Dara singh death anniversary: દારા સિંહ – એક એવું નામ જે ફક્ત કુસ્તી પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. તેમણે મેદાનમાં એક પછી એક ઘણી જીત મેળવી, જ્યારે તેઓ સિનેમામાં આવ્યા, ત્યારે તેઓ અહીં પણ પ્રખ્યાત થયા, જ્યારે તેમણે રાજકારણમાં પગ મૂક્યો, ત્યારે તેમણે અહીં પણ પોતાની ચમક ફેલાવી અને તેમણે પોતાની આત્મકથા પણ લખી. ૧૯ નવેમ્બર ૧૯૨૮ ના રોજ પંજાબના અમૃતસર જિલ્લાના ધર્મુચક ગામમાં જન્મેલા દિદાર સિંહ રંધાવા ઉર્ફે દારા સિંહનું નામ ભારતીય ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરોમાં નોંધાયેલું છે. આજે દારા સિંહની ૧૩મી પુણ્યતિથિ છે. તેમણે ૧૨ જુલાઈ ૨૦૧૨ ના રોજ અંતિમ શ્વાસ લીધા.
દારા સિંહનું બાળપણ
દારા સિંહનો જન્મ એક જાટ શીખ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ સુરજીત સિંહ રંધાવા અને માતાનું નામ બલવંત કૌર હતું. તેમનો પરિવાર એક સામાન્ય ખેડૂત પરિવાર હતો અને તેમના માતાપિતા ખેડૂત હતા. દારા સિંહનું બાળપણ ગામડાના વાતાવરણમાં વિત્યું, જ્યાં તેમણે નાનપણથી જ સખત મહેનત કરવાનું શરૂ કર્યું. શિક્ષણની દ્રષ્ટિએ, તેમણે ફક્ત છઠ્ઠા ધોરણ સુધી જ શાળામાં અભ્યાસ કર્યો. કૌટુંબિક અને આર્થિક પરિસ્થિતિને કારણે, તેમણે આગળનો અભ્યાસ છોડી દીધો અને તેમણે ખેતરોમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું.
દારા સિંહની કુસ્તી યાત્રા
દારા સિંહને બાળપણથી જ કુસ્તીનો શોખ હતો. તેમના શરૂઆતના દિવસો કુસ્તીના મેદાનોમાં વિતાવ્યા હતા. ૧૯૪૭માં, તેઓ સિંગાપોર પહોંચ્યા અને ત્યાં મલેશિયન ચેમ્પિયનને હરાવીને પ્રથમ વખત આંતરરાષ્ટ્રીય ધરતી પર પોતાની છાપ છોડી. તેમણે ૫૦૦ થી વધુ કુસ્તી મેચો લડી અને એક પણ મેચ હાર્યા નહીં. આ પોતાનામાં એક અદ્ભુત રેકોર્ડ છે.
આ પછી, તેઓ ૧૯૫૪માં ભારતીય કુસ્તી ચેમ્પિયન બન્યા અને પછી કોમનવેલ્થ ચેમ્પિયનશિપ પણ જીતી. ૧૯૬૮માં, તેમણે અમેરિકન વિશ્વ ચેમ્પિયન લૂ થેઝને હરાવીને વર્લ્ડ ફ્રીસ્ટાઇલ કુસ્તી ચેમ્પિયનનો ખિતાબ જીત્યો. આ તે વિજય હતો જેણે તેમને પ્રથમ ભારતીય વિશ્વ ચેમ્પિયન બનાવ્યા.
કિંગ કોંગ સાથે ટક્કર
૧૯૫૬માં, દારા સિંહનો ઓસ્ટ્રેલિયન કુસ્તીબાજ કિંગ કોંગ સાથે ઐતિહાસિક મુકાબલો થયો હતો. ૧૩૦ કિલો વજન ધરાવતા દારા સિંહ ૨૦૦ કિલો કિંગ કોંગને રિંગમાંથી બહાર ફેંકીને રાતોરાત સેન્સેશન બની ગયા અને ત્યાંથી સુપરસ્ટાર બનવાની તેમની સફર શરૂ થઈ. આ જીતથી તેમને ‘રુસ્તમ-એ-હિંદ’ અને ‘રુસ્તમ-એ-પંજાબ’ જેવા ખિતાબ મળ્યા.
દારા સિંહની ફિલ્મી સફર
તેમણે ૧૯૫૨માં ફિલ્મ ‘સંગદિલ’થી બોલિવૂડમાં પ્રવેશ કર્યો. શરૂઆત ધીમી હતી, પરંતુ ૧૯૬૨માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ ‘કિંગ કોંગ’એ તેમને સ્ટાર બનાવ્યા. આ પછી, તેમણે ‘ફૌલાદ’, ‘શેર દિલ’, ‘રુસ્તમ-એ-હિંદ’, ‘બજરંગબલી’, ‘મર્દ’, ‘ધર્માત્મા’, ‘રામ ભરોસે’ અને ‘મેરા નામ જોકર’ જેવી હિટ ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. તેમણે ૧૦૦ થી વધુ ફિલ્મોમાં કામ કર્યું અને મુમતાઝ સાથે ૧૬ ફિલ્મો કરી, જેમાંથી ૧૦ સુપરહિટ રહી. તેમના અફેર વિશે ઘણી ચર્ચા થઈ, પરંતુ સમય જતાં આ સંબંધ ઓછો થઈ ગયો.
દરેક ઘરમાં ‘હનુમાન’ તરીકે પૂજાય છે
રામાનંદ સાગરની પૌરાણિક ધારાવાહિક ‘રામાયણ’માં હનુમાનજીની ભૂમિકા ભજવીને દારા સિંહને એટલી લોકપ્રિયતા મળી કે લોકો તેમની પૂજા કરવા લાગ્યા. આ પાત્ર માટે તેમણે માંસાહારી ખોરાકનો પણ ત્યાગ કર્યો. આ ભૂમિકા ભારતીય ટેલિવિઝન ઇતિહાસમાં અમર બની ગઈ અને દારા સિંહ હંમેશા હનુમાનની ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા.
પડદા પાછળ પણ પ્રતિભા બતાવી
બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે અભિનેતા હોવા ઉપરાંત, દારા સિંહ એક સફળ દિગ્દર્શક અને લેખક પણ હતા. તેમણે પંજાબી અને હિન્દીમાં ઘણી ફિલ્મોનું દિગ્દર્શન કર્યું, જેમાં ‘નાનક દુઃખિયા સબ સંસાર’, ‘મેરા દેશ મેરા ધરમ’, ‘રુસ્તમ’, ‘સવા લાખ સે એક લડૌં’ જેવી ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. ૧૯૮૯માં તેમણે ‘મેરી આત્મકથા’ નામની આત્મકથા લખી, જે ૧૯૯૩માં હિન્દીમાં પ્રકાશિત થઈ.
રાજકારણમાં પણ પગ મૂક્યો
દારા સિંહ ૧૯૯૮માં ભાજપમાં જોડાયા અને ૨૦૦૩ થી ૨૦૦૯ સુધી રાજ્યસભાના નામાંકિત સભ્ય રહ્યા. તેઓ રાજ્યસભામાં નામાંકિત થનારા પ્રથમ ખેલાડી હતા. આ ઉપરાંત, તેઓ જાટ મહાસભાના પ્રમુખ પણ રહી ચૂક્યા છે.
દારા સિંહના લગ્ન
દારા સિંહના પહેલા લગ્ન માત્ર ૧૪ વર્ષની ઉંમરે બચનો કૌર સાથે થયા હતા. તેઓ ૧૭ વર્ષની ઉંમરે પિતા બન્યા હતા. દારા સિંહને બચનોથી એક પુત્ર પ્રદ્યુમન સિંહ રંધાવા હતો. તેમને કુલ ૬ બાળકો હતા – ત્રણ પુત્રો અને ત્રણ પુત્રીઓ.
દારા સિંહના બીજા લગ્ન ૧૯૬૧માં સુરજીત કૌર સાથે થયા હતા. તે પરંપરાગત ગોઠવાયેલા લગ્ન હતા. આ લગ્નથી તેમના પુત્ર વિંદુ દારા સિંહનો પણ જન્મ થયો હતો, જે એક પ્રખ્યાત અભિનેતા છે અને તેમણે કુસ્તી અને અભિનયની દુનિયામાં પણ પગ મૂક્યો હતો.
૭ જુલાઈ ૨૦૧૨ ના રોજ, દારા સિંહને હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો. તેમને મુંબઈની કોકિલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા, પરંતુ તેમની સ્થિતિમાં કોઈ સુધારો થયો નહીં. પરિવાર તેમને ઘરે લાવ્યો અને ૧૨ જુલાઈ ૨૦૧૨ ના રોજ, તેમણે દુનિયાને અલવિદા કહ્યું.
એક અમીટ છબી જે આજે પણ આપણા હૃદયમાં જીવંત છે
દારા સિંહ એક દુર્લભ વ્યક્તિત્વ હતા જેમણે રમતગમત, સિનેમા, સાહિત્ય અને રાજકારણ – ચારેય ક્ષેત્રોમાં સફળતા મેળવી. તેમની જીવનકથા હજુ પણ પ્રેરણા આપે છે કે સાચી મહેનત અને સમર્પણથી, કોઈપણ વ્યક્તિ દરેક લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
