2014થી ભાજપની ચૂંટણી જીત પર મોદી ફેક્ટરની ભારે અસર પડી છે.

એક વ્યક્તિના ચહેરા પર ચૂંટણી લડાય અને જીતાય, મોદીજી પોતાના દમ પર જ કરોડો મત મેળવે છે, જાણો હકીકત

લોકો સાથે સીધો નાતો , મન કી બાત દ્વારા  સંવાદ , સતત લોક્સભાઓ ,અદ્વિતીય ઐતિહાસિક કામો, લોકોને મેડિકલ સહાય, દીકરીઓ અને સ્ત્રીઓ માટે અનેક યોજનાઓ, યુવાનો માટે યોજનાઓ આમ અધધ યોજનાઓ ની સાથે અમેરિકા જેવા દેશોને પણ સમય સમય પર સ્થાન બતાવી દેવું.આમ ટૂંકમાં એક સક્ષમ અને ઇન્દિરા બાદ લોખંડી પુરુષ કહી શકાય તેવી છબી ઉભી કરનાર મોદીજી કદાચ આજે એક તેવા નેતા બન્યા છે કે, જેના ચહેરા પર આજે સમગ્ર દેશમાં ચૂંટણીઓ યોજાય છે અને જીતાય પણ છે.મતલબ કે, કહેવાય ને કે નામ હી કાફી હૈ.જેવી બાબત છે.અહીં કોઈની કોઈ ખુશામત નથી.પણ જે સ્થિતિ છે , લોકો જે કહે છે તેનું આકલન છે.સામાન્ય વ્યક્તિમાંથી બ્રાન્ડ બનવું તે બહુ ઓછા લોકોના નસીબની કે હાથની વાત છે.કંપની ક્રિએટ થઇ જાય પરંતુ પોતાના જ દમ પર કરોડો લોકોના દિલો પર સામ્રાજ્ય કરવું તે નાની સુની વાત નથી.ત્યારે  2014થી ભાજપની ચૂંટણી જીતવાની મશીન તરીકેની છબી સતત મજબૂત થઈ રહી છે. આંકડા દર્શાવે છે કે નરેન્દ્ર મોદી પોતાના દમ પર ભાજપને કરોડો મતો મેળવે છે. આજે લોકસભા ચૂંટણીના સંદર્ભમાં એક ખાસ શ્રેણીના ભાગરૂપે મોદી લહેરનો હિસાબ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.

2014માં ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના બળ પર ભાજપને બહુમતી મળી હતી.

ત્યારપછી ભાજપે મોદી-શાહના નેતૃત્વમાં ઘણી વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં પણ શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે.

મોદી પોતાના દમ પર માત્ર લોકસભામાં જ નહીં પરંતુ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં પણ ભાજપને વોટ મેળવે છે.

નવી દિલ્હી:

2014થી ભાજપની ચૂંટણી જીત પર મોદી ફેક્ટરની ભારે અસર પડી છે. પણ શું ‘મોદી લહેર’ માપી શકાય? પીએમ નરેન્દ્ર મોદીને ભાજપને કેટલા વોટ અને સીટ મળે છે? 

1. મોદીની રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં પ્રવેશ પછી ભાજપના મતો કેવી રીતે બદલાયા?

ભાજપનું મૂળ ભારતીય જનસંઘમાં છે, જેણે અગાઉ લોકસભાની ચૂંટણીમાં ત્રણ બેઠકો જીતી હતી. સરકારમાં પ્રવેશવાની તેની પ્રથમ તક 1977ની ચૂંટણીમાં મળી, જે કટોકટી પછી યોજાઈ હતી અને જેમાં ઈન્દિરા ગાંધીની આગેવાની હેઠળની કોંગ્રેસને જનતા પાર્ટી ગઠબંધન દ્વારા પ્રથમ વખત સત્તામાંથી હટાવવામાં આવી હતી. 1980માં જનતા પાર્ટીમાં ભાગલા પડ્યા બાદ ભાજપની રચના થઈ હતી. તેણે 1984ની ચૂંટણીમાં બે લોકસભા બેઠકો જીતી હતી, પરંતુ 1996માં તે સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી હતી. 2004માં કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની યુપીએ સામે હાર્યા પહેલા તેણે 1998 અને 1999માં ગઠબંધન સરકારોની રચના કરી હતી. 2014 માં તે સ્પષ્ટ બહુમતી સાથે પાછી આવી હતી, જે 1984 થી જોવા મળી નથી. તો પ્રશ્ન એ છે કે શું બદલાયું છે?

ભાજપે 2014ની ચૂંટણી ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં લડી હતી. આ ચૂંટણીમાં પાર્ટીને 2009 કરતા 9.4 કરોડ વધુ વોટ મળ્યા હતા. 2019માં તેણે વધુ સારું પ્રદર્શન કર્યું. ભાજપના કુલ મત 2014માં 17.2 કરોડથી વધીને 22.9 કરોડ થઈ ગયા. છેલ્લી લોકસભા ચૂંટણીમાં મતોની સંખ્યા ભાજપે 1996માં જીતેલા 6.8 કરોડ મતના ત્રણ ગણા કરતાં વધુ હતી, જ્યારે તેની સરકાર માત્ર 13 દિવસમાં પડી ગઈ હતી.

2. મોદી વોટ અંદાજ I: 127 સીટો પર 20% લીડ

અમારા સહયોગી અખબાર ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા (TOI) એ બેઠકો અને મતોના સંદર્ભમાં મોદીની અસરને માપવા માટે બે વ્યાપક પૂર્વધારણાઓ પર કામ કર્યું છે. તેઓ સાચા છે તેની ખાતરી કરવા માટે, અમે 2019ની ચૂંટણી પછી CSDS-લોકનીતિ દ્વારા હાથ ધરાયેલા સર્વેક્ષણ સાથે અમારી ગણતરીઓની સરખામણી કરી. 2009 અને 2014ની લોકસભા ચૂંટણીના પરિણામોની સરખામણી એક પેટર્ન દર્શાવે છે જે ‘મોદી લહેર’ પર પ્રકાશ પાડે છે. એવું બહાર આવ્યું છે કે દેશભરમાં એવી 127 બેઠકો છે જ્યાં 2009ની સરખામણીમાં 2014માં ભાજપનો વોટ શેર 20%થી વધુ વધ્યો છે. 2009માં ભાજપે આ 127 બેઠકોમાંથી માત્ર પાંચ બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે પાંચ વર્ષ પછી 2014ની ચૂંટણીમાં પક્ષને 104 બેઠકો મળી હતી. એમ કહી શકાય કે આ બેઠકો પર ‘મોદી લહેર’ની સૌથી વધુ અસર પડી હતી.

અલબત્ત, ભાજપના તમામ નવા મત ‘મોદી વોટ’ નહોતા. UPA-II સરકાર સામે મજબૂત સત્તા વિરોધી મત હતો અને ઘણા રાજ્યોમાં NDAને મદદ કરનારા સ્થાનિક જોડાણો અને પરિબળો હતા. પરંતુ મોદી ભાજપનું સૌથી મોટું ખેંચાણ અને દબાણ પરિબળ હતું – સમગ્ર ભારતમાં નવા મત લાવવામાં અને મતદારોને વિપક્ષથી દૂર ખેંચવામાં મદદ કરી.

3. મોદી મત અંદાજ II: લોકસભા-વિધાનસભા મત તફાવત

અમે ભાજપની વોટ શેર પર મોદીની અસરને માપવા માટે વિધાનસભા અને સંસદીય ચૂંટણીઓમાં પાર્ટીના પ્રદર્શનની પણ સરખામણી કરી. 2019ની હરિયાણા વિધાનસભાની ચૂંટણી જ લો, જે લોકસભાની ચૂંટણીના થોડા મહિના પછી યોજાઈ હતી. પાર્ટીએ 40 બેઠકો જીતી અને 36.5% મત મેળવ્યા. લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે મોદીના નામે પ્રચાર કર્યો હતો. પરિણામ- 58.2% વોટ શેર અને રાજ્યની 10 લોકસભા બેઠકો પર વિજય. વોટ શેરમાં 21.7 ટકા પોઇન્ટનો તફાવત મોદી પરિબળને આભારી છે.

માત્ર હરિયાણા જ નહીં, હિમાચલ પ્રદેશ અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં પણ વિધાનસભા અને લોકસભા ચૂંટણી વચ્ચે ભાજપના મતોમાં 20%થી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે. ગોવા, છત્તીસગઢ, દિલ્હી, ઝારખંડ, મધ્યપ્રદેશ, કર્ણાટક અને ઉત્તરાખંડમાં આ તફાવત 15% થી વધુ હતો. બિહાર અને મહારાષ્ટ્રમાં વૃદ્ધિ એટલી ઝડપી ન હતી કારણ કે ત્યાં ભાજપ મજબૂત સ્થાનિક પક્ષો સાથે ગઠબંધન કરી શક્યું ન હતું. એકંદરે, વિધાનસભા અને લોકસભા ચૂંટણી વચ્ચે ભાજપના મતોમાં 4.5 કરોડથી વધુનો વધારો થયો છે. આને ‘મોદી વોટ’ કહી શકાય.

4. મોદી મત અંદાજ-III: CSDS 2019 પોસ્ટ-ચૂંટણી સર્વેક્ષણ

2019ની લોકસભા ચૂંટણી પછી હાથ ધરવામાં આવેલા CSDS-લોકનીતિ સર્વેના પરિણામો ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના બે અંદાજોની નજીક છે. સર્વેના પ્રશ્નોના જવાબ આપનારા 24.7% લોકોએ કહ્યું કે જો મોદી પીએમ પદના ઉમેદવાર ન હોત તો તેઓએ ભાજપને મત ન આપ્યો હોત. અન્ય 14% લોકો અનિશ્ચિત હતા કે તેઓ પક્ષને મત આપશે કે નહીં. ભાજપે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 22.9 કરોડ મત મેળવ્યા હતા, જેમાંથી 24.7% મતો 5.6 કરોડ મતોમાં અનુવાદ કરે છે, જે રાજ્યની વિધાનસભાઓ અને સંસદમાં ભાજપના મતોમાં લગભગ સમાન છે.

by : Reena brahmbhatt