Varicose Veins Women Health: હોર્મોનલ ફેરફાર, પ્રેગ્નન્સી, લાંબા સમય સુધી ઉભા રહેવું, મેદસ્વીતા વગેરેને કારણે ઘણી બધી મહિલાઓને વેરિકોઝ વેન્સનો સામનો કરવો પડે છે. આજકાલ મહિલાઓમાં આ સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. જેમાં નસો ફૂલીને જાડી અને વાદળી-જાંબલી રંગની દેખાવા લાગે છે. વેરિકોઝ વેન્સ ત્યારે બને છે, જ્યારે નસોની અંદર રહેલા વાલ્વમાં નબળાઈ આવી જાય છે.
સામાન્ય રીતે નસોના આ વાલ્વ લોહીને નીચેથી ઉપરની તરફ લઈ જવામાં મદદ કરે છે, એટલે કે તેમનું કામ લોહીને પગથી હૃદય તરફ ધકેલવાનું હોય છે. પરંતુ નબળાઈને કારણે જ્યારે આ વાલ્વ બરાબર કામ નથી કરતા ત્યારે નસોમાં લોહી જમા થવા લાગે છે અને નસો ફૂલી જાય છે. તેના કારણે પગમાં દુખાવો, સોજો વગેરે તકલીફો પરેશાન કરવા લાગે છે.
મહિલાઓમાં વેરિકોઝ વેન્સનું જોખમ વધારે કેમ?
અવારનવાર જોવામાં આવે છે કે વેરિકોઝ વેન્સની સમસ્યા પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓમાં વધારે હોય છે. હોર્મોનલ ફેરફાર, ગર્ભાવસ્થા, લાંબા સમય સુધી ઉભા રહેવાની મજબૂરી જેવા કારણો તેની પાછળ હોય છે. જ્યારે નસો પર સતત દબાણ પડે છે ત્યારે તેમના વાલ્વ નબળા પડી જાય છે, જેનાથી નસો ઉભરી આવે છે. તેના શરૂઆતના લક્ષણોમાં પગમાં ભારેપણું લાગવું, દુખાવો થવો, સોજો અને બળતરા અનુભવવી જેવી સમસ્યાઓ સામેલ હોઈ શકે છે. જો સમય રહેતા તેના પર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો આ સમસ્યા ધીમે-ધીમે ગંભીર બની શકે છે.
1. હોર્મોનલ ફેરફાર
મહિલાઓમાં એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોનના ઉતાર-ચઢાવની અસર નસોની દીવાલો પર પડે છે. આનાથી નસોમાં નબળાઈ આવી શકે છે અને વેરિકોઝ વેન્સનું જોખમ વધી જાય છે. આ જ કારણે મહિલાઓમાં કિશોરાવસ્થા, પ્રેગ્નન્સી અને મેનોપોઝ દરમિયાન આ તકલીફ વધુ જોવા મળે છે.
2. પ્રેગ્નન્સી
પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન શરીરમાં લોહીનું લેવલ વધી જાય છે અને પગની નસો પર દબાણ પણ વધુ પડવા લાગે છે. મને અવારનવાર કિસ્સાઓમાં પ્રેગ્નન્ટ મહિલાઓના પગની નસોમાં સોજો અને ઉભાર જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત, ગર્ભાશયનું કદ વધવાથી પણ નસો પર દબાણ આવે છે, જેનાથી બ્લડ ફ્લો ધીમો થઈ જાય છે.
3. લાંબા સમય સુધી ઉભા કે બેસી રહેવું
જે મહિલાઓ ટીચિંગ, કાઉન્ટર જોબ કે કિચનમાં લાંબા સમય સુધી ઉભા રહીને કામ કરે છે, તેમનામાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. જો કોઈ મહિલા આવી સ્થિતિમાં કામ કરે છે તો તેણે દર 30 થી 40 મિનિટે થોડીવાર ચાલવું જોઈએ અથવા પગને મૂવ કરવા જોઈએ જેથી બ્લડ સર્ક્યુલેશન બહેતર થઈ શકે.
4. મેદસ્વીતા અને ફિઝિકલ એક્ટિવિટીમાં ઘટાડો
જ્યારે શરીરનું વજન વધારે હોય છે ત્યારે પગની નસો પર વધારે દબાણ પડવા લાગે છે. જે મહિલાઓ પોતાની મેદસ્વીતાથી પરેશાન છે અથવા તો નિયમિત કસરત નથી કરતી, તેમનામાં વેરિકોઝ વેન્સનું જોખમ વધી જાય છે.
5. આનુવંશિક કારણો
જો તમારા પરિવારમાં પહેલાથી જ કોઈને આ સમસ્યા છે તો તમને તેનું જોખમ વધારે હોઈ શકે છે. તમારે હંમેશા તમારી ફેમિલી હિસ્ટ્રી વિશે જાણવું જોઈએ. જેથી આ સ્થિતિનું બહેતર મેનેજમેન્ટ અને બચાવ કરી શકાય.
જો પગમાં સતત દુખાવો, સોજો, ત્વચાનો રંગ બદલાવો કે નસોનો વધુ ઉભાર દેખાય તો તપાસ કરાવવી જરૂરી બની જાય છે. શરૂઆતની કન્ડિશનમાં આ સમસ્યાનો ઈલાજ સરળ હોય છે. નિયમિત વ્યાયામ, સંતુલિત વજન, લાંબા સમય સુધી એક પોઝિશનમાં ન રહેવું અને સમયાંતરે તપાસ કરાવીને વેરિકોઝ વેન્સની સમસ્યાને ઘણી હદ સુધી રોકી શકાય છે. સાચી લાઈફસ્ટાઈલ અપનાવીને મહિલાઓ આ પરેશાનીથી બચાવ કરી શકે છે.
