Cess and Surcharge Collection FY2026: સરકારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ૪.૧૮ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ સેસ એકત્રિત કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ ના કેન્દ્રીય બજેટના સુધારેલા અંદાજ કરતા ૮ ટકા વધુ છે. કેન્દ્રએ મંગળવારે સંસદમાં આ માહિતી આપી. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (એપ્રિલ-માર્ચ) માં સરચાર્જમાંથી વસૂલાત લગભગ ૧૩ ટકા વધીને ૧.૭૨ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ થવાની ધારણા છે.
રાજ્યસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં, નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે બંધારણની કલમ ૨૭૧ હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સેસ અને સરચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે. ચૌધરીએ કહ્યું, “આવા સરચાર્જ અને સેસમાંથી પ્રાપ્ત થતી રકમનો ઉપયોગ કેન્દ્ર દ્વારા પ્રાયોજિત યોજનાઓને ધિરાણ આપવા જેવી ચોક્કસ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે થાય છે. રાજ્યોને પણ આવા ખર્ચનો લાભ મળે છે.”
ગૃહ સાથે શેર કરાયેલા ડેટા અનુસાર, કેન્દ્રએ નાણાકીય વર્ષ 26 માં સેસમાંથી રૂ. 4.18 લાખ કરોડથી વધુ વસૂલવાનું બજેટ રાખ્યું છે. આ નાણાકીય વર્ષ 25 માટે રૂ. 3.87 લાખ કરોડના સુધારેલા અંદાજ કરતાં વધુ છે.
નાણાકીય વર્ષ 26 માં સરચાર્જ વસૂલાત વધીને રૂ. 1.72 લાખ કરોડથી વધુ થવાનો અંદાજ છે, જે સુધારેલા અંદાજ મુજબ નાણાકીય વર્ષ 25 માં રૂ. 1.53 લાખ કરોડ હતો.
સરચાર્જ અને સેસમાંથી એકત્રિત થતી રકમ વિભાજ્ય પૂલનો ભાગ નથી અને તેથી તેને રાજ્યો સાથે વહેંચવામાં આવતી નથી. કેન્દ્ર દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવતી કુલ કર આવક વિભાજ્ય પૂલનો ભાગ બનાવે છે અને કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે.
હાલમાં, આઠ અલગ અલગ સેસ અમલમાં છે. આ છે: કૃષિ માળખાગત સુવિધાઓ અને વિકાસ ઉપકર; ક્રૂડ ઓઇલ પર ઉપકર; નિકાસ પર ઉપકર; GST વળતર ઉપકર; આરોગ્ય ઉપકર; આરોગ્ય અને શિક્ષણ ઉપકર; રાષ્ટ્રીય આપત્તિ આકસ્મિક ફરજ; અને માર્ગ અને માળખાગત સુવિધાઓ ઉપકર. કસ્ટમ ડ્યુટીમાં કોર્પોરેટ ટેક્સ, આવકવેરા અને સમાજ કલ્યાણ સરચાર્જનો સમાવેશ થાય છે.
