અમદાવાદ, 27 મે 2026.
Ahmedabad Airport Adani Charges: ફ્લાઇટ 2 કલાક લેટ છે. તું T1 ની બહાર ઉભો છે. પાણીની તરસ લાગી. સ્ટોલ પર જાય. 1 લીટર બોટલનો ભાવ પૂછે. જવાબ મળે: “₹100 સાહેબ”.
બહાર સિંધુ ભવન રોડ પર એ જ બ્રાન્ડ ₹20 માં મળે. તું પૂછે “કેમ?” જવાબ: “સાહેબ, આ એરપોર્ટ છે. અદાણીનું એરપોર્ટ.”
આ છે 2026 ના અમદાવાદ એરપોર્ટની કહાણી. સરદારનું નામ બોર્ડ પર નાનું, અદાણીનો ભાવ બિલ પર મોટો.
1. સોદો શું થયો હતો? 2020 ની ફાઇલ ખોલો
તારીખ: 14 ફેબ્રુઆરી 2020. એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા એટલે AAI એ અમદાવાદ એરપોર્ટ 50 વર્ષના લીઝ પર અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝને સોંપ્યું.
ડીલના મુખ્ય મુદ્દા:
| મુદ્દો | વિગત |
| લીઝનો સમય | ૫0 વર્ષ. ૨૦૭૦ સુધી અદાણી ચલાવશે. |
| અપફ્રન્ટ ફી | અદાણીએ એએઆઈને ૧,૦૫૦ કરોડ રૂપિયા આપ્યા. |
| રેવન્યુ શેર | કુલ કમાણીના ૧૯.૫% એએઆઈને આપવા. |
| વચન | “વર્લ્ડ ક્લાસ પેસેન્જર એક્સપિરિયન્સ (વૈશ્વિક કક્ષાનો મુસાફરોનો અનુભવ), ઓપરેશનલ એફિશિયન્સી (કાર્યક્ષમતા)”. |
સરકારે કેમ આપ્યું: AAI ની દલીલ હતી કે “સરકારી એરપોર્ટ ખોટ કરે છે, પ્રાઇવેટ હાથમાં જશે તો નફો કરશે અને સુવિધા વધશે”.
2026 માં નફો કોને થયો? અદાણીને. સુવિધા કોને મળી? એ સવાલ છે.
2. 2020 vs 2026: ભાવનો આસમાની તફાવત
અદાણી ટેકઓવર પછી સામાન્ય અમદાવાદીના ખિસ્સા પર શું અસર પડી? હિસાબ જોઈ લો:
| સેવા | ૨૦૨0 માં એએઆઈ ભાવ | મે ૨૦૨૬ માં અદાણી ભાવ | વધારો |
| કાર પાર્કિંગ ૩૦ મિનિટ | ૮૦ રૂપિયા | ૧૫૦ રૂપિયા | ૮૭% |
| કાર પાર્કિંગ ૨૪ કલાક | ૪૦૦ રૂપિયા | ૧,૨૦0 રૂપિયા | ૨૦0% |
| ટ્રોલી | મફત (ફ્રી) | મફત (ફ્રી) | ૦% |
| વ્હીલચેર | મફત (ફ્રી) | ૫૦૦ રૂપિયા (જો પહેલેથી બુક ન હોય) | નવો ચાર્જ |
| પાણી ૧ લીટર | ૪૦ રૂપિયા | ૧૦0 રૂપિયા | ૧૫૦% |
| ચા | ૩૦ રૂપિયા | ૮૦ રૂપિયા | ૧૬૬% |
| UDF ડોમેસ્ટિક | ૩૫૦ રૂપિયા | ૭૦0 રૂપિયા | ૧૦0% |
| UDF ઇન્ટરનેશનલ | ૧,૦૦0 રૂપિયા | ૧,૮૦00 રૂપિયા | ૮૦% |
UDF એટલે યુઝર ડેવલપમેન્ટ ફી. તમે ટિકિટ લો ત્યારે એરપોર્ટના “વિકાસ” માટે અલગથી પૈસા આપો. અમદાવાદની UDF દિલ્હી ₹550 અને મુંબઈ ₹600 કરતા પણ વધુ છે.
એક ફેમિલીનું ગણિત: 4 લોકો, 5 દિવસની ટ્રીપ. કાર લઈને એરપોર્ટ જાવ.
પાર્કિંગ: ₹1,200 x 5 = ₹6,000.
UDF: ₹700 x 4 = ₹2,800.
પાણી-ચા: ₹1,000.
કુલ એક્સ્ટ્રા ખર્ચ = ₹9,800. ટિકિટના પૈસા અલગ. આ છે “વર્લ્ડ ક્લાસ” નો ટેક્સ.
3. અદાણી કેટલું કમાય છે? નફાનો નકશો
અદાણી એરપોર્ટ હોલ્ડિંગ્સનો 2025-26 રિપોર્ટ:
1. SVPI અમદાવાદની કુલ આવક: ₹1,100 કરોડ. 2020 માં AAI હેઠળ ₹450 કરોડ હતી. 144% વધારો.
2. મુખ્ય કમાણી ક્યાંથી: 60% પૈસા “નોન-એરો” માંથી. એટલે પાર્કિંગ, ફૂડ, રિટેલ, જાહેરાત. ફક્ત 40% પૈસા પ્લેન લેન્ડિંગ-પાર્કિંગમાંથી.
3. AAI ને શું મળ્યું: 19.5% રેવન્યુ શેર મુજબ ₹214 કરોડ. 2020 માં AAI ખુદ ચલાવી ₹450 કરોડ કમાતી હતી. એટલે સરકારને આજે ઓછા પૈસા મળે છે.
નફો ક્યાં જાય છે: અદાણી ગ્રુપે ₹3,000 કરોડનું “SVPI ફેઝ-2 વિસ્તરણ” શરૂ કર્યું છે. નવો ટર્મિનલ, મેટ્રો કનેક્ટિવિટી. સારી વાત. પણ પેસેન્જર પૂછે છે: “વિસ્તરણ અમારા પાર્કિંગના પૈસે કેમ?”
4. “વર્લ્ડ ક્લાસ” ના નામે 5 મોટા સવાલ
1. પાર્કિંગ ₹1,200 કેમ?
અદાણીની દલીલ: “જગ્યા ઓછી, ડિમાન્ડ વધુ. વધુ ભાવ રાખીએ એટલે લોકો પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ વાપરે”. હકીકત: એરપોર્ટ સુધી મેટ્રો 2026 માં પણ ચાલુ નથી થઈ. AMTS બસ 2 કલાકે એક. ટેક્સીવાળા મનમાની ભાડું લે. એટલે અમદાવાદી પાસે કાર લઈ જવા સિવાય ઓપ્શન નથી. મજબૂરીનો ફાયદો ઉઠાવવો એ “બિઝનેસ” કહેવાય કે “લૂંટ”?
2. પાણી ₹100 કેમ?
AERA એટલે એરપોર્ટ ઇકોનોમિક રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટીનો નિયમ: એરપોર્ટ પર “સામાન્ય બ્રાન્ડ” નું પાણી ₹20 માં મળવું જોઈએ. અમદાવાદ એરપોર્ટ પર ₹20 વાળી બોટલ શોધવી પડે. બધા સ્ટોલ “પ્રીમિયમ” બ્રાન્ડ ₹100 માં વેચે. નિયમની ઐસી કી તૈસી.
3. નામનું શું?
ઓફિશિયલ નામ: “સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ”. પણ ટર્મિનલ પર મોટા અક્ષરે “Adani Airports” લખેલું. બોર્ડિંગ પાસ પર, ટ્રોલી પર, જાહેરાતમાં બધે અદાણી. સરદારનું નામ ખૂણામાં. લાગે છે જાણે એરપોર્ટ સરદારનું નહીં, અદાણીનું હોય.
4. કર્મચારી કોના?
AAI ના 600 કર્મચારી હતા. અદાણી ટેકઓવર પછી 400 ને “ડેપ્યુટેશન” પર બીજા શહેર મોકલી દીધા. નવી ભરતી કોન્ટ્રાક્ટ પર. પગાર 30% ઓછો. નોકરીની સિક્યોરિટી ઝીરો. “વર્લ્ડ ક્લાસ” સર્વિસ “થર્ડ ક્લાસ” પગાર પર.
5. દિલ્હી-મુંબઈ સસ્તા કેમ?
દિલ્હી એરપોર્ટ GMR ચલાવે, મુંબઈ પણ અદાણી જ ચલાવે. ત્યાં પાર્કિંગ ₹600, અમદાવાદમાં ₹1,200. કારણ: દિલ્હી-મુંબઈમાં કોમ્પિટિશન છે. નોઇડા જેવર, નવી મુંબઈ એરપોર્ટ આવી રહ્યા છે. અમદાવાદ પાસે ઓપ્શન નથી. “મોનોપોલી” નો ગેરલાભ.
5. રસ્તો શું? “અમદાવાદી એરપોર્ટ” પાછું મેળવવાના 4 ઉપાય
પ્રાઇવેટાઇઝેશન ખરાબ નથી. પણ પ્રાઇવેટ ” માફીયાગીરી” ખરાબ છે.
1. AERA એ ભાવ કેપ કરવા: પાર્કિંગ 24 કલાકના ₹500 થી વધુ નહીં. પાણી ₹20 વાળી બોટલ ફરજિયાત વેચવી. UDF દિલ્હી-મુંબઈ જેટલી રાખવી.
2. મેટ્રો ફાસ્ટ ટ્રેક: મોટેરા-એરપોર્ટ-ગિફ્ટ સિટી મેટ્રો 2027 ને બદલે 2026 માં ચાલુ કરો. ઓપ્શન હશે તો લોકો કાર નહીં લાવે, પાર્કિંગ લૂંટ અટકશે.
3. નામનું સન્માન: ટર્મિનલ બિલ્ડિંગ પર “સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ” નામ સૌથી મોટા અક્ષરે લખો. “Adani Airports” નાનું, નીચે. એરપોર્ટ ગુજરાતની અસ્મિતા છે, કોઈની પ્રોપર્ટી નહીં.
4. રેવન્યુ શેર વધારો: 19.5% બહુ ઓછું. સરકારે 2020 માં ઉતાવળમાં સોદો કર્યો. રીવાઇઝ કરી 30% કરો. એ પૈસા AMC ને આપો જેથી શહેરનો વિકાસ થાય.
અંતિમ વાત: એરપોર્ટ કોનું?
સરદાર પટેલે 562 રજવાડા જોડીને ભારત બનાવ્યું. એમણે કહ્યું હતું: “જનતા જનાર્દન છે”.
આજે એમના નામના એરપોર્ટ પર જનતા પાર્કિંગ માટે લોન લે છે. પાણી માટે 5 વાર વિચારે છે. વ્હીલચેર માટે ખિસ્સા તપાસે છે.
અદાણી ગ્રુપ બિઝનેસ કરે, વાંધો નહીં. નફો કરે, વાંધો નહીં. પણ “સરદાર” ના નામે “સરદારી” ન ચાલે.
એરપોર્ટ “વર્લ્ડ ક્લાસ” બને, પણ “અમદાવાદી ક્લાસ” ને પરવડે એવું બને. નહીં તો બોર્ડ પરથી સરદારનું નામ હટાવી દો. કારણકે સરદાર ગરીબોની સાથે હતા, ગરીબોને લૂંટનારાની સાથે નહીં.
