Surat Textile Child Labor Rescue: દેશના ટેક્સટાઈલ હબ તરીકે જાણીતા સુરત શહેરમાં ફરી એકવાર બાળ મજૂરીનું અત્યંત શરમજનક નેટવર્ક ઝડપાયું છે. પુણા વિસ્તારમાં આવેલી વિવિધ ટેક્સટાઈલ ફેક્ટરીઓ અને સાડી પ્રોસેસિંગ યુનિટોમાં નાના માસૂમ બાળકો પાસેથી મજૂરી લેવાતી હોવાની ચોક્કસ બાતમી મળી હતી. આ માહિતીના આધારે રાજસ્થાનના ઉદયપુર જિલ્લાની એન્ટી હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ યુનિટ (AHTU) અને રાજ્ય બાળ આયોગની સંયુક્ત ટીમે પૂર્વ આયોજિત ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું. આ દરોડા દરમિયાન કુલ 84 જેટલા બાળ મજૂરોને જોખમી સ્થિતિમાંથી રેસ્ક્યુ કરવામાં આવ્યા છે. આ ઓપરેશનને કારણે શહેરના ઉદ્યોગ જગતમાં ભારે સનસનાટી મચી ગઈ છે.
એક મહિનાની ગુપ્ત નજર અને 6 સ્થળોએ દરોડા
બાળ મજૂરીના આ આખા માળખાને પકડવા માટે તપાસ ટીમો છેલ્લા એક મહિનાથી ગુપ્ત રીતે નજર રાખી રહી હતી. રાજસ્થાનથી આવેલી અંદાજે 20 સભ્યોની વિશેષ ટીમે સ્થાનિક તંત્રના સાથ-સહકારથી પુણા વિસ્તારની સીતારામ સોસાયટી અને મુક્તિધામ સોસાયટી સહિત કુલ 6 અલગ-અલગ સ્થળોએ એકસાથે ત્રાટકી હતી. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે 7 થી 14 વર્ષની વયના બાળકોને સાડીના દોરા કાપવા, ફિનિશિંગ કરવા અને જોખમી મશીનો ચલાવવાના કામમાં લગાડવામાં આવ્યા હતા. ભારે અવાજ, ધુમાડો અને અસહ્ય ગરમી વચ્ચે આ બાળકો કલાકો સુધી મજૂરી કરવા મજબૂર હતા.
ગરીબીનો લાભ ઉઠાવી એજન્ટો દ્વારા થતું શોષણ
આ રેસ્ક્યુ ઓપરેશનમાં જાણવા મળ્યું છે કે બાળકોને દર મહિને માત્ર 5,000 થી 8,000 રૂપિયાના નજીવા વેતનમાં કામ પર રાખવામાં આવ્યા હતા. મોટાભાગના બાળકો રાજસ્થાનના આદિવાસી વિસ્તારોના છે, જેમના પરિવારોની ગરીબી અને અજ્ઞાનતાનો લાભ એજન્ટો ઉઠાવતા હતા. એજન્ટો ગામડાઓમાં જઈને બાળકોને સુરતમાં સારી નોકરી અને વધુ કમાણીની લાલચ આપીને લાવતા હતા, પરંતુ અહીં આવ્યા પછી બાળકોનું બાળપણ છીનવી તેમને જોખમી મજૂરીમાં ધકેલી દેવાતા હતા. ફેક્ટરીઓમાં બાળકોના રહેવા માટે પણ અત્યંત અપૂરતી અને અસુરક્ષિત વ્યવસ્થા જોવા મળી હતી.
શિક્ષણથી વંચિત બાળકો અને તંત્ર સામે સવાલો
રેસ્ક્યુ કરાયેલા બાળકોની પ્રાથમિક પૂછપરછમાં એ વાત પણ સામે આવી છે કે ઘણા બાળકો પોતાનો અભ્યાસ છોડીને અહીં મજૂરીમાં આવી ગયા હતા. બાળ અધિકાર કાર્યકરોના મતે, આ પ્રવૃત્તિ બાળકોના ભવિષ્ય સાથેનો મોટો અન્યાય છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે વર્ષ 2019માં પણ ઉદયપુરના બાળકોને આવી જ રીતે સુરતમાંથી મુક્ત કરાવવામાં આવ્યા હતા, છતાં વર્ષો પછી ફરીથી સમાન પ્રકારનું રેસ્ક્યુ ઓપરેશન કરવું પડ્યું તે તંત્રની દેખરેખ અને કાયદાના અમલીકરણ સામે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. આ ઘટનાએ સાબિત કર્યું છે કે બાળ મજૂરીનું દૂષણ હજુ પણ ઊંડે સુધી પ્રસરેલું છે.
કડક કાર્યવાહી અને બાળકોને વતન પરત મોકલવાની તજવીજ
દરોડા બાદ પોલીસ અને બાળ સુરક્ષા વિભાગે ફેક્ટરી સંચાલકોની પૂછપરછ શરૂ કરી છે અને આ આખા રેકેટમાં સંડોવાયેલા એજન્ટો સુધી પહોંચવાની કવાયત હાથ ધરી છે. તમામ બાળકોનું મેડિકલ ચેકઅપ અને જરૂરી કાઉન્સેલિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ આ તમામ 84 બાળકોને વિશેષ બસ મારફતે સુરક્ષિત રીતે રાજસ્થાન પરત મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. અધિકારીઓએ ખાતરી આપી છે કે આ પ્રકરણમાં જવાબદાર તમામ લોકો સામે કડક કાયદેસરના પગલાં લેવામાં આવશે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ માસૂમનું બાળપણ છીનવવાની હિંમત ન કરે.
આ પણ વાંચો: Somnath Temple Heritage: આ મંદિર વારંવાર લૂંટાયું, તૂટ્યું પણ આસ્થા કદી ન તૂટી … – Newz Cafe
