Traffic Solution Ahmedabad BRTS: દેશના મોટાભાગના શહેરો ટ્રાફિક જામની સમસ્યાથી ઝઝૂમી રહ્યા છે. જામની સાથે બીજી ઘણી સમસ્યાઓ પણ જોડાયેલી છે, જેમ કે – સમયનો બગાડ, ઉત્પાદકતા પર અસર અને પ્રદૂષણ. એક અંદાજ મુજબ દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ અને કોલકાતા જેવા મહાનગરોમાં ટ્રાફિક જામના કારણે દર વર્ષે લગભગ 1.8 લાખ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થાય છે. માત્ર દિલ્હીમાં જ જો હાલના ટ્રાફિક જામને ખતમ કરવા માટે ઉપાયો કરવામાં નહીં આવે, તો 2030 સુધીમાં વાર્ષિક 14.6 અબજ ડોલરનું નુકસાન થવાની આશંકા છે. આમાં ઇંધણથી લઈને મેન પાવરનો બગાડ પણ સામેલ છે.
બસ સર્વિસ: ખાનગી વાહનોની વધતી સંખ્યા આ જામ માટે એક હદ સુધી જવાબદાર છે. પરંતુ, મુખ્ય કારણ જાહેર પરિવહનનું મુખ્ય સાધન એટલે કે બસોની લચર સર્વિસ છે. એક તો બસો ઓછી છે અને બીજું તે લેન સિસ્ટમ ન હોવાને કારણે નિર્ધારિત ગતિએ ચાલી શકતી નથી. મુસાફરોને ખબર હોતી નથી કે તેઓ તેમના ગંતવ્ય સ્થાન પર ક્યારે પહોંચશે. જો લેન સિસ્ટમ બની જાય તો ઘણી હદ સુધી બસો પણ મેટ્રોની જેમ ભરોસાપાત્ર બની શકે છે. પરંતુ બસો કોઈ પણ અડચણ વગર પોતાની લેનમાં ચાલે, તે માટે અસરકારક ઉપાયો કરવા પડશે.
કોરિડોરની જરૂરિયાત: અમદાવાદના BRT કોરિડોરના અભ્યાસથી જાણવા મળે છે કે આ પ્રકારના કોરિડોરમાં બસોની સરેરાશ ઝડપ 25 થી 30 કિમી હોય છે, જ્યારે મેટ્રોની સરેરાશ ઝડપ 35 કિમી પ્રતિ કલાક હોય છે, એટલે કે બંનેમાં ગતિની બાબતમાં બહુ તફાવત નથી. આ પ્રકારના કોરિડોરથી મુસાફરીમાં 20 થી 30% ઓછો સમય લાગે છે અને ઇંધણની બચત થાય છે. આનો ખર્ચ પણ મેટ્રોની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો, 10 થી 40 કરોડ રૂપિયા પ્રતિ કિમી આવે છે.
વાહનોમાં ઘટાડો: અમદાવાદ વિશે એવો અંદાજ છે કે ત્યાં લગભગ 22% લોકોએ ખાનગી વાહનો છોડી દીધા છે. આ જ પ્રકારના BRT કોરિડોર સુરત અને રાજકોટમાં પણ ઉત્તમ રીતે ચાલી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ કોરિડોર તે જ રસ્તાઓ પર બનાવવા જોઈએ, જેની પહોળાઈ ઓછામાં ઓછી 24 થી 30 મીટર હોય. બસ લેન એવી રીતે બનાવવી જોઈએ કે પછી તેમાં બીજું કોઈ વાહન પ્રવેશી ન શકે. બસ લેન પછી પણ અન્ય વાહનો માટે ઓછામાં ઓછી બે લેન ચોક્કસ હોવી જોઈએ.
દિલ્હીનો અનુભવ: BRTS એટલે કે બસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમને લઈને દિલ્હીનો અનુભવ અત્યંત કડવો રહ્યો છે. દિલ્હીમાં કોરિડોર નિષ્ફળ જવાનું કારણ – ઓછી પહોળાઈવાળા રસ્તાઓ પર નિર્માણ, ભીડભાડવાળા ચોક પર ફ્લાયઓવર ન બનાવવા અને અત્યંત ખરાબ એન્ફોર્સમેન્ટ સિસ્ટમ હતી. આ ભૂલોમાંથી પાઠ શીખીને માત્ર દિલ્હી જ નહીં, દેશના અન્ય મોટા શહેરોમાં પણ કોરિડોર તૈયાર કરવામાં આવે, તો પરિણામ સારું આવવાની આશા છે.
