કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદ સોનિયા ગાંધી અને લોકસભા સાંસદ રાહુલ ગાંધી માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. કારણ કે સંસદમાં કોંગ્રેસના આ બે દિગ્ગજ નેતાઓ વિરુદ્ધ વિશેષાધિકાર ભંગની નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે. બજેટ સત્રના પહેલા દિવસે રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુ પર આપેલા નિવેદનને કારણે સોનિયા ગાંધીની મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. તે જ સમયે, રાહુલ ગાંધીએ રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર આભાર પ્રસ્તાવ પર બોલતા કહ્યું હતું કે ચીને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં ભારતને પાછળ છોડી દીધું છે અને મોટા ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં ભારતને એક દાયકા પાછળ છોડી દીધું છે.
ભાજપના સાંસદોએ નોટિસ આપી હતી
ભાજપના સાંસદોએ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ વિરુદ્ધ ‘અપમાનજનક અને નિંદાત્મક’ શબ્દોનો ઉપયોગ કરવા બદલ સોનિયા ગાંધી સામે વિશેષાધિકાર ભંગની નોટિસ દાખલ કરી. રાજ્યસભાના સભ્ય સુમેરસિંહ સોલંકીના નેતૃત્વમાં તેઓ રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ જગદીપ ધનખરને મળ્યા હતા અને સોનિયા ગાંધી સામે શિસ્તભંગના પગલાંની માગણી કરી હતી. ભાજપના સાંસદોએ કહ્યું કે સોનિયા ગાંધીએ રાષ્ટ્રપતિ પદની ગરિમાનું અપમાન કરવાનું કામ કર્યું છે. બીજેપી સાંસદોએ નોટિસમાં કહ્યું છે કે આવી ટિપ્પણીઓ માત્ર પદની ગરિમાને તોડી નાખે છે પરંતુ સંસદીય પ્રક્રિયાઓ અને પરંપરાઓની પવિત્રતાનું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે.
સોનિયા ગાંધીએ રાષ્ટ્રપતિ વિશે શું કહ્યું?
શુક્રવારે સંસદના સંયુક્ત સત્રને સંબોધિત કર્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુ પર સોનિયા ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓને લઈને આ નોટિસ આપવામાં આવી છે. સોનિયા ગાંધી, રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી સંસદ સંકુલમાં ભાષણ અંગે ચર્ચા કરતા જોવા મળ્યા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરાયેલા એક વીડિયોમાં સોનિયા ગાંધી કહેતા સંભળાય છે કે, ‘ગરીબ મહિલા, રાષ્ટ્રપતિ અંત સુધીમાં ખૂબ જ થાકી ગયા હતા… તેઓ ભાગ્યે જ બોલી શકતા હતા.’
રાહુલ પર તલવાર લટકી રહી છે
આ સિવાય બીજેપી સાંસદ નિશિકાંત દુબેએ સોમવારે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી પર ગૃહમાં ખોટા નિવેદનો આપવાનો આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે તેઓ તેમના તમામ દાવાઓને સાબિત કરે. અન્યથા વિપક્ષના નેતાએ રાજીનામું આપી દેવું જોઈએ. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જો રાહુલ ગાંધી તેમના દાવાઓને સાબિત કરવામાં અસમર્થ હોય, તો લોકસભા અધ્યક્ષની સૂચના અનુસાર તેમની સામે વિશેષાધિકાર કાર્યવાહી થવી જોઈએ. સોમવારે રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર આભાર પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષી નેતાના ભાષણનો શાસક ભાજપ દ્વારા સખત વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો, જેના પગલે દુબેએ સ્પીકરને તેમની નોટિસ સુપરત કરી હતી અને દાવો કર્યો હતો કે કોંગ્રેસના નેતા તેમના આરોપોને સમર્થન આપ્યા વિના અફવાઓ ફેલાવવા માટે તેમના સંસદીય વિશેષાધિકારનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
રાહુલ ગાંધીએ શું કહ્યું?
પોતાના ભાષણ દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ મોબાઈલ ફોન બતાવ્યો અને કહ્યું, ‘તે ભારતમાં બનેલું નથી, પરંતુ ભારતમાં એસેમ્બલ થયું છે.’ રાહુલે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ભારતે વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શપથ ગ્રહણ સમારોહ માટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું આમંત્રણ મેળવવા માટે અમેરિકા મોકલ્યા હતા. તેમના કેટલાક આરોપો મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે મતદાર યાદી અને ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક માટેના કાયદા સાથે પણ સંબંધિત હતા. દુબેએ તેમના પત્રમાં જાતિ ગણતરીની માંગ સાથે સંબંધિત મુદ્દાઓ તેમજ કોંગ્રેસ નેતાના આરોપોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે.
‘ક્ષમા માગો અથવા આરોપો સાબિત કરો’
તેમણે ગાંધી પર બંધારણના અનુચ્છેદ 105નો દુરુપયોગ કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો, જે સાંસદોને લોકસભા અને રાજ્યસભામાં કરેલી ટિપ્પણીઓ માટે વિશેષાધિકાર આપે છે. દુબેએ આરોપ લગાવ્યો કે, ‘આ મુદ્દાઓ ઉઠાવીને રાહુલ ગાંધીએ માત્ર ઐતિહાસિક અને નક્કર તથ્યોને બેશરમીથી વિકૃત કર્યા નથી પરંતુ આપણા દેશની મજાક ઉડાવવાનો અને આપણા ગણતંત્રની પ્રતિષ્ઠાને ઘટાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.’ તેમણે કહ્યું કે બિરલાએ ગાંધીજીને તેમના દાવા સાબિત કરવા કહ્યું હતું જ્યારે કોંગ્રેસના નેતાએ આજ સુધી તેમ કર્યું નથી. વિપક્ષી નેતા પર કટાક્ષ કરતા દુબેએ કહ્યું કે આ ‘વિદ્વાન’ વ્યક્તિએ ન તો તેની અસ્પષ્ટ અફવાઓનો પુરાવો આપ્યો છે કે ન તો સંસદના પવિત્ર પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને આપણા દેશ અને ચૂંટાયેલી સરકારને બદનામ કરવા બદલ માફી માંગી છે.
વિશેષાધિકારનો ભંગ શું છે?
વિશેષાધિકાર પ્રસ્તાવ એ ભારતીય સંસદ અને ધારાસભાઓમાં એક વિશેષ પ્રક્રિયા છે, જેનો ઉપયોગ જ્યારે સભ્ય, સમિતિ અથવા ગૃહના વિશેષાધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવે છે. આ દરખાસ્ત ત્યારે લાવવામાં આવે છે જ્યારે એવું લાગે છે કે સંસદ અથવા વિધાનસભાના વિશેષાધિકારોનું કોઈ વ્યક્તિ, સંસ્થા અથવા તો કોઈ સભ્ય દ્વારા ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે. તેનો હેતુ ગૃહની ગરિમા અને સભ્યોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનો છે. આ વિશેષાધિકારો ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 105 (સંસદ માટે) અને કલમ 194 (રાજ્ય વિધાનસભાઓ માટે)માં આપવામાં આવ્યા છે.
પ્રક્રિયા શું છે અને કેટલી સજા થઈ શકે છે?
સંસદના કોઈપણ સભ્યએ આ પ્રસ્તાવ લોકસભાના અધ્યક્ષ અથવા રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ સમક્ષ રજૂ કરવાનો હોય છે. જો સ્પીકર અથવા અધ્યક્ષ તેને યોગ્ય માને તો તેને વિશેષાધિકાર સમિતિને મોકલવામાં આવે છે. સમિતિ આ મામલાની તપાસ કરે છે અને તેનો અહેવાલ ગૃહને સુપરત કરે છે. જો ગૃહને લાગે છે કે વિશેષાધિકારનો ભંગ થયો છે, તો દોષિત વ્યક્તિ સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે. પગલાંઓમાં ચેતવણી અથવા ઠપકો, જેલની સજા, ગૃહમાંથી સસ્પેન્શન અને દંડ જેવી સજાનો સમાવેશ થાય છે
