નવી Sleep Health and Diabetes Prevention કરે છે અને શરીર પોતાની જાતને રિપેર કરે છે. સતત ઓછી ઊંઘ લેવાથી હૃદયની બીમારીઓ, ડાયાબિટીસ, મેદસ્વીતા અને માનસિક સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે. શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને સુધારવા માટે દરરોજ ઓછામાં ઓછી 7-8 કલાકની સારી ઊંઘ ચોક્કસ લેવી જોઈએ.
ઊંઘની કમીની હાર્ટ હેલ્થ પર અસર
પૂરતી અને સારી ગુણવત્તાવાળી ઊંઘ શરીરના ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યોને સંતુલિત રાખવામાં મદદ કરે છે. સૌથી પહેલા આની અસર હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે. ઊંઘની કમીથી બ્લડ પ્રેશર વધી શકે છે અને લાંબા ગાળે હૃદય રોગનું જોખમ વધી જાય છે. ઓછી ઊંઘ લેવાથી સ્ટ્રેસ હોર્મોન કોર્ટિસોલનું વધવું, સોજો અને ધમનીઓમાં બ્લોકેજનું જોખમ વધી શકે છે. જે લોકો દરરોજ 7-8 કલાકથી ઓછું ઊંઘે છે તેમનામાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર, સ્ટ્રોક અને હાર્ટ એટેક આવવાની શક્યતા વધી જાય છે. જે લોકો 5 કલાકથી ઓછું ઊંઘે છે તેમને હાર્ટ એટેકનું જોખમ સૌથી વધુ હોય છે.
ઊંઘની કમીથી ડાયાબિટીસનું રિસ્ક
ઊંઘનો સીધો સંબંધ ડાયાબિટીસ અને મેટાબોલિક હેલ્થ સાથે પણ છે. ઓછી ઊંઘ લેવાથી શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનનું સંતુલન બગડી શકે છે, જેનાથી બ્લડ શુગર કંટ્રોલ કરવું મુશ્કેલ બની જાય છે. સતત ઊંઘની કમીથી મેદસ્વીતા વધવાનું જોખમ પણ વધી જાય છે, કારણ કે આનાથી ભૂખને નિયંત્રિત કરનારા હોર્મોન્સ પ્રભાવિત થાય છે.
ઊંઘની કમીની માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર
ઊંઘની કમી મગજ એટલે કે માનસિક સ્વાસ્થ્યને પ્રભાવિત કરે છે. તેના લક્ષણો આ રીતે જોવા મળી શકે છે:
ગુસ્સો અને ચીડિયાપણું: પૂરતી ઊંઘ ન મળવા પર વ્યક્તિમાં ચીડિયાપણું, ગુસ્સો અને લાગણીઓ પર નિયંત્રણ ઓછું થવા જેવી સમસ્યાઓ જોવા મળી શકે છે. કેટલાક લોકોને ‘બ્રેન ફોગ’ એટલે કે મગજ સુસ્ત થઈ જવા જેવા લક્ષણો પણ અનુભવાય છે.
એન્ઝાઈટી અને ડિપ્રેશન: લાંબા સમય સુધી પૂરતી ઊંઘ ન લેવાથી એન્ઝાઈટી અને ડિપ્રેશન જેવી માનસિક સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે.
ફોકસની કમી: યાદશક્તિ નબળી પડી શકે છે અને કામ કે અભ્યાસમાં ફોકસ જાળવી રાખવું મુશ્કેલ બની જાય છે.
ઊંઘની કમીની ઇમ્યુનિટી પર અસર
જે લોકો 7-8 કલાકથી ઓછું ઊંઘે છે તેમની ઇમ્યુનિટી નબળી પડવા લાગે છે. પૂરતી ઊંઘ ન લેવાથી ઇન્ફેક્શન સામે લડનારા પ્રોટીન સાયટોકાઇન અને એન્ટીબોડી ઓછા થઈ જાય છે. ઇમ્યુનિટી નબળી પડવાથી વારંવાર શરદી-ઉધરસ કે અન્ય ઇન્ફેક્શન થવાનું જોખમ વધી શકે છે. ઊંઘની કમીથી એનર્જી લેવલ પણ ઓછું થઈ જાય છે અને દિવસભર થાક અનુભવાય છે.
સારી ઊંઘ માટે શું કરવું?
રોજિંદી આદતો અને લાઈફસ્ટાઈલમાં ફેરફાર કરીને ઊંઘની ગુણવત્તા સુધારી શકાય છે:
રોજ એક જ સમયે ઊંઘવાની અને જાગવાની આદત બનાવો.
ઊંઘતા પહેલા મોબાઈલ કે સ્ક્રીનનો ઉપયોગ ન કરો.
ઊંઘતા પહેલા ચા-કોફી ન પીવો.
સારી ઊંઘ માટે શાંત વાતાવરણમાં ઊંઘો.
શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને બહેતર જાળવી રાખવા માટે હેલ્ધી ડાયટ અને રેગ્યુલર એક્સરસાઇઝની સાથે પૂરતી અને ક્વોલિટી ઊંઘને પણ તમારી દિનચર્યાનો હિસ્સો બનાવવો જરૂરી છે.
