SIM Binding Rules India: ભારતમાં સિમ બાઈન્ડિંગ (Sim Binding) નિયમ લાગુ થવા જઈ રહ્યો છે, જેનાથી વોટ્સએપ (WhatsApp) અને ટેલિગ્રામ (Telegram) ના યુઝર્સ પર ઘણી મોટી અસર પડશે. સરકારનું કહેવું છે કે SIM-binding સાથે જોડાયેલ નિયમ બદલવામાં આવશે નહીં, કારણ કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ રેવન્યુ (મહેસૂલ) કરતા વધુ મહત્વના છે. સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય યથાવત રહેશે અને તેમાં કોઈ પણ પ્રકારની છૂટ આપવાની યોજના નથી. આ કડીમાં, ચાલો જાણીએ કે સિમ બાઈન્ડિંગ નિયમ શું છે અને તેનાથી યુઝર્સ પર શું અસર થશે.
૧ માર્ચથી લાગુ થશે નિયમ
દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) એ ગત નવેમ્બરના અંતમાં WhatsApp, Telegram અને Snapchat જેવી લોકપ્રિય એપ્સને આદેશ આપ્યો હતો કે તેમની સેવાઓ ત્યારે જ ચાલશે જ્યારે ફોનમાં SIM કાર્ડ હશે. આ નિયમને લાગુ કરવા માટે કંપનીઓને ૯૦ દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, જે ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ પૂરો થઈ રહ્યો છે. સાથે જ ૧૨૦ દિવસમાં રિપોર્ટ પણ સબમિટ કરવાનો હતો. આ ઉપરાંત હવે નક્કી કરેલી સમય મર્યાદા પણ પૂરી થવા જઈ રહી છે, જેના કારણે આ નવો નિયમ ૧ માર્ચ (રવિવાર) થી લાગુ થઈ જશે.
શું છે સિમ બાઈન્ડિંગ? (SIM Binding Means)
SIM-binding નો અર્થ એ છે કે WhatsApp, Telegram અને Signal જેવી મેસેજિંગ એપ ચલાવનારા ફોનમાં એ જ અસલી SIM હોવું જોઈએ, જેના દ્વારા એકાઉન્ટ બનાવવામાં આવ્યું હતું. આવું કરવાથી એપ તે જ SIM સાથે જોડાશે અને કોઈપણ પ્રકારની ડિજિટલ છેતરપિંડી કે સાયબર ક્રાઈમની શક્યતા ઘટી જશે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જો ફોનમાંથી SIM કાઢી લેવામાં આવે, બીજું SIM નાખવામાં આવે, SIM બંધ થઈ જાય અથવા પોર્ટ થઈ જાય, તો વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ જેવી એપ્સ આપોઆપ બંધ થઈ જશે અને તમારું સેશન સમાપ્ત થઈ જશે.
SIM Binding બાદ બંધ થઈ જશે Companion ડિવાઈસ? શું થશે યુઝર્સ પર અસર
કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇન્ટરનેટ પર ચાલતા લાંબા સેશન સાથે જોડાયેલા નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. આનો અર્થ એ છે કે જો કોઈ વેબ સેશન છ કલાકથી વધુ ચાલે છે, તો તેને લોગ-આઉટ કરવું જરૂરી રહેશે. જોકે, આ લોગ-આઉટ નિયમ માત્ર વર્ચ્યુઅલ કનેક્શન પર જ લાગુ થાય છે, મોબાઈલ ફોન પર નહીં. DoT દ્વારા જારી કરાયેલા નવા SIM-binding નિયમોની અસર WhatsApp Web અને Telegram Web જેવી સેવાઓ પર ચોક્કસપણે પડશે, કારણ કે વેબ સેશન દર છ કલાકે આપોઆપ બંધ થઈ જશે. આ નિયમો હેઠળ મેસેજિંગ એપ્સે સતત એ ચેક કરવું પડશે કે જે SIM થી એકાઉન્ટ બન્યું છે, તે ફોનમાં છે અને એક્ટિવ છે. જો SIM કાઢવામાં આવે, બદલવામાં આવે કે બંધ થઈ જાય, તો એપ કામ કરવાનું બંધ કરી દેશે.
સરકાર કેમ લાવી રહી છે આ નિયમ?
SIM Binding નિયમ પાછળનું કારણ ટેલિકોમ દ્વારા થતા ઓનલાઈન ફ્રોડમાં અચાનક થયેલો વધારો છે, ખાસ કરીને ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ અને SIM-swap ફ્રોડ જેવા કૌભાંડો. સૌથી મોટી ખામી એ હતી કે કોઈ પણ મેસેજિંગ એપનું સેશન SIM કાઢી લેવા કે બીજા ડિવાઈસમાં નાખ્યા પછી પણ ચાલુ રહેતું હતું. સ્કેમર્સ આનો ફાયદો ઉઠાવીને ફ્રોડ કરતા હતા. SIM-binding આ નબળી કડીને ખતમ કરવાની કોશિશ છે. સરકારનું કહેવું છે કે આનાથી મોબાઈલ નંબર સાથે જોડાયેલી ઓળખનું ટ્રેસિંગ અને જવાબદારી ફરીથી મજબૂત થશે, અને ગુનેગારો નંબરોનો દુરુપયોગ કરી શકશે નહીં.
