Fennec Fox Kutch Desert: કચ્છનું નાનું રણ તેની અદભૂત ભૌગોલિક વિવિધતા અને દુર્લભ વન્યજીવો માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. તાજેતરમાં આ રણ વિસ્તારમાં આવેલા વચ્છરાજ બેટના પાછળના ભાગમાં વન વિભાગની ટીમ જ્યારે રૂટિન પેટ્રોલિંગ કરી રહી હતી, ત્યારે એક અત્યંત દુર્લભ દ્રશ્ય કેમેરામાં કેદ થયું હતું. અહીં વિશ્વનું સૌથી નાનું કદ ધરાવતું શિયાળ જોવા મળ્યું છે. ગુજરાતમાં શિયાળની પ્રજાતિ ધીમે ધીમે લુપ્ત થઈ રહી છે અને હાલમાં સમગ્ર રણ વિસ્તારમાં માત્ર 153 જેટલા શિયાળો નોંધાયેલા છે, ત્યારે આ નવા મહેમાનની હાજરીએ વન્યજીવ પ્રેમીઓ અને પર્યાવરણવિદોમાં ભારે કુતૂહલ અને આનંદ જગાવ્યો છે.
આફ્રિકાના સહારા રણનું ‘ફેનેક ફોક્સ’ (Fennec Fox Kutch Desert)
કેમેરામાં કેદ થયેલું આ નાનકડું પ્રાણી મુખ્યત્વે ઉત્તર આફ્રિકાના સહારા રણમાં જોવા મળતી ‘ફેનેક ફોક્સ’ (Fennec Fox) પ્રજાતિ હોવાની પ્રબળ શક્યતા છે. ઘુડખર અભયારણ્યના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ શિયાળ તેના વિશિષ્ટ કદ, વજન અને કાનની રચના પરથી ફેનેક ફોક્સ જેવું લાગે છે. આ પ્રજાતિ ગુજરાતમાં ખૂબ જ ઓછી જોવા મળે છે. વન વિભાગને તપાસ દરમિયાન આસપાસના વિસ્તારમાં ઉંડા ખાડાઓ પણ મળી આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ પ્રાણી જમીનમાં ખાડો ખોદીને રહેવાની આદત ધરાવે છે. આ શોધ વન્યજીવ સૃષ્ટિ માટે એક માઈલસ્ટોન સમાન માનવામાં આવી રહી છે.
ખોરાક અને રહેણીકહેણીની વિશેષતા (Fennec Fox Kutch Desert)
ફેનેક ફોક્સ દેખાવમાં જેટલું સુંદર છે એટલું જ તે ચપળ અને શિકારી પણ છે. રણના આકરા વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે તે ઉંદર, નાના પક્ષીઓ અને જીવજંતુઓનો આહાર કરે છે. તેની સૌથી મોટી વિશેષતા તેના મોટા કાન છે, જે તેને રેતીમાં છુપાયેલા શિકારનો અવાજ સાંભળવામાં અને શરીરની ગરમીને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. વન વિભાગ હવે આ પ્રજાતિ અંગે વધુ ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહ્યું છે જેથી તેની વસવાટની પદ્ધતિ અને સંખ્યા વિશે ચોક્કસ માહિતી મળી શકે. આ નાના જીવનું અસ્તિત્વ રણની જૈવ-વિવિધતા કેટલી સમૃદ્ધ છે તેનો પુરાવો આપે છે.
ગુજરાતની વન્યજીવ વિવિધતામાં નવું છોગું (Fennec Fox Kutch Desert)
રાજ્યના મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે પણ સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી આ ખુશખબર લોકો સાથે વહેંચી છે. તેમણે જણાવ્યું કે ગુજરાતની જૈવ-વિવિધતા અજોડ છે અને આફ્રિકાના રણમાં જોવા મળતી પ્રજાતિનું આપણા કચ્છમાં દેખાવું એ ગૌરવની વાત છે. આ શોધ બાદ ઘુડખર અભયારણ્યમાં વન્યજીવોના સંરક્ષણ માટે વધુ કડક પગલાં અને દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે. જો આગામી સમયમાં ફેનેક ફોક્સની વસ્તી અહીં સ્થાયી થયેલી જોવા મળે, તો તે કચ્છના પ્રવાસન અને વન્યજીવ અભ્યાસ ક્ષેત્રે એક નવો અધ્યાય લખશે.
