શું સાચે જ નાગિન બદલો લેતી હોય છે કે આ માન્યતા જ છે ?
ભારતીય સમાજમાં સાપ અને નાગ વિશે ઘણી વાર્તાઓ પ્રચલિત છે. તેમાંની એક એવી છે કે જો કોઈ સાપને મારી નાખે તો તેને સાપનો કે નાગનો બળદો નાગિન કે નાગણ લેતી હોય છે. ચાલો જાણીએ આ પાછળનું સત્ય.
નાગ કે સાપની યાદશક્તિ બહુ ઓછી હોય છે. તેઓ મુખ્યત્વે તેમની ઇન્દ્રિયો પર આધાર રાખે છે. તેઓ કોઈપણ વ્યક્તિને ઓળખી શકતા નથી કે યાદ કરી શકતા નથી.
આ સિવાય સાપ એકબીજા સાથે વાતચીત કરવા ફેરોમોન્સનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે સાપને મારી નાખવામાં આવે છે ત્યારે તે ચોક્કસ પ્રકારના ફેરોમોન્સ છોડે છે. આ ફેરોમોન્સ અન્ય સાપને સંકેત આપે છે કે ભય છે.
જ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી, સાપમાં બદલો લેવાની કોઈ વૃત્તિ હોતી નથી. તેઓ ફક્ત પોતાનો બચાવ કરવા અથવા ખોરાકની શોધમાં હુમલો કરે છે. જો કે, સાપ અને નાગ સંબંધિત ઘણી લોકકથાઓ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ છે જે આ જીવોને અલૌકિક શક્તિઓથી સંપન્ન માને છે.
વિજ્ઞાન અનુસાર નાગના બદલાની વાર્તા એક પૌરાણિક કથા છે. સાપમાં બદલો લેવાની કોઈ વૃત્તિ હોતી નથી. તેઓ તેમની વૃત્તિ મુજબ જ કામ કરે છે. જો કે, સાપ અને નાગ સાથે સંબંધિત વાર્તાઓ આપણી સંસ્કૃતિનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે અને તેનું પોતાનું મહત્વ છે.
તાજેતરમાં બનેલી એક ઘટનાએ એવો મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે શું સાપ ખરેખર બદલો લે છે? વાસ્તવમાં હાપુડના સદરપુર ગામના લોકો તેને ગામમાં કરડેલા સાપનો બદલો માની રહ્યા છે કારણ કે સાપે ડંખ મારેલા પાંચમાંથી ત્રણ લોકો એક જ પરિવારના હતા. માતા, પુત્ર અને પુત્રીને સાપ કરડતાં ત્રણેયના મોત થયા હતા. આ પછી સાપે વધુ બે લોકોને પોતાનો શિકાર બનાવ્યા. હાલમાં આ સાપને વન વિભાગની ટીમે પકડી લીધો છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે તે સાપ ન હતો, પરંતુ ગ્રામજનો તેને સાપ માની રહ્યા છે.
