Women Migraine and Stroke Risk: કેમ મહિલાઓમાં માઇગ્રેનનું જોખમ પુરુષો કરતા ૩ ગણું વધુ છે? જાણો કારણો અને બચાવના ઉપાયો

Women Migraine and Stroke Risk: અવારનવાર મહિલાઓ પોતાની તબિયતને નજરઅંદાજ કરતી હોય છે. ઘણીવાર નાની-નાની બાબતો પર ધ્યાન આપતી નથી, પરંતુ આ બેદરકારી ક્યારેક મોટી મુશ્કેલી નોતરી શકે છે. અવારનવાર મહિલાઓ માથાના દુખાવાને સામાન્ય થાક ગણીને ટાળી દે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિશ્વભરની લાખો મહિલાઓ માટે આ માત્ર સામાન્ય દુખાવો નથી, પરંતુ એક ગંભીર બીમારી છે જેને માઇગ્રેન કહેવામાં આવે છે.

શું છે માઇગ્રેન? (What Is Migraine)

માઇગ્રેન એ માત્ર માથાનો દુખાવો નથી, પરંતુ મગજ સાથે જોડાયેલી એવી સ્થિતિ છે જે વ્યક્તિની આખી દિનચર્યા ખોરવી શકે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) ના આંકડા દર્શાવે છે કે પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓને માઇગ્રેન થવાનું જોખમ ત્રણ ગણું વધારે હોય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ નિમિત્તે ન્યુરોલોજીસ્ટ્સે ભાર મૂક્યો છે કે માઇગ્રેનને હળવાશથી લેવો ભારે પડી શકે છે, કારણ કે તેનો સીધો સંબંધ હૃદય અને મગજની તબિયત એટલે કે સ્ટ્રોકના જોખમ સાથે પણ હોઈ શકે છે.

મહિલાઓને જ કેમ વધુ માઇગ્રેન થાય છે?

નિષ્ણાતોના મતે આની પાછળ સૌથી મોટો હાથ હોર્મોન્સનો છે.

• એસ્ટ્રોજન હોર્મોન: મહિલાઓના શરીરમાં ‘એસ્ટ્રોજન’ નામનું હોર્મોન સમયાંતરે બદલાતું રહે છે.

• પીરિયડ્સ અને માઇગ્રેન: લગભગ 60% મહિલાઓ અનુભવે છે કે તેમના પીરિયડ્સ આવતા પહેલા માથાનો દુખાવો વધી જાય છે. તેને ‘મેન્સ્ટ્રુઅલ માઇગ્રેન’ કહેવામાં આવે છે.

• પ્રેગ્નન્સી: ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ઘણી મહિલાઓને માઇગ્રેનમાંથી રાહત મળે છે કારણ કે હોર્મોન્સ સ્થિર થાય છે.

• મેનોપોઝ: જ્યારે મહિલાઓ મેનોપોઝ (માસિક ધર્મ બંધ થવાની ઉંમર) ની નજીક હોય છે, ત્યારે હોર્મોન્સમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ થાય છે, જેનાથી માઇગ્રેન વધુ ગંભીર બની શકે છે.

માઇગ્રેન અને સ્ટ્રોક વચ્ચે શું સંબંધ છે?

જે મહિલાઓને ‘ઓરા વાળો માઇગ્રેન’ (દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર કે ઝબકારા સાથેનો દુખાવો) હોય છે, તેમનામાં સ્ટ્રોક (લકવા) નું જોખમ અન્ય મહિલાઓ કરતા બમણું હોય છે.

કોને રહે છે વધુ જોખમ?

• હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ

• મેદસ્વીપણું (મોટાપો)

• ધૂમ્રપાન (સિગારેટ કે બીડી)

• શારીરિક મહેનતનો અભાવ

• ગર્ભનિરોધક ગોળીઓનું સેવન

ક્યારે ડોક્ટરને મળવું?

• જો માઇગ્રેન પેટર્ન અચાનક બદલાઈ જાય.

• માથાના દુખાવાની સાથે નબળાઈ લાગે અથવા બોલવામાં તકલીફ પડે.

• દુખાવો અસહ્ય થઈ જાય અથવા સતત વધતો જ રહેતો હોય.

માઇગ્રેનથી બચવા માટેના ઉપાયો:

1. પૂરતી ઊંઘ લો: ઓછી ઊંઘ માઇગ્રેનનો સૌથી મોટો દુશ્મન છે. રોજ 7-8 કલાકની ઊંઘ લો.

2. સ્ટ્રેસ ઓછો લો: યોગ અને મેડિટેશન દ્વારા માનસિક તણાવને નિયંત્રિત કરો.

3. વધુ પાણી પીવો: શરીરમાં પાણીની અછત (ડીહાઈડ્રેશન) માથાનો દુખાવો વધારી શકે છે.

4. નિયમિત ચેકઅપ: બ્લડ પ્રેશર અને વજનને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સમય-સમય પર તપાસ કરાવતા રહો.