Thyroid Medicine Rules: કહેવાય છે કે કોઈપણ બીમારીની સારવાર ડૉક્ટર દ્વારા જણાવવામાં આવેલી જરૂરી બાબતોનું ધ્યાન રાખીને અને દવાનું સેવન કરવાથી બીમારી ઠીક થઈ શકે છે. જોકે કેટલાક લોકોનું કહેવું હોય છે કે તેઓ દવા તો લે છે પરંતુ બીમારી ઠીક જ થઈ રહી નથી, તો સવાલ છે કે આવું શા માટે થઈ શકે છે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સેફ મેડિકેશન પ્રેક્ટિસ અનુસાર દરેક દવાના સેવન સાથે જોડાયેલા કેટલાક નિયમો હોય છે. જો દવા યોગ્ય રીતે લેવામાં આવે તો દવા પોતાનું કામ જરૂર કરશે. આપણામાંથી ઘણા લોકો કેટલીક દવાઓનું સેવન દરરોજ કરે છે. ખાસ કરીને જો થાઇરોઇડની દવાની વાત કરીએ તો થાઇરોઇડ મેડિસિન દરરોજ સવારે ખાલી પેટ જ લેવામાં આવે છે.
ઘણા લોકો થાઇરોઇડની દવા લેવાની સાથે જ બ્રેકફાસ્ટ પણ કરી લે છે અને આ દવા યોગ્ય રીતે કામ ન કરવાનું એક કારણ છે. અમેરિકન થાઇરોઇડ એસોસિએશન અનુસાર હાઇપોથાઇરોઇડિઝમના પેશન્ટે થાઇરોઇડની દવા લીધા પછી થોડા જ સમયમાં ખાવા-પીવું ન જોઈએ. કારણ કે માત્ર દવા લેવી જ પૂરતી નથી, પરંતુ દવા લેવાનો યોગ્ય સમય અને દવા લીધા પછી તમે શું ખાઓ છો તે પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. જો તેનું ધ્યાન ન રાખવામાં આવે તો દવા પોતાનું કામ યોગ્ય રીતે કરી શકશે નહીં. તેથી થાઇરોઇડની દવા સાથે જોડાયેલી કેટલીક મહત્વપૂર્ણ બાબતો સમજવી જરૂરી છે.
થાઇરોઇડની દવા ખાલી પેટ શા માટે લેવી જોઈએ?
હાઇપોથાઇરોઇડિઝમના દર્દીઓને થાઇરોઇડ હોર્મોનની ઉણપ દૂર કરવા માટે લેવોથાયરોક્સિન દવા આપવામાં આવે છે. એનસીબીઆઇની સ્ટડી અનુસાર લેવોથાયરોક્સિનનું સેવન સવારે નિયમિત સમયે અને ખાવા-પીવાના ઓછામાં ઓછા 30થી 60 મિનિટ પહેલાં કરવું જોઈએ. આવું ન કરવાથી દવા યોગ્ય રીતે એબ્સોર્બ થશે નહીં. કારણ કે આ દવા ખોરાક સાથે યોગ્ય રીતે પોતાનું કામ કરી શકતી નથી. તેથી તેનું સેવન સવારે ખાલી પેટ અને ખાવા-પીવાના અડધાથી એક કલાક પહેલાં કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
થાઇરોઇડની દવા પછી બ્રેડ ખાવી યોગ્ય છે કે નહીં?
અહીં આપણે બ્રેડની વાત એટલા માટે કરી રહ્યા છીએ કારણ કે તેને બનાવવામાં અથવા પકાવવામાં સમય લાગતો નથી અને સરળતાથી ખાઈ પણ શકાય છે. એનસીબીઆઇના રિપોર્ટ અનુસાર હાઇપોથાઇરોઇડિઝમના દર્દીઓને બ્રેડ ન ખાવાની સલાહ આપવામાં આવતી નથી, પરંતુ દવા લીધા પછી તરત તેનું સેવન કરવાથી દવા પોતાનું કામ કરી શકશે નહીં. કારણ કે હાઇ ફાઇબર બ્રેડ પાચન પ્રક્રિયાને અસર કરી શકે છે અને લેવોથાયરોક્સિનના અવશોષણમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. એટલું જ નહીં, જો બ્રેડ સાથે દૂધ, ચીઝ, બટર અથવા કેલ્શિયમ ફોર્ટિફાઇડ સ્પ્રેડ લેવામાં આવે, તો દવાની અસર વધુ ઓછી થઈ શકે છે, કારણ કે કેલ્શિયમના કારણે દવાનું અવશોષણ યોગ્ય રીતે થઈ શકતું નથી.
દવા લીધા પછી આ બાબતોનું પણ ધ્યાન રાખો
- કેલ્શિયમ સપ્લિમેન્ટ્સ
- આયર્ન સપ્લિમેન્ટ્સ
- દૂધ અથવા અન્ય ડેરી પ્રોડક્ટ્સ
- સોયા અથવા સોયા મિલ્ક
- હાઇ ફાઇબર ડાયટ
- કોફી
- એન્ટાસિડ અને એસિડિટીની દવાઓ
અલગ-અલગ રિસર્ચ અનુસાર કેલ્શિયમ અને આયર્ન સપ્લિમેન્ટ્સનું સેવન આશરે ચાર કલાક પછી કરી શકાય છે. પરંતુ ધ્યાન રાખો કે જો તમે કેલ્શિયમ અથવા આયર્નની દવા લો છો, તો ડૉક્ટરને આ વિશે જરૂર જણાવો.
થાઇરોઇડની દવા લીધા પછી કેટલા સમય બાદ નાસ્તો કરવો જોઈએ?
યુસીએલએ હેલ્થની સ્ટડી અનુસાર હાઇપોથાઇરોઇડિઝમની દવા લેવા સાથે જોડાયેલી કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. જેમ કે-
- દવા સવારે ખાલી પેટ લેવી જોઈએ.
- દરરોજ નિયમિત સમયે દવા લેવી જોઈએ.
- દવા લીધા પછી અડધાથી એક કલાક બાદ નાસ્તો કરવો જોઈએ.
- જો સવારે દવા લેવામાં કોઈ મુશ્કેલી હોય, તો ડૉક્ટર સાથે આ અંગે વાત કરો.
- થાઇરોઇડના દર્દીઓએ ખાવા-પીવાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
હાઇપોથાઇરોઇડિઝમના પેશન્ટ માટે હેલ્ધી બ્રેકફાસ્ટ ટિપ્સ
- બાફેલા ઈંડા અથવા ઓમલેટ
- બેસનનો ચીલો
- ઓટ્સ અથવા દલિયા
- ફળ અને સૂકા મેવા
- મલ્ટિગ્રેન બ્રેડ અથવા હોલ વ્હીટ બ્રેડ
- યોગ્ય માત્રામાં પાણી
થાઇરોઇડની દવાની સાથે ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ અને ક્યારે ખાવું જોઈએ તે સમજવું અત્યંત જરૂરી છે, જેથી દવા યોગ્ય રીતે પોતાનું કામ કરી શકે અને થાઇરોઇડ હોર્મોન લેવલને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળી શકે. જો તમે દવા લેવા સાથે જોડાયેલા નિયમોનું પાલન કરો છો અને તેમ છતાં મુશ્કેલી યથાવત રહે છે, તો ડૉક્ટરની સલાહ જરૂર લો. ડૉક્ટર તમારી હેલ્થ કન્ડિશન અને જરૂરિયાત અનુસાર દવાની ડોઝ ઓછી અથવા વધારે કરી શકે છે.
