Forex Reserves Decline: ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સતત આઠમા સપ્તાહે ઘટાડો, 8 સપ્તાહમાં $68.646 billion ઘટ્યા

Forex Reserves Decline: ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં ફરી એકવાર ઘટાડો નોંધાયો છે. સતત આઠમું સપ્તાહ છે, જ્યારે દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં ઘટાડો થયો છે. આ સપ્તાહ દરમિયાન ફોરેન કરન્સી એસેટ અથવા FCA અને સોનાના ભંડાર, બંનેમાં ઘટાડો થયો છે. જોકે, આ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડારમાં રાખવામાં આવેલા ભંડારમાં નજીવો વધારો થયો છે. વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં આટલો ઘટાડો રિઝર્વ બેંકના ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સને કારણે થયો છે.

કેટલો થયો ઘટાડો?

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (Reserve Bank of India) દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, 30 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં $2.691 billionનો ઘટાડો થયો છે. તેના એક સપ્તાહ પહેલાં પણ તેમાં $1.269 billionનો ઘટાડો થયો હતો. હવે દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર ઘટીને $717.856 billion થઈ ગયું છે.

FCA ભંડારમાં ઘટાડો

રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સાપ્તાહિક આંકડા અનુસાર, 30 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન ભારતની વિદેશી હૂંડિયામણ સંપત્તિ (Foreign Currency Asset)માં $2.088 billionનો ઘટાડો થયો છે. હકીકતમાં, રિઝર્વ બેંકે ગયા સપ્તાહે ઘટી રહેલા રૂપિયાને સ્થિર રાખવા માટે બજારમાં મોટા પ્રમાણમાં ડોલર વેચ્યા હતા. ટેકનિકલ ભાષામાં તેને રિઝર્વ બેંકના ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ (OMO) કહેવામાં આવે છે. તેની અસર જોવા મળી હતી અને FCA ભંડારમાં બે અબજ ડોલરથી પણ વધુનો ઘટાડો થયો હતો.

તેના એક સપ્તાહ પહેલાં FCA ભંડારમાં $1.358 billionનો વધારો થયો હતો. તાજેતરના ઘટાડા બાદ દેશનું FCA ભંડાર ઘટીને $591.118 billion થઈ ગયું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે દેશના કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં વિદેશી હૂંડિયામણ સંપત્તિ અથવા ફોરેન કરન્સી એસેટ (FCA) એક મહત્ત્વનો હિસ્સો છે. ડોલરમાં દર્શાવવામાં આવતી વિદેશી હૂંડિયામણ સંપત્તિમાં યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવી બિન-અમેરિકન કરન્સીમાં થતા વધઘટની અસરોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે છે.

સોનાના ભંડારમાં પણ ઘટાડો

સમીક્ષા હેઠળના સપ્તાહ દરમિયાન સોનાના ભાવમાં પણ ઘટાડો થયો છે. આ જ કારણથી રિઝર્વ બેંકના સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં $559 millionનો ઘટાડો થયો છે. તેના એક સપ્તાહ પહેલાં સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં $2.650 billionનો મોટો ઘટાડો થયો હતો. હવે દેશના સોનાના ભંડારનું મૂલ્ય ઘટીને $102.591 billion થઈ ગયું છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે માર્ચ 2026ના અંતમાં RBI પાસે સોનાનો ભંડાર 880.52 ટન હતો. દેશના કુલ ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વમાં તેનો હિસ્સો આશરે 16.7% થાય છે. તેના મૂલ્યમાં ઘટાડો થાય ત્યારે તે કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને પણ અસર કરે છે.

SDRમાં પણ ઘટાડો

રિઝર્વ બેંકના આંકડા અનુસાર, ગયા સપ્તાહ દરમિયાન ભારતમાં સ્પેશિયલ ડ્રોઇંગ રાઇટ અથવા વિશેષ ઉપાડ અધિકાર (SDR)માં $47 millionનો ઘટાડો થયો છે. જ્યારે તેના એક સપ્તાહ પહેલાં તેમાં $27 millionનો વધારો થયો હતો. આ સાથે હવે દેશનું SDR ભંડાર ઘટીને $18.558 billion થઈ ગયું છે.

આ સપ્તાહ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડાર (IMF) પાસે રાખવામાં આવેલા દેશના રિઝર્વ કરન્સી ભંડારમાં નજીવો $3 millionનો વધારો થયો છે. તેના એક સપ્તાહ પહેલાં તેમાં $4 millionનો ઘટાડો થયો હતો. હવે દેશનું IMF રિઝર્વ વધીને $4.790 billion થઈ ગયું છે.

8 સપ્તાહમાં $68.646 billion ઘટ્યા

છેલ્લા આઠ સપ્તાહ દરમિયાન ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાંથી કુલ $68.646 billion ઘટ્યા છે. 23 ઓક્ટોબરના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન ભંડારમાં $1.269 billionનો ઘટાડો થયો હતો. તેના એક સપ્તાહ પહેલાં એટલે કે 16 ઓક્ટોબરના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં $5.011 billionનો ઘટાડો થયો હતો. 9 ઓક્ટોબરના રોજ તેમાં $18.578 billionનો મોટો ઘટાડો થયો હતો.

જોકે, 4 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી સતત 10 સપ્તાહ સુધી તેમાં વધારો થઈ રહ્યો હતો. કારણ કે ભારતવંશીઓ માટે FCNR(B) યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ વિશેષ અભિયાન દરમિયાન આશરે $133 billion આવ્યા હતા. તેના કારણે જ 4 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર $785.706 billionની સર્વકાલીન ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યું હતું.

વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં ક્યારે કેટલો ઘટાડો?