Arundhati Roy Book Cover: સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે એક મોટો નિર્ણય સંભળાવતા કહ્યું કે, લેખિકા અરુંધતી રૉયના પુસ્તકના કવર પર બીડી પીતી તેમની તસવીર સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદ (જાહેરખબરનું નિષેધ અને વ્યાપાર, વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પૂર્તિ અને વિતરણનું વિનિયમન) અધિનિયમ, ૨૦૦૩ (COTPA) નું ઉલ્લંઘન કરતી નથી. તેથી, આના પર કોઈ વૈધાનિક ચેતવણીની જરૂર નથી. આ નિર્ણય એક એવી અરજી પર આવ્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ તસવીર તમાકુ ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
યથાકામકાર્ય રાજાસિમ્હન વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ એસ. ગોપાકુમારને કેરળ હાઈકોર્ટના તે નિર્ણયને પડકાર્યો હતો જેમાં તેમની અરજી સાંભળવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો. અરજીમાં કવર પેજ પર વૈધાનિક ચેતવણી પ્રકાશિત કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે આ તસવીર પુસ્તકના પ્રચારનો એક માર્ગ છે અને ૨૦૦૩ના અધિનિયમની અવહેલના પણ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું?
સીજેઆઈ સૂર્યકાન્ત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે કહ્યું:
પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિ અને પબ્લિકેશન: “લેખિકા એક પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિ છે જેમનું સાહિત્યિક દુનિયામાં નામ છે. પબ્લિકેશન હાઉસ પણ પ્રતિષ્ઠિત છે. તેમને પ્રચારની જરૂર નથી. પુસ્તક તમાકુ ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન નથી આપતું. તમારી સમસ્યા શું છે?”
જાહેરખબર નહીં: બેન્ચે આગળ કહ્યું, “કવર પેજ પરની તસવીર શહેરમાં લગાવેલા હોર્ડિંગની જેમ નથી જેને જાહેરખબર માનવામાં આવે અને જેના પર વૈધાનિક ચેતવણીની જરૂર હોય. વાચકો પુસ્તકને તેના કવરની તસવીર જોઈને નથી ખરીદતા. તેઓ લેખકને જોઈને ખરીદે છે.”
ડિસ્ક્લેમર પૂરતું છે
ગોપાકુમારે દલીલ કરી કે એક જાહેર હસ્તીનો તમાકુ પીતો ફોટો પુસ્તક સાથે પ્રકાશિત કરવાથી યુવાનોને પ્રોત્સાહન મળશે, જે સમાજ માટે હાનિકારક છે. આના પર બેન્ચે કહ્યું:
“પુસ્તકના પાછળના કવર પર એક ડિસ્ક્લેમર છે જે સ્પષ્ટ કરે છે કે કવર પેજ ધૂમ્રપાનને પ્રોત્સાહન આપતું નથી. પુસ્તકના ફ્રન્ટ કવર પરની તસવીર તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત નથી અને તે ૨૦૦૩ના અધિનિયમનું ઉલ્લંઘન નહીં કરે.”
બેન્ચે અરજી પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો અને કહ્યું કે તેને કેરળ હાઈકોર્ટના આદેશમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો કોઈ આધાર મળ્યો નથી.
