Bharuch Mission Back To School: ભરૂચમાં ‘મિશન બેક ટુ સ્કૂલ’ સર્વેમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો, ત્રણ વર્ષમાં 16 હજારથી વધુ બાળકોએ શાળા છોડી

જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીની આગેવાનીમાં પરિવારોનો સીધો સંપર્ક

આ ચિંતાજનક સ્થિતિને ડામવા માટે શિક્ષણ વિભાગની ટીમો ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર એક્શનમાં આવી છે. ભરૂચના જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી સ્વાતિબા રાઉલના સત્તાવાર જણાવ્યા અનુસાર, તેમની વિશેષ ટીમોએ અત્યાર સુધીમાં ડ્રોપઆઉટ થયેલા કુલ બાળકોમાંથી 15 હજાર 453 બાળકો અને તેમના વાલીઓનો રૂબરૂ તેમજ સીધો સંપર્ક સાધ્યો છે. તંત્ર દ્વારા આ પરિવારોની મુલાકાત લઈને બાળકોના શાળા છોડવા પાછળના વાસ્તવિક કારણો જાણવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આટલી મોટી સંખ્યામાં બાળકોનું શાળામાંથી ગાયબ થવું એ વહીવટી તંત્ર માટે પણ એક મોટો પડકાર સાબિત થઈ રહ્યો છે.

ભવિષ્યના જોખમને ઓળખવા માટે અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ

શિક્ષણ વિભાગ માત્ર જૂના ડ્રોપઆઉટ બાળકો પર જ નહીં, પણ ભવિષ્યમાં જેઓ શાળા છોડી શકે છે તેવા નબળા વિદ્યાર્થીઓ પર પણ નજર રાખી રહ્યું છે. આ માટે તંત્ર દ્વારા EDS પોર્ટલ અને ‘અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ’ (Early Warning System) જેવી આધુનિક ડિજિટલ પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ સિસ્ટમના માધ્યમથી ભરૂચ જિલ્લામાં ભવિષ્યમાં શાળા છોડી દેવાના જોખમ હેઠળ હોય તેવા વધુ 3 હજાર 254 વિદ્યાર્થીઓની ચોક્કસ ઓળખ કરી લેવામાં આવી છે. આવા સંવેદનશીલ વિદ્યાર્થીઓના વાલીઓ સાથે શિક્ષણ વિભાગે અત્યારથી જ ખાસ કાઉન્સેલિંગ સત્રો શરૂ કર્યા છે, જેથી બાળકોનો અભ્યાસ અધવચ્ચેથી ન તૂટે.

સફળતાની સાથે તંત્ર સામે વાલીઓનો મોટો નકારાત્મક પડકાર

શિક્ષણ વિભાગના સઘન ભગીરથ પ્રયાસોના પરિણામે અત્યાર સુધીમાં 1 હજાર 497 બાળકોને સમજાવીને ફરીથી શાળાની ચાર દીવાલો વચ્ચે લાવીને પ્રવેશ અપાવવામાં મોટી સફળતા મળી છે. પરંતુ આ સિક્કાની બીજી અને સૌથી કડવી બાજુ એ છે કે સર્વે દરમિયાન 6 હજાર 570 બાળકો અને તેમના વાલીઓએ પોતાના બાળકનું ભણતર આગળ ચાલુ રાખવાનો સાફ અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ઈન્કાર કરી દીધો છે. વાલીઓનો આ મક્કમ નકારાત્મક અભિગમ શિક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓ માટે સૌથી મોટી ચિંતા અને મૂંઝવણનો વિષય બન્યો છે, જે દર્શાવે છે કે ગરીબ પરિવારોમાં ભણતર પ્રત્યે ઉદાસીનતા વધી રહી છે.

પરંપરાગત શિક્ષણ છોડી વિદ્યાર્થીઓ ટેકનિકલ ક્ષેત્ર તરફ વળ્યા

આ વ્યાપક સર્વેક્ષણ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યને લઈને કેટલાક અન્ય મહત્વના પાસાઓ પણ પ્રકાશમાં આવ્યા છે. અધિકારીઓની તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે શાળા છોડનારા બાળકોમાંથી 2 હજાર 239 બાળકો પોતાના રોજગાર કે કૌટુંબિક કારણોસર પરિવાર સાથે અન્ય જિલ્લા કે રાજ્યોમાં સ્થળાંતર કરી ગયા છે. જ્યારે સૌથી રાહત આપનારી વાત એ સામે આવી છે કે 4 હજાર 103 વિદ્યાર્થીઓ શાળાનું પરંપરાગત ભણતર છોડ્યા બાદ આઈટીઆઈ (ITI), ડિપ્લોમા કે અન્ય રોજગારલક્ષી ટેકનિકલ અભ્યાસક્રમોમાં જોડાઈ ગયા છે. આ આંકડો સ્પષ્ટ કરે છે કે વર્તમાન સમયમાં યુવાનો ડિગ્રીઓ મેળવવાના બદલે વહેલી તકે હુન્નર શીખીને પગભર થવા તરફ વળી રહ્યા છે.

આર્થિક સંકડામણ અને ધોરણ-10ની નિષ્ફળતા મુખ્ય કારણો

બાળકો કેમ ભણવાનું છોડી રહ્યા છે તેના મૂળ સુધી પહોંચતા શિક્ષણ વિભાગે જણાવ્યું કે, પરિવારોની નબળી આર્થિક સ્થિતિ, કૌટુંબિક જવાબદારીઓ, માતા-પિતાની મજૂરી અર્થે થતી ભટકતી જિંદગી અને ધોરણ-10 ની બોર્ડ પરીક્ષામાં મળેલી નિષ્ફળતા આ માટે સૌથી વધુ જવાબદાર છે. ખાસ કરીને શ્રમિક અને ગરીબ વર્ગના પરિવારોમાં આર્થિક તંગીના કારણે બાળકો ખૂબ જ નાની ઉંમરે નાની-મોટી રોજગારી શોધવા અથવા ઘરના નાના ભાઈ-ભાંડુઓને સાચવવાની પારિવારિક જવાબદારીઓમાં ફસાઈ જાય છે, જેના લીધે તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ અધૂરું રહી જાય છે.

સેવાભાવી સંસ્થાઓ અને એનજીઓની મદદથી નવો એક્શન પ્લાન

જિલ્લા શિક્ષણાધિકારી સ્વાતિબા રાઉલે આગામી દિવસોની રણનીતિ અંગે વાત કરતા જણાવ્યું કે, આ ગંભીર સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે હવે માત્ર સરકારી તંત્ર જ નહીં, પરંતુ સામાજિક સંગઠનો, બિનસરકારી સંસ્થાઓ (NGOs) અને સ્થાનિક સેવાભાવી અગ્રણીઓની પણ સક્રિય મદદ લેવામાં આવશે. આ સંસ્થાઓના સહયોગથી ગામડાઓમાં જઈને વાલીઓનું માનસ બદલવા માટે ખાસ ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવશે. શિક્ષણથી વંચિત રહી ગયેલા આ હજારો માસૂમ બાળકોના આંકડા સમાજ અને વહીવટી શાસન બંને માટે લાલબત્તી સમાન છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભવિષ્યમાં “મિશન બેક ટુ સ્કૂલ” આ તરસ્યા બાળકો સુધી જ્ઞાનની ગંગા પહોંચાડવામાં કેટલી સફળ નીવડે છે.

આ પણ વાંચો: Grain Black Marketing Junagadh: જૂનાગઢમાં કાળાબજારીયાઓ પર પોલીસની ત્રાટક, ગોડાઉનમાંથી ₹18.85 લાખનું સરકારી અનાજ પકડાયું – Newz Cafe