Anemia risk in indian women: એનિમિયા એટલે કે લોહીમાં હિમોગ્લોબિન ઓછું હોવાની સમસ્યા આખી દુનિયામાં જોવા મળી છે. ભારતીય મહિલાઓમાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. રાષ્ટ્રીય પરિવાર અને આરોગ્ય સર્વે NFHS-5 (2019-21) ના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં 15-49 વર્ષની વયની લગભગ 57% સ્ત્રીઓ એનિમિયાનો ભોગ બને છે, એટલે કે, દર 10 માંથી 6 સ્ત્રીઓ આ સમસ્યા સાથે જીવી રહી છે. ગર્ભવતી મહિલાઓમાં આ સંખ્યા લગભગ 52% છે, જ્યારે કિશોરાવસ્થામાં અડધાથી વધુ છોકરીઓ (15-19 વર્ષ) પણ તેનાથી પીડાય છે.
એનિમિયા એટલે લોહીમાં ઓછું હિમોગ્લોબિન. હિમોગ્લોબિન એ છે જે આપણા શરીરના તમામ ભાગોમાં ઓક્સિજન પહોંચાડે છે. જે લોકોને એનિમિયાની સમસ્યા એટલે કે હિમોગ્લોબિનનો અભાવ હોય છે તેમને ઘણીવાર થાક-નબળાઈ, કામમાં રસનો અભાવ હોય છે અને ગર્ભાવસ્થા સંબંધિત ગૂંચવણોનું જોખમ રહેલું હોય છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ભારતમાં મોટાભાગની સ્ત્રીઓ એનિમિયાથી પીડાઈ રહી છે અને આ સમસ્યા વર્ષ-દર-વર્ષ વધી રહી છે, જેના વિશે આરોગ્ય નિષ્ણાતો ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
ભારતીય મહિલાઓમાં એનિમિયાનો ભય
આરોગ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે ભારતીય મહિલાઓમાં એનિમિયા ખૂબ જ સામાન્ય છે અને તે વધી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે, આહારમાં અનિયમિતતાઓ, ખાસ કરીને ખોરાકમાં આયર્નનો અભાવ, આનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. જો કે, અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે માત્ર ખોરાક જ નહીં પરંતુ જીવનશૈલી, ખરાબ ટેવો અને સામાજિક કારણો પણ આ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. તમે યોગ્ય આહાર લઈને, ડૉક્ટરની સલાહ પર પૂરક ખોરાક લઈને અને આ રોગ વિશે યોગ્ય માહિતી મેળવીને તેને અટકાવી શકો છો.
આપણા સમાજમાં એનિમિયા વિશે ઘણી ખોટી માહિતી છે, જે માન્યતાઓને તોડવાની જરૂર છે.
માન્યતા: એનિમિયા ફક્ત આયર્નની ઉણપને કારણે થાય છે
ઘણીવાર લોકો માને છે કે એનિમિયા એટલે શરીરમાં આયર્નનો અભાવ. પરંતુ આ સંપૂર્ણ સત્ય નથી. એનિમિયા એટલે લોહીમાં ઓછું હિમોગ્લોબિન. આયર્નની ઉણપ આનું એક કારણ હોઈ શકે છે, પરંતુ આ ઉપરાંત, અન્ય ઘણા પોષક તત્વોની ઉણપ પણ આ સમસ્યાનું કારણ હોઈ શકે છે.
અભ્યાસો દર્શાવે છે કે લગભગ 50% એનિમિયા આયર્નની ઉણપને કારણે થાય છે અને બાકીનું ફોલિક એસિડ, વિટામિન B12 ની ઉણપને કારણે થાય છે. મેલેરિયા અથવા થેલેસેમિયા જેવા રોગો પણ આનું જોખમ ઊભું કરે છે.
માન્યતા: શાકાહારીઓમાં એનિમિયાનું જોખમ વધારે હોય છે?
માંસ આધારિત ખોરાકને આયર્નનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે, તેથી ઘણીવાર એવું માનવામાં આવે છે કે જે લોકો માંસ અને માછલી ખાતા નથી તેમને આયર્નની ઉણપ હોય છે. પરંતુ આ અડધી સત્ય છે. માંસાહારી ખોરાકનું સેવન ચોક્કસપણે આયર્નની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં મદદરૂપ થાય છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે શાકાહારી લોકોને ચોક્કસપણે એનિમિયા થશે.
શાકાહારી આહારનું પાલન કરીને તમે એનિમિયાથી પણ બચી શકો છો. બાજરી, રાગી, ચણા, સોયા, લીલા શાકભાજી, ગોળ, તલ અને સૂકા ફળો તેના ખૂબ સારા સ્ત્રોત છે.
માન્યતા: હિમોગ્લોબિનની થોડી ઉણપ ચિંતાનો વિષય નથી
લોકો ઘણીવાર કહે છે કે જો થોડું ઓછું લોહી હોય તો કોઈ સમસ્યા નથી. પરંતુ આરોગ્ય નિષ્ણાતો આને સંપૂર્ણપણે ખોટી વિચારસરણી માને છે. હળવો એનિમિયા પણ શરીર પર ઊંડી અસર કરે છે. તેનાથી થાક, ચક્કર, એકાગ્રતાનો અભાવ અને કામ કરવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો થાય છે. જો સગર્ભા સ્ત્રીને હળવો એનિમિયા હોય, તો બાળકનું વજન ઘટી શકે છે, અકાળે ડિલિવરી થઈ શકે છે અને માતા માટે જોખમ પણ વધી શકે છે.
હળવો એનિમિયા પણ અવગણવો ખતરનાક છે. તેને સમયસર ઓળખીને તેની સારવાર કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
