Hyperhidrosis Causes and Treatment: એવા ઘણા દર્દીઓ હોય છે, જેમની હથેળી-તળિયા, બગલ વગેરે શારીરિક ભાગોમાં જરૂર કરતાં વધારે પરસેવો આવે છે. ખરેખર તો, આ સ્થિતિ સ્વેટ ગ્લેન્ડ (પરસેવાની ગ્રંથિઓ) ઓવરએક્ટિવ હોવાને કારણે થાય છે. ઢીલા-હળવા કપડાં પહેરવા, એન્ટીપર્સપિરન્ટનો ઉપયોગ, તણાવ અને ડાયટને કંટ્રોલ કરીને આ પરિસ્થિતિને મેનેજ કરી શકાય છે. સામાન્ય રીતે આ સ્થિતિ કોઈ ખતરનાક જોખમ પેદા કરતી નથી, પરંતુ વ્યક્તિની અસહજતા, આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો અને સામાજિક જીવન પ્રભાવિત થવા પાછળ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
હાઈપરહાઈડ્રોસિસ: વધારે પરસેવો આવવાની બીમારી
પરસેવો આવવો એ શરીરની નોર્મલ ફંક્શનિંગ છે. શરીરનું તાપમાન વધવા પર પરસેવો નીકળીને બોડીને ઠંડુ રાખવામાં મદદ મળે છે. આ કામ આખા શરીરમાં રહેલી સ્વેટ ગ્લેન્ડ કરે છે. જ્યારે આ જ સ્વેટ ગ્લેન્ડ્સ જરૂર કરતાં વધુ એક્ટિવ થઈ જાય છે ત્યારે વ્યક્તિને સામાન્ય કરતાં ઘણો વધારે પરસેવો આવવા લાગે છે. ઘણીવાર ગરમ હવામાન કે શારીરિક પ્રવૃત્તિ કર્યા વગર પણ વધારે પરસેવો આવી શકે છે. એક્સપર્ટ્સના મતે, આ સ્થિતિના બે પ્રકાર હોય છે- પ્રાઇમરી હાઈપરહાઈડ્રોસિસ અને સેકન્ડરી હાઈપરહાઈડ્રોસિસ.
હાઈપરહાઈડ્રોસિસ કેમ થાય છે?
આનુવંશિક કારણો: ઘણા કિસ્સાઓમાં આ સમસ્યા પાછળ પારિવારિક ઇતિહાસ પણ હોય છે. જો માતા-પિતા કે ખાનદાનમાં કોઈને આ સમસ્યા હોય તો બાળકને તે થવાની શક્યતા વધુ રહે છે.
હોર્મોનલ ફેરફાર: થાયરોઇડ, મેનોપોઝ કે હોર્મોનલ અસંતુલનને કારણે પણ શરીરમાં પરસેવો વધુ આવવા લાગે છે. આ કારણ મહિલાઓમાં વધુ સામાન્ય હોય છે.
તણાવ અને ગભરાટ: ચિંતા, ગભરાટ કે તણાવ થવા પર શરીરની નર્વસ સિસ્ટમ વધુ એક્ટિવ થઈ જાય છે, જેના કારણે પરસેવાનું ઉત્પાદન વધી જાય છે.
કેટલીક બીમારીઓ: ડાયાબિટીસ, મેદસ્વીપણું, ઇન્ફેક્શન કે કેટલીક ન્યુરોલોજિકલ કન્ડિશનના દર્દીઓને પણ અત્યંત પરસેવો આવવાની આશંકા વધુ રહે છે.
દવાઓની આડઅસર: વધારે પરસેવો આવવાની સમસ્યા કેટલીક દવાઓની સાઈડ ઈફેક્ટ તરીકે પણ થઈ શકે છે.
હાઈપરહાઈડ્રોસિસને કેવી રીતે ઓળખવી?
નીચેની કેટલીક ખાસિયતોથી હાઈપરહાઈડ્રોસિસને ઓળખી શકાય છે:
હાથની હથેળી અને પગના તળિયામાં વારંવાર પરસેવો આવવો.
અંડરઆર્મ્સ (બગલ) અને ચહેરા પર વધારે પરસેવો આવવો.
કપડાં પરસેવાથી જલ્દી ભીના થઈ જવા.
પરસેવાને કારણે સ્કીનમાં બળતરા કે ફંગલ ઇન્ફેક્શન થવું.
સોશિયલ કે પ્રોફેશનલ પરિસ્થિતિઓમાં અસહજ અનુભવવો.
ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી
હાઈપરહાઈડ્રોસિસ માત્ર હવામાન કે ગરમી સાથે જોડાયેલી તકલીફ નથી. ઘણીવાર હોર્મોનલ ફેરફાર, સ્ટ્રેસ કે અન્ય મેડિકલ કન્ડિશન પણ આની પાછળ હોઈ શકે છે. તેથી, જો અત્યંત પરસેવો આવવાની સમસ્યા લાંબા સમયથી પરેશાન કરી રહી હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની જાય છે.
હાઈપરહાઈડ્રોસિસને મેનેજ કરવાની રીત
કેટલાક સરળ ઉપાયો અજમાવીને વધારે પરસેવો આવવાની સમસ્યાને ઘણી હદ સુધી કંટ્રોલ અને મેનેજ કરી શકાય છે:
હળવા અને ઢીલા કપડાં પહેરો: પ્રભાવિત વ્યક્તિઓએ કોટન જેવા હળવા અને ઢીલા કપડાં પહેરવા જોઈએ. આમાં પરસેવો ઓછો અનુભવાય છે અને તે જલ્દી સુકાઈ પણ જાય છે.
એન્ટીપર્સપિરન્ટનો ઉપયોગ કરો: ડૉક્ટર સાથે વાત કરીને તમારા માટે શ્રેષ્ઠ અને સેફ એન્ટીપર્સપિરન્ટ કે સ્પેશિયલ રોલ-ઓનની જાણકારી લઈ શકો છો.
બેલેન્સ્ડ ડાયટ લો: બહુ વધારે મસાલેદાર ખોરાક, કેફીન (ચા-કોફી) અને આલ્કોહોલનું સેવન કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
સ્ટ્રેસ મેનેજ કરો: તણાવની સ્થિતિમાં પણ વધારે પરસેવો આવે છે. સ્ટ્રેસ મેનેજ કરવા માટે યોગ, મેડિટેશન અને રેગ્યુલર એક્સરસાઇઝની મદદ લો.
હાઈપરહાઈડ્રોસિસના ઇલાજની રીતો
જો ઉપર જણાવેલ રીતોથી સ્થિતિ મેનેજ ન થાય તો ડૉક્ટર કેટલાક મેડિકલ ટ્રીટમેન્ટની સલાહ આપી શકે છે- જેમ કે:
મેડિકેટેડ એન્ટીપર્સપિરન્ટ
આયન્ટોફોરેસિસ થેરાપી (Iontophoresis therapy)
બોટોક્સ ઇન્જેક્શન
ગંભીર કેસમાં સર્જિકલ ટ્રીટમેન્ટ
સમયસર ઓળખ અને ઇલાજ દ્વારા આ સ્થિતિને સારી રીતે કંટ્રોલ કરી શકાય છે અને વ્યક્તિ સામાન્ય જીવન જીવી શકે છે.
