સોનિયા ગાંધી લગભગ 56000 મતોથી આ ચૂંટણી જીતવામાં સફળ રહ્યા હતા.
પ્રિયંકા ગાંધી વાયનાડથી કેમ?
રાહુલે વારંવાર દાવો કર્યો છે કે તેમનું વાયનાડ સાથે ભાવનાત્મક જોડાણ છે. જ્યારે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ તેના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી અને યુપીમાં તેનો લગભગ સફાયો થઈ ગયો હતો ત્યારે આ મતવિસ્તાર રાહુલ માટે મદદગાર સાબિત થયો હતો. તે સમયે કોંગ્રેસ નેતાએ તેમનો પારિવારિક ગઢ અમેઠી પણ ગુમાવ્યો હતો, જ્યાંથી રાહુલને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તે સમયે, કેરળમાં કોંગ્રેસના કેટલાક નેતાઓએ રાજ્યમાં સંસદીય ચૂંટણીમાં પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળના યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (UDF) ની નજીકની જીત માટે રાજ્યમાંથી ચૂંટણી લડવાના રાહુલના નિર્ણયને પણ જવાબદાર ઠેરવ્યો હતો.
તદુપરાંત, પાર્ટીને બે વર્ષ પછી 2021 માં વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં મોટો આંચકો લાગ્યો હતો, જ્યારે કેરળના લોકોએ પિનરાઈ વિજયનને સત્તામાં બીજી મુદત આપી હતી. કોંગ્રેસનું કેરળ એકમ માને છે કે વિજયન સરકાર સામે સત્તા વિરોધી ભાવના વધી રહી છે અને રાહુલ ગાંધી આ બેઠક જાળવી રાખવા ઈચ્છે છે. જેથી સીપીઆઈ(એમ) એ મુદ્દો ઉઠાવી ન શકે કે રાહુલ ગાંધી યુપીમાં રાજકીય લાભની શોધમાં કેરળમાંથી ભાગી ગયા. તેથી, પ્રિયંકાને મેદાનમાં ઉતારવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે જેથી કરીને સંદેશ આપી શકાય કે ગાંધી પરિવારે વાયનાડ અને કેરળથી પોતાને દૂર કર્યા નથી.
શું કોંગ્રેસ બીજા કોઈને મેદાનમાં ઉતારી શકે?
કોંગ્રેસમાં વાયનાડ સીટ માટે ઉમેદવારોની કોઈ કમી નથી. શરૂઆતમાં પક્ષના નેતાઓને લાગ્યું કે હાઈકમાન્ડ મુરલીધરનને મેદાનમાં ઉતારી શકે છે, જેમણે ભાજપના સુરેશ ગોપી સામે થ્રિસુર લોકસભા બેઠક પર ચૂંટણી લડી હતી, પરંતુ હારી ગયા હતા. મુરલીધરન અગાઉની લોકસભામાં સાંસદ હતા, પરંતુ પક્ષના નેતાઓને લાગ્યું કે આનાથી CPI(M)ને આગામી સપ્તાહો અને મહિનામાં કોંગ્રેસ પર હુમલો કરવાની તક મળશે. આ સિવાય પ્રિયંકા પણ ચૂંટણીના રાજકારણમાં આવવા માટે ઉત્સુક છે.
પ્રિયંકાએ ઉત્તર પ્રદેશમાં કોંગ્રેસને પુનર્જીવિત કરવાનો ઘણો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેમને બહુ ઓછી સફળતા મળી. રાજ્યના પ્રભારી AICC જનરલ સેક્રેટરી તરીકે, તેમણે 2022 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના અભિયાનનું નેતૃત્વ કર્યું, પરંતુ પાર્ટી માત્ર બે બેઠકો જીતી શકી. તેઓ કોઈપણ ચાર્જ વગર AICC મહાસચિવ છે. પાર્ટી તેમનો પ્રચારક તરીકે વધુ ઉપયોગ કરવા માંગે છે. એવું લાગે છે કે તે પણ સંગઠનાત્મક જવાબદારીઓ કરતાં વધુ આનો આનંદ માણી રહ્યો છે.
પ્રિયંકાને ફિલ્ડિંગ કરવાથી શું નુકસાન થઈ શકે?
વાયનાડ સીટ પરથી પ્રિયંકા ગાંધીને મેદાનમાં ઉતાર્યા બાદ કોંગ્રેસ પાર્ટીને પણ ટીકાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. કદાચ આ જ કારણ છે કે પ્રિયંકાએ લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન અમેઠીથી ચૂંટણી લડવાનું ટાળ્યું હતું. પરંતુ, કોંગ્રેસ પક્ષમાં એવી લાગણી હતી કે પ્રિયંકા ચૂંટણી લડે કે ન લડે, ભાજપ વંશવાદના મુદ્દે કોંગ્રેસ પર પ્રહાર કરવાનું ચાલુ રાખશે. અલબત્ત, હવે આ હુમલો વધુ ઉગ્ર બનશે. પાર્ટીના કેટલાક નેતાઓનું કહેવું છે કે જો બીજેપી ફરીથી 300થી વધુ સીટો જીતી હોત તો કદાચ પ્રિયંકા ચૂંટણી ન લડત.
by : Reena brahmbhatt
