Bladder Cancer Symptoms: પેશાબમાં થતા ફેરફારોથી ઘણી ગંભીર સમસ્યાઓની જાણકારી મળી શકે છે. તેથી દર્દીઓને યુરિનમાં થતા કોઈપણ અસામાન્ય ફેરફારને નજરઅંદાજ ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. પેશાબમાં લોહી આવવું એ એક ગંભીર સમસ્યા છે, જે બ્લેડર કેન્સર (મૂત્રાશયનું કેન્સર) સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે છે. જો તમને બ્લેડર કેન્સરનું જોખમ વધારે હોય, દુખાવા વગર યુરિનમાં વારંવાર લોહી આવતું હોય અને તેની સાથે બ્લેડર કેન્સરના અન્ય લક્ષણો પણ દેખાઈ રહ્યા હોય, તો આ જીવલેણ બીમારીની પ્રબળ આશંકા બની જાય છે.
મેડિકલ ભાષામાં કહેવાય છે હેમેટ્યુરિયા
પેશાબમાં લોહી આવવાની સમસ્યાને તબીબી ભાષામાં હેમેટ્યુરિયા (Hematuria) કહેવામાં આવે છે. આની પાછળ યુરિન ઇન્ફેક્શન, કિડની સ્ટોન (પથરી) અથવા કેટલીક દવાઓની આડઅસર હોઈ શકે છે. પરંતુ જો આ સંકેત વારંવાર દેખાય છે, તો તે બ્લેડર કેન્સરની શરૂઆતનો ઈશારો પણ હોઈ શકે છે. જો આ કેન્સરને શરૂઆતના સ્ટેજમાં પકડી લેવામાં આવે તો તેની સારવાર સરળતાથી થઈ શકે છે.
બ્લેડર કેન્સરનો મોટો સંકેત ક્યારે હોય છે હેમેટ્યુરિયા?
યુરિનમાં થતું બ્લીડિંગ એટલા માટે પણ વધુ ખતરનાક બની જાય છે, કારણ કે તે દર્દીઓને છેતરી શકે છે. ઘણીવાર આ સમસ્યા કોઈપણ દુખાવા કે તકલીફ વગર થાય છે, જેના કારણે દર્દીનું ધ્યાન તેના પર ત્યાં સુધી નથી જતું જ્યાં સુધી તે પોતાના યુરિનનો રંગ નથી જોઈ લેતો. પરંતુ આ જ સ્થિતિમાં તે બ્લેડર કેન્સરનો સૌથી મુખ્ય સંકેત સાબિત થાય છે. પેશાબમાં લોહી આવવું એ અત્યંત ચિંતાનો વિષય છે અને તેને એકવાર પણ ઇગ્નોર ન કરવો જોઈએ. ડોક્ટર પાસે જઈને તેની તપાસ જરૂર કરાવવી જોઈએ.
કયા લોકોને છે વધુ જોખમ?
આપણા શરીરમાં યુરિનને સ્ટોર કરવાનું કામ બ્લેડર નામની કોથળી કરે છે, જેને ગુજરાતીમાં મૂત્રાશય કહેવાય છે. તેમાં શરૂ થતા કેન્સરને બ્લેડર કેન્સર કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ કેન્સર બ્લેડરના અંદરના પડથી શરૂ થાય છે.
ધૂમ્રપાન કરનારા લોકો.
કેમિકલ્સ ના સંપર્કમાં રહેનારા લોકો.
વૃદ્ધ વ્યક્તિઓ અને વારંવાર યુરિન ઇન્ફેક્શનનો સામનો કરનારા લોકોને તેનું જોખમ વધારે હોય છે.
ધૂમ્રપાનને બ્લેડર કેન્સરનું મુખ્ય કારણ એટલા માટે પણ માનવામાં આવે છે કારણ કે તમાકુમાં ઘણા ખતરનાક કેમિકલ્સ હોય છે. આ હાનિકારક તત્વો યુરિન સાથે બ્લેડરમાં પહોંચે છે અને ત્યાં જમા થઈ શકે છે. ધીમે-ધીમે આ કેમિકલ્સ બ્લેડરની કોશિકાઓને નુકસાન પહોંચાડે છે અને કોશિકાઓના અસામાન્ય વિકાસનું કારણ બની શકે છે.
કયા લક્ષણો પર ધ્યાન રાખવું?
બ્લેડર કેન્સરના ઘણા લક્ષણો હોય છે. યુરિનમાં લોહી આવવાની સાથે જો આ અન્ય લક્ષણો પણ દેખાઈ રહ્યા હોય તો તે મૂત્રાશયના કેન્સરની મોટી ચેતવણી હોઈ શકે છે:
યુરિનમાં લોહી આવવું (લાલ કે ગુલાબી રંગનો પેશાબ આવવો).
વારંવાર પેશાબ આવવો.
યુરિન પાસ કરતી વખતે દુખાવો કે બળતરા થવી.
અચાનક વજન ઓછું થવું કે થાક લાગવો.
આ લક્ષણો અન્ય બીમારીઓના પણ હોઈ શકે છે, પરંતુ જો આ સતત જળવાઈ રહે તો સમય ગુમાવ્યા વગર તપાસ કરાવી લેવી જોઈએ.
તપાસ અને સારવારની રીત
ડોક્ટર સૌથી પહેલા દર્દીની સ્થિતિ તપાસે છે. તે મુજબ યુરિન ટેસ્ટ, અલ્ટ્રાસાઉન્ડ, સીટી સ્કેન અને સિટોસ્કોપી (Cystoscopy) જેવા ટેસ્ટની સલાહ આપે છે. દરેક કેન્સરની જેમ બ્લેડર કેન્સરને શરૂઆતના સ્ટેજમાં પકડવું સારવારને ઘણી સરળ અને અસરકારક બનાવી દે છે.
બ્લેડર કેન્સરની સારવાર બીમારીના સ્ટેજ અને ગંભીરતા પર આધાર રાખે છે. શરૂઆતના સ્ટેજમાં તેને સર્જરી કે અન્ય ટ્રીટમેન્ટની મદદથી કંટ્રોલ કરી શકાય છે. એડવાન્સ સ્ટેજમાં તે આસપાસના ટિશ્યુ અને અંગો સુધી ફેલાઈ જાય છે, જેના કારણે સારવાર ઘણી જટિલ બની જાય છે.
શું બચાવ કરી શકાય?
બ્લેડર કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. આ માટે તમારે તમારી લાઈફસ્ટાઈલ હેલ્ધી બનાવવી જોઈએ:
ધૂમ્રપાનથી અંતર જાળવો.
રોજ પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવો.
કેમિકલ્સના સંપર્કથી બચો.
નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ કરાવો.
પેશાબમાં લોહી આવવું એ એક ચેતવણીભર્યો સંકેત છે. ખાસ કરીને જ્યારે આ સમસ્યા દુખાવા વગર વારંવાર દેખાય તો તેને બિલકુલ નજરઅંદાજ ના કરો. જોકે, આ લક્ષણ પાછળ યુરિન ઇન્ફેક્શન કે પથરી પણ હોઈ શકે છે, તેની પુષ્ટિ માટે ડોક્ટર અને તપાસ પર જ ભરોસો કરો.
