RBIએ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કર્યો, નીતિગત વ્યાજ દર 5.50 ટકા પહોંચ્યો
RBI Repo Rate Hike: RBIએ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કર્યો છે. આ સાથે દેશમાં નીતિગત વ્યાજ દર 5.50 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. લગભગ સાડા ત્રણ વર્ષમાં પ્રથમ વખત રેપો રેટમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. RBIએ આ પહેલાં છેલ્લે ફેબ્રુઆરી, 2023માં રેપો રેટમાં વધારો કર્યો હતો. રેપો રેટમાં વધારાથી તમામ પ્રકારની લોન મોંઘી થઈ જશે. રેપો રેટ એ દર છે, જેના પર RBI વ્યાવસાયિક બેંકોને લોન આપે છે.
RBIએ રેપો રેટ કેમ વધાર્યો?
RBIના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC)ની ત્રણ દિવસીય બેઠક પૂર્ણ થયા બાદ તેમાં લેવામાં આવેલા નીતિગત નિર્ણયોની માહિતી આપી. અમેરિકા અને જાપાન જેવા વિકસિત દેશોએ તાજેતરમાં નીતિગત દરોમાં વધારો કર્યો હતો. ત્યારબાદ RBI પર પણ વ્યાજ દરોમાં વધારો કરવાનું દબાણ વધ્યું હતું. મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે બદલાતી મેક્રોઇકોનોમિક અને નાણાકીય પરિસ્થિતિ, વિકાસ અને આઉટલુકના વિગતવાર મૂલ્યાંકન બાદ MPCએ સર્વસંમતિથી પોલિસી રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.5 ટકા કરવાની તરફેણમાં મતદાન કર્યું.
રેપો રેટ કેમ વધારવામાં આવ્યો?
બજાર અને મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓએ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટના વધારાનું અનુમાન વ્યક્ત કર્યું હતું. ઓગસ્ટમાં રિટેલ મોંઘવારી વધીને 4.82 ટકા થઈ ગઈ હતી, જ્યારે નવા જિયોપોલિટિકલ તણાવ વચ્ચે કાચા તેલની કિંમતો 100 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર પહોંચી ગઈ હતી. RBIએ આ પહેલાં સતત ચાર સમીક્ષામાં રેપો રેટને 5.25 ટકા પર યથાવત રાખ્યો હતો. ગયા વર્ષ 2025માં તેમાં કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો.
મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે સપ્ટેમ્બરમાં વેસ્ટ એશિયામાં ફરીથી લડાઈ વધવા અને તેના કારણે કડકાઈ વધવાની સાથે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાવથી વૈશ્વિક આર્થિક સેન્ટિમેન્ટ પર અસર પડી અને નાણાકીય બજારમાં અસ્થિરતા વધી. RBI ગવર્નરે સાથે જ જણાવ્યું કે MPCએ આ વાત પર ભાર મૂક્યો કે વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતા ટૂંક સમયમાં રેટમાં ઘટાડાની અપેક્ષા નથી અને આગળની નીતિગત કાર્યવાહી માત્ર રેટમાં વધારો અથવા તેને યથાવત રાખવા સુધી મર્યાદિત રહી શકે છે, જે બદલાતી પરિસ્થિતિ અને આઉટલુક પર નિર્ભર રહેશે.
GDP ગ્રોથ અને મોંઘવારી
RBIએ આ વર્ષે રિયલ GDP ગ્રોથ 7.1 ટકા રહેવાનું અનુમાન વ્યક્ત કર્યું છે. પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં તે 7.8 ટકા રહ્યો હતો. બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં તે 7.2 ટકા, ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં 6.9 ટકા અને ચોથા ત્રિમાસિક ગાળામાં 6.8 ટકા રહેવાનું અનુમાન છે. RBIએ FY28ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં તે 7.1 ટકા રહેવાનું અનુમાન વ્યક્ત કર્યું છે. આ વર્ષે CPI મોંઘવારી 5.2 ટકા રહેવાનું અનુમાન છે.
રેપો રેટ શું હોય છે?
રેપો રેટ એ દર છે, જેના પર RBI વ્યાવસાયિક બેંકોને લોન આપે છે. જ્યારે રેપો રેટ વધે છે, ત્યારે બેંકોને RBI પાસેથી મળતી લોન મોંઘી થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં બેંકો તેનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખે છે. તેઓ હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન જેવી તમામ લોન પર વ્યાજ દરોમાં વધારો કરે છે. RBI મોંઘવારીમાં ઘટાડો લાવવા માટે બજારમાં લિક્વિડિટી ઘટાડે છે. તે રેપો રેટ વધારીને કરવામાં આવે છે.
