Savings account tax rules: રોજિંદા ધોરણે થતા બેંક વ્યવહારો પણ હવે આવકવેરા વિભાગની (Income Tax Department) સઘન તપાસ હેઠળ આવી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, અમુક ચોક્કસ મર્યાદાથી ઉપરના વ્યવહારો બેંકો અને કર વિભાગ દ્વારા ખાસ ટ્રેક કરવામાં આવે છે. જો તમારા બચત ખાતામાં થતા મોટા વ્યવહારો તમારી ટેક્સ રિટર્ન (ITR) માં દર્શાવેલ આવક સાથે મેળ ખાતા નથી, તો તમને આવકવેરા નોટિસ મળી શકે છે. ખાસ કરીને એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹10 લાખ થી વધુ રોકડ જમા કરાવવી, ₹10 લાખ થી વધુ ક્રેડિટ કાર્ડની ચૂકવણી કરવી, અથવા ₹30 લાખ થી વધુના મિલકતના સોદા કરવા જેવા 10 વ્યવહારો કર વિભાગના રડાર પર હોય છે. કર વિભાગની તપાસથી બચવા માટે તમારા AIS (વાર્ષિક માહિતી નિવેદન) અને ફોર્મ 26AS ની નિયમિત ચકાસણી કરવી અને દરેક વ્યવહારના દસ્તાવેજો જાળવવા આવશ્યક છે.
બચત ખાતાના કયા 10 વ્યવહારો આવકવેરાની તપાસને આમંત્રણ આપે છે?
આજના ડિજિટલ યુગમાં, તમારું બચત ખાતું માત્ર પૈસા રાખવાનું માધ્યમ નથી, પરંતુ તે આવકવેરા વિભાગ માટે નાણાકીય ગતિવિધિઓનો અરીસો છે. અહેવાલ મુજબ, નીચે દર્શાવેલા 10 પ્રકારના વ્યવહારો સામાન્ય લાગતા હોવા છતાં, કર વિભાગ દ્વારા ખાસ મોનીટર કરવામાં આવે છે, અને જો તે તમારી જાહેર કરેલી આવક સાથે મેળ ખાતા નથી, તો મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે:
- મોટી રકમ રોકડમાં જમા: જો તમે એક જ નાણાકીય વર્ષમાં ₹10 લાખ કે તેથી વધુ રોકડમાં જમા કરાવો છો, તો બેંક દ્વારા તેની જાણ આવકવેરા વિભાગને કરવામાં આવે છે. આ રકમનો સ્ત્રોત જાહેર કરવો જરૂરી છે.
- મોટી ક્રેડિટ કાર્ડ ચુકવણી: વર્ષ દરમિયાન ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા ₹1 લાખ થી વધુની રોકડ ચુકવણી અથવા ₹10 લાખ થી વધુની કુલ ચુકવણીની જાણ કર વિભાગને કરવામાં આવે છે. આ તમારી જીવનશૈલી તમારી આવક સાથે મેળ ખાય છે કે નહીં તે દર્શાવે છે.
- વારંવાર મોટા રોકડ ઉપાડ: જો તમારા ખાતામાંથી વારંવાર મોટી રકમના ઉપાડ થાય છે અથવા રોકડ પ્રવાહમાં અચાનક વધારો થાય છે, તો બેંક ચેતવણી આપી શકે છે, જે આવકવેરાની તપાસ તરફ દોરી શકે છે.
- ₹30 લાખ કે તેથી વધુના મિલકતના સોદા: જો તમે ₹30 લાખ કે તેથી વધુ કિંમતની કોઈ મિલકત ખરીદો કે વેચો છો, તો રજિસ્ટ્રાર દ્વારા તેની જાણ કરવામાં આવે છે. કર વિભાગ નાણાંના સ્ત્રોતની તપાસ કરે છે.
- નિષ્ક્રિય ખાતામાં અચાનક વ્યવહારો: જો કોઈ લાંબા સમયથી બંધ પડેલું ખાતું અચાનક સક્રિય થાય અને તેમાં મોટા વ્યવહારો થાય, તો બેંક તેને ફ્લેગ કરી શકે છે.
- વિદેશી વ્યવહારો: એક વર્ષમાં ₹10 લાખ કે તેથી વધુના વિદેશી વ્યવહારો (જેમ કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ડ ચુકવણી અથવા ફોરેક્સ) તમારી આવક ઓછી હોય તો આવકવેરાની નોટિસનું કારણ બની શકે છે.
- બેંક વ્યાજ અને ITR વચ્ચે તફાવત: જો બેંક દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલ વ્યાજની આવક અને તમારા ITR માં દર્શાવેલ વ્યાજ મેળ ખાતા નથી, તો નોટિસ મળી શકે છે.
- નાનું બચત ખાતાનું વ્યાજ ન દર્શાવવું: ભલે તમારું વ્યાજ ₹10,000 થી ઓછું હોય, તે AIS માં પ્રતિબિંબિત થાય છે. જો તમે તેને ITR માં બતાવશો નહીં, તો ઓટોમેટિક નોટિસ મળી શકે છે.
- બહુવિધ ખાતાનું વ્યાજ ન જોડવું: ઘણા બચત ખાતા હોવા સામાન્ય છે, પરંતુ આ બધા પર મળેલા વ્યાજને એકસાથે ઉમેરીને ITR માં સચોટ રીતે દર્શાવવું જરૂરી છે.
- બીજા માટે ચૂકવણી કરવી: જો તમે તહેવારો દરમિયાન તમારા કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને બીજા કોઈ માટે મોટી રકમની ચુકવણી કરો છો અને તે તમને રોકડમાં પાછા આપે છે, તો આ વ્યવહાર પણ ટ્રેક થઈ શકે છે અને તમારી રિપોર્ટિંગ મર્યાદાને ઓળંગીને ટેક્સ નોટિસમાં પરિણમી શકે છે.
આવકવેરા વિભાગની ચકાસણીથી કેવી રીતે બચવું?
આવકવેરા વિભાગ PAN-આધારિત ઓટો-રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ દ્વારા તમામ મોટા વ્યવહારોનું નિરીક્ષણ કરે છે. આથી, તપાસમાંથી બચવા માટે તમારે નીચે મુજબની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:
- તમારા ITR ફાઇલ કરતા પહેલા હંમેશા તમારા AIS (વાર્ષિક માહિતી નિવેદન) અને ફોર્મ 26AS ને ધ્યાનથી ચકાસો અને ખાતરી કરો કે બેંકના ડેટા સાથે તમારા વ્યવહારો મેળ ખાય છે.
- દરેક મોટા વ્યવહાર, ભેટ, મિલકતના વેચાણ અથવા વ્યવસાયિક આવક સંબંધિત દસ્તાવેજો અને રસીદો જાળવી રાખો.
- બીજાઓ માટે વ્યવહારો કરવાનું ટાળો, અને જો કરો તો બધું સ્પષ્ટ અને ટ્રેકેબલ રાખો.
