High Blood Pressure: હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન) ની સમસ્યા દરેક ઉંમરના લોકોમાં જોવા મળી રહી છે. ડોક્ટરો કહે છે કે જે રીતે આપણી દિનચર્યા અને આહારમાં ખલેલ પહોંચી છે, તે રીતે હાઈ બ્લડ પ્રેશર પણ ખૂબ સામાન્ય બની ગયું છે. બધા લોકોએ નિયમિતપણે તેની તપાસ કરાવવી અને તેને નિયંત્રણમાં રાખવાના ઉપાયો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. 30 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો, ભલે તમારું બ્લડ પ્રેશર વધારે ન હોય, પણ નિયમિતપણે તેની તપાસ કરાવતા રહેવું જોઈએ.
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA) એ તાજેતરમાં વર્ષ 2025 માટે નવી બ્લડ પ્રેશર માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. આમાં વજન ઘટાડીને અને જીવનશૈલી બદલીને બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, સારા સ્વાસ્થ્ય માટે, પુખ્ત વયના લોકોનું બ્લડ પ્રેશર સ્તર 130/80 mm Hg કરતા ઓછું હોવું જોઈએ.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે, નિયમિતપણે તમારા બ્લડ પ્રેશરને આ શ્રેણીમાં રાખીને, તમે હાર્ટ એટેક, સ્ટ્રોક, કિડની ફેલ્યોર અને ડિમેન્શિયા જેવી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું જોખમ ઘણું ઘટાડી શકો છો. જો તમારું બ્લડ પ્રેશર ઘણીવાર 130/80 mm Hg કરતા વધારે રહે છે, તો ચોક્કસપણે તબીબી સહાય લો. સામાન્ય કરતા વધારે બ્લડ પ્રેશર એકંદર સ્વાસ્થ્ય માટે સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
બ્લડ પ્રેશર માટે નવી માર્ગદર્શિકા શું છે?
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA) અને અમેરિકન કોલેજ ઓફ કાર્ડિયોલોજી દ્વારા જારી કરાયેલ બ્લડ પ્રેશર સંબંધિત નવી માર્ગદર્શિકા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન પ્રારંભિક સારવાર, દારૂથી દૂર રહેવા જેવા ફેરફારો પર ભાર મૂકે છે. નોંધનીય છે કે જારી કરાયેલ નવીનતમ માર્ગદર્શિકા લગભગ એક દાયકા પહેલા જારી કરાયેલ માર્ગદર્શિકા (2017 અપડેટ) જેવી જ છે. બ્લડ પ્રેશર રીડિંગમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી, જોકે આ વખતે નિષ્ણાતોએ BP વધારતા પરિબળો પર ખાસ ધ્યાન આપ્યું છે.
બ્લડ પ્રેશર એ આપણા શરીરની વાહિનીઓ (ધમનીઓ) માં લોહીનું દબાણ છે. જો આ દબાણ ખૂબ વધી જાય, તો તે ધીમે ધીમે શરીરને નુકસાન પહોંચાડવાનું શરૂ કરે છે. સમસ્યા એ છે કે મોટાભાગના લોકોને શરૂઆતમાં તેના કોઈ લક્ષણો દેખાતા નથી, તેથી તેને “સાયલન્ટ કિલર” કહેવામાં આવે છે. વિશ્વભરમાં કરોડો લોકો તેનાથી પીડાય છે અને ભારતમાં પણ તેના દર્દીઓ સતત વધી રહ્યા છે. સારા સમાચાર એ છે કે તેને સમયસર ઓળખીને અને તેને યોગ્ય રીતે નિયંત્રિત કરીને, મોટી બીમારીઓ ટાળી શકાય છે.
તબીબી નિષ્ણાતો શું કહે છે?
મોટાભાગના લોકો માટે, 2017 માર્ગદર્શિકામાં આપેલી સલાહ હજુ પણ સુસંગત છે, સ્ટેનફોર્ડ મેડિસિનના પ્રોફેસર, રેન્ડલ એસ. સ્ટેફોર્ડે જણાવ્યું હતું. જોકે, નવી માર્ગદર્શિકા સહ-રોગ ધરાવતા લોકોમાં બ્લડ પ્રેશરનું વધુ સઘન સંચાલન અને સારવારની ભલામણ કરે છે.
ક્રોનિક કિડની રોગ, કોરોનરી ધમની રોગ, ડાયાબિટીસ અને સ્ટ્રોક સમસ્યાઓ અથવા જોખમ પરિબળો ધરાવતા લોકોએ બ્લડ પ્રેશરની સારવાર અને નિયંત્રણ માટે વધુ ગંભીર અભિગમ અપનાવવો જોઈએ.
બ્લડ પ્રેશર વધવાનો અર્થ શું થાય છે?
આ વર્ષે બ્લડ પ્રેશરની શ્રેણીઓમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી, પરંતુ સારવાર ક્યારે લેવી તેમાં ચોક્કસ ફેરફાર થયો છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશરને ચાર તબક્કામાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે.
સામાન્ય: ૧૨૦/૮૦ મીમી/એચજી કરતા ઓછું
ઉચ્ચ: ૧૨૦–૧૨૯ / ૮૦ થી ઓછું
સ્ટેજ 1 હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન): 130–139 અથવા 80–89
સ્ટેજ 2 હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન): 140 કે તેથી વધુ અથવા 90 કે તેથી વધુ
ગંભીર હાઈ બ્લડ પ્રેશર: ૧૮૦ થી વધુ અને/અથવા ૧૨૦ થી વધુ
હાયપરટેન્સિવ ઇમરજન્સી: ૧૮૦ થી વધુ અને/અથવા ૧૨૦ થી વધુ
અગાઉના માર્ગદર્શિકાઓમાં ૧૪૦ મીમી એચજીથી વધુ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા લોકો માટે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર અને દવા સાથે સારવારની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. નવી માર્ગદર્શિકા આ મર્યાદાને ૧૩૦-૧૩૯ મીમી એચજી રેન્જ સુધી ઘટાડે છે.
‘દારૂ માટે કોઈ સલામત મર્યાદા નથી’
આ માર્ગદર્શિકામાં, નિષ્ણાતોએ દારૂથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહેવાની સલાહ આપી છે. ફેરફાર તરીકે, આ નવી માર્ગદર્શિકામાં, નિષ્ણાતોએ કહ્યું છે કે દારૂ માટે કોઈ સલામત મર્યાદા નથી. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે તેને ખૂબ ઓછી માત્રામાં પીઓ છો, તો પણ તે તમારા સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.
વેન્ડરબિલ્ટ યુનિવર્સિટી મેડિકલ સેન્ટરના એક્ઝિક્યુટિવ મેડિકલ ડિરેક્ટર ડેનિયલ મુનોઝ કહે છે કે, નવી માર્ગદર્શિકા સ્પષ્ટ કરે છે કે જ્યારે દારૂના સેવનની વાત આવે છે, ત્યારે ઓછું વધુ છે.
ડેટા સૂચવે છે કે દારૂનું સેવન સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાથી બ્લડ પ્રેશર પર ફાયદાકારક અસર પડી શકે છે, ખાસ કરીને પહેલાથી જ હાયપરટેન્શન ધરાવતા દર્દીઓમાં.
આ ઉપરાંત, ખોરાકમાં મીઠા (સોડિયમ)નું સેવન મર્યાદિત રાખવું એ હાઈ બ્લડ પ્રેશરને રોકવા માટેનો મુખ્ય આધાર છે. નાનપણથી જ આ તરફ ગંભીર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.