Zinc Deficiency Women Health: લગાતાર ખરતા વાળ, અનિયમિત પીરિયડ્સ, અચાનક વધતા ખીલ – અવારનવાર મહિલાઓ આ સમસ્યાઓનું કારણ તણાવ, ઉંમર અથવા હોર્મોનલ ફેરફારોને માની લે છે. પરંતુ એક્સપર્ટનું કહેવું છે કે એક નાનકડું મિનરલ, ઝિંક, આ લક્ષણો પાછળ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ઝિંક શરીરમાં ઘણા જરૂરી કામ કરે છે જેવા કે હોર્મોન સંતુલન જાળવી રાખવું, ઇમ્યુન સિસ્ટમને મજબૂત કરવી અને સેલ્સનું સમારકામ કરવું. છતાં પણ તેની ઉણપ અવારનવાર નજરઅંદાજ થઈ જાય છે, જેના કારણે આપણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.
શું છે આને લઈને નિયમ?
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ મુજબ, એડલ્ટ મહિલાઓને રોજ લગભગ 8 થી 12 મિલિગ્રામ ઝિંકની જરૂર હોય છે, પરંતુ ખાસ કરીને શાકાહારી ભોજનમાં આની પૂરતી માત્રા મળી શકતી નથી અથવા તેનું ઓબ્ઝર્વેશન (શોષણ) ઓછું હોઈ શકે છે. નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હેલ્થ મુજબ, ઝિંક પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય, ઘા રૂઝાવવા, ડીએનએ નિર્માણ અને ઇમ્યુન સેલ્સના વિકાસ માટે જરૂરી છે. આમ હોવા છતાં, તેને આયર્ન અથવા કેલ્શિયમ જેટલું મહત્વ આપવામાં આવતું નથી.
આની ઉણપથી શું તકલીફ થાય છે?
એક્સપર્ટના જણાવ્યા મુજબ, ઝિંક એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા હોર્મોનને સંતુલિત રાખવામાં મદદ કરે છે. આની ઉણપથી ઓવ્યુલેશન અનિયમિત થઈ શકે છે, પીએમએસ (PMS) ના લક્ષણો વધી શકે છે અને ખીલ પણ વધી શકે છે. ઝિંક થાઈરોઈડ ફંક્શન સાથે પણ જોડાયેલું છે, જે એનર્જી લેવલ અને પીરિયડ્સને પ્રભાવિત કરે છે. આજ કારણ છે કે થાક અને પીરિયડ્સની ગરબડ અવારનવાર સાથે જોવા મળે છે.
આને પણ ન કરવા જોઈએ (નજરઅંદાજ)
નબળી ઇમ્યુનિટી પણ ઝિંકની ઉણપનો સંકેત હોઈ શકે છે. વારંવાર ઇન્ફેક્શન થવું, ઘા મોડા રૂઝાવવા અથવા સતત શરદી-ઉધરસ રહેવી તે આ તરફ ઈશારો કરે છે. શરીરમાં સોજો વધવો અને અજાણતા વજન ઘટવા જેવી સમસ્યાઓ પણ સામે આવી શકે છે. કેટલીક મહિલાઓ વધુ જોખમમાં હોય છે જેમ કે મેનોરેજિયા કે પીસીઓએસ (PCOS) થી ઝઝૂમતી મહિલાઓ, ચુસ્ત શાકાહારી અથવા જેઓ લાંબા સમયથી તણાવમાં છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન પણ ઝિંકની જરૂરિયાત વધી જાય છે. દાળ અને અનાજમાં રહેલા ફાયટેટ્સ ઝિંકના ઓબ્ઝર્વેશનને ઘટાડી શકે છે, તેથી તેને પલાળીને રાંધવું લાભદાયી હોય છે.
આની ઉણપ કેવી રીતે પૂરી કરવી?
ઝિંકના સારા સ્ત્રોતમાં કોળાના બીજ, ચણા, મસૂર, કાજુ, બદામ, પાલક, આખા અનાજ, ઈંડા, દહીં, સીફૂડ અને લીન મીટ સામેલ છે. કારણ કે શરીર ઝિંકને લાંબા સમય સુધી સ્ટોર કરતું નથી, તેથી દરરોજ સંતુલિત માત્રામાં લેવું જરૂરી છે. જોકે સપ્લીમેન્ટ લેતા પહેલા તપાસ અને એક્સપર્ટની સલાહ જરૂરી છે, કારણ કે વધુ માત્રામાં ઝિંક લેવાથી તાંબાના ઓબ્ઝર્વેશનમાં અવરોધ અને ડાયજેશનની તકલીફો થઈ શકે છે. ક્યારેક બહેતર સ્વાસ્થ્ય કોઈ મોટા ફેરફારથી નહીં, પરંતુ આવી નાની ઉણપને પૂરી કરવાથી આવે છે, જેને આપણે લાંબા સમયથી નજરઅંદાજ કરી રહ્યા હોઈએ છીએ.
