Dengue Vaccine Qdenga: ડેન્ગ્યુ સામે ભારતની લડાઈ મજબૂત થઈ ગઈ છે, કારણ કે ડ્રગ્સ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ ઈન્ડિયા (DCGI) ની સબ્જેક્ટ એક્સપર્ટ કમિટીએ ભારતની પહેલી ડેન્ગ્યુ વેક્સિન Qdenga (ક્યૂડેન્ગા) ને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ વેક્સિન ટૂંક સમયમાં ભારતમાં સામાન્ય જનતા માટે ઉપલબ્ધ થઈ જશે અને દર વર્ષે વધતા ડેન્ગ્યુના કેસોને રોકવામાં પ્રભાવશાળી સાબિત થશે. દિલ્હી સ્થિત શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં ઇન્ટરનલ મેડિસિનના ડાયરેક્ટર ડો. અરવિંદ અગ્રવાલે Qdenga ના ડોઝ, અસરકારકતા અને ટાઇમિંગ વિશે જણાવ્યું છે.
Qdenga (ક્યૂડેન્ગા) શું છે અને તેનો ડોઝ શું છે?
ડો. અરવિંદ અગ્રવાલે જણાવ્યું કે, Qdenga એક ટેટ્રાવેલન્ટ ડેન્ગ્યુ વેક્સિન છે, જે ડેન્ગ્યુ વાયરસના ચારેય સ્ટીરિયોટાઇપ સામે સુરક્ષા આપે છે. આ એક ખૂબ મોટી ખાસિયત છે, કારણ કે એક સ્ટીરિયોટાઇપના કારણે થયેલું ઇન્ફેક્શન બીજા સ્ટીરિયોટાઇપ સામે ઇમ્યુનિટી બનાવતું નથી અને જ્યારે ફરીથી ઇન્ફેક્શન થાય છે ત્યારે તે ઘણું ગંભીર સાબિત થાય છે. આ વેક્સિનને બે ડોઝના શેડ્યૂલ સાથે લગાડવામાં આવશે. આ ડોઝ વચ્ચે 3 મહિનાનો ગેપ રાખવામાં આવશે. આ રસી લેવા માટે એક ખાસ વય જૂથ (સંભવિત 4 વર્ષથી 60 વર્ષ) હશે અને તે દરેક વ્યક્તિને લગાડી શકાય છે, ભલે તેને પહેલા ડેન્ગ્યુ તાવ આવ્યો હોય કે ન આવ્યો હોય.
કોણ બનાવે છે Qdenga?
Qdenga જાપાનની ટાકેડા ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની બનાવે છે. ટાકેડાએ આ વેક્સિનને માર્કેટમાં લાવતા પહેલા વર્ષો સુધી રિસર્ચ અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ કર્યા છે. કંપનીનો હેતુ એવી વેક્સિન બનાવવાનો હતો, જે વિવિધ ક્ષેત્રની જનતા માટે સુરક્ષિત અને પ્રભાવી સાબિત થઈ શકે. ભારતમાં તેનું નિર્માણ હૈદરાબાદની કંપની કરશે અને તેના આવવાથી ડેન્ગ્યુનો બોજ ઓછો કરવામાં મદદ મળશે. જણાવી દઈએ કે આ વેક્સિન અન્ય ઘણા દેશોમાં પણ વપરાઈ રહી છે.
ડેન્ગ્યુથી કેવી રીતે બચાવે છે Qdenga?
ડો. અરવિંદ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, Qdenga વેક્સિન બોડીના ઇમ્યુન સિસ્ટમને સ્ટિમ્યુલેટ કરે છે જેથી તે ડેન્ગ્યુ વાયરસના ચારેય સ્ટીરિયોટાઇપને ઓળખીને લડી શકે. તે વાયરસના એક નબળા પ્રકારનો ઉપયોગ કરે છે, જેનાથી બીમારી વિકસિત કર્યા વગર વાયરસ સામે ઇમ્યુન રિસ્પોન્સ શરૂ થઈ જાય છે. એકવાર વેક્સિન લાગ્યા પછી શરીર આ વાયરસને ઓળખીને તેની સામે એન્ટિબોડીઝ બનાવવા લાગે છે અને ભવિષ્યમાં તેના શરીરમાં પ્રવેશવા પર વાયરસને તરત જ મારી નાખે છે.
આ વેક્સિન ઇન્ફેક્શનના સંપર્કમાં આવવા અને તેના ગંભીર થવાના જોખમને ઘણું ઓછું કરી દે છે. કારણ કે, બીજા સ્ટીરિયોટાઇપને લીધે બીજી વાર થતા ઇન્ફેક્શન દરમિયાન ડેન્ગ્યુ ગંભીર રૂપ ધારણ કરે છે, એવામાં Qdenga જેવી ટેટ્રાવેલન્ટ વેક્સિન મજબૂત સુરક્ષા આપવામાં મદદ કરે છે.
કેટલી પ્રભાવશાળી છે Qdenga વેક્સિન?
ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં Qdenga એ સારા પરિણામો દર્શાવ્યા છે. વેક્સિન લગાડ્યા પછી સિમ્પ્ટોમેટિક ડેન્ગ્યુ અને તેના કારણે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાની સંભાવનામાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જોકે, કોઈપણ વેક્સિનની અસરકારકતા વ્યક્તિની ઉંમર, વાયરસના અગાઉના સંપર્ક અને ફેલાઈ રહેલા સ્ટીરિયોટાઇપ્સ પર નિર્ભર કરે છે.
કેટલો ખતરનાક હોઈ શકે છે ડેન્ગ્યુ?
ડોક્ટરે કહ્યું કે ડેન્ગ્યુને હળવાશથી લેવાની ભૂલ ન કરો, ઘણા કિસ્સાઓમાં તે જીવલેણ પણ સાબિત થાય છે. આ બીમારી અનેક તબક્કામાં વિકસે છે અને સમયસર સારવાર ન મળવાથી ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. તેના કારણે ડેન્ગ્યુ હેમોરેજિક ફીવર અને ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમ જેવા ગંભીર સ્વરૂપો જોવા મળી શકે છે, જેના કારણે પ્લાઝ્મા લીકેજ, ગંભીર બ્લીડિંગ, અંગોનું કામ ન કરવું અને શોક પણ થઈ શકે છે.
પ્લેટલેટ્સમાં અચાનક ઘટાડો થવાને કારણે ઇન્ટરનલ બ્લીડિંગ, વ્હાઇટ ફ્લૂઈડ લીકેજ થઈ શકે છે, જેનાથી બ્લડ પ્રેશર ઘણું નીચે આવી શકે છે. જો સારવાર ન મળે તો મલ્ટી-ઓર્ગન ફેલિયર અને મૃત્યુનું જોખમ રહે છે. બાળકો, વૃદ્ધો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિવાળા લોકો આ બીમારીના હાઈ રિસ્ક ગ્રુપમાં આવે છે. આ બીમારીનું સમયસર નિદાન ન થવા કે મેડિકલ ઇન્ટરવેન્શન ન મળવા પર જીવલેણ પરિણામ જોવા મળી શકે છે. તેથી બચાવ, વહેલું નિદાન અને હવે વેક્સિનેશન કરાવવું મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે.
ભારતમાં Qdenga ને મંજૂરી મળવી એ ડેન્ગ્યુની રોકથામમાં સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. કારણ કે, તે ચારેય સ્ટીરિયોટાઇપ સામે સુરક્ષા આપવાનું અને બીમારીની ગંભીરતા ઘટાડવાનું કામ કરે છે. પરંતુ, એ ધ્યાન રાખશો કે આ ડેન્ગ્યુથી બચાવ અને સાવચેતીનો વિકલ્પ નથી, તમારે વેક્સિનેશનની સાથે બચાવ, જાગૃતિ અને સાફ-સફાઈનું ધ્યાન રાખવું જ પડશે.
