Lentils and Type 2 diabetes: અનિયમિત જીવનશૈલીને કારણે ભારતમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો સ્થૂલતા અને ડાયાબિટીસથી પીડાઈ રહ્યા છે. જોકે, ડૉક્ટરો અને હેલ્થ એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે જો જીવનશૈલી અને આહારમાં નાના ફેરફારો કરવામાં આવે તો આ બંને સમસ્યાઓને સરળતાથી નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે. બપોરના ભોજન દરમિયાન અથવા Tea Break માં અનહેલ્ધી Snacks ખાવાની અથવા ઘરે જતા સમયે ટિક્કી, બ્રેડ પકોડા અને મોમોઝ ખાવાની આદત બ્લડ શુગર વધારી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં બ્લડ શુગર અથવા ડાયાબિટીસના દર્દીઓને ઘરે બનતી દાળો ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. હકીકતમાં, આ દાળોમાં ફાઇબરનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું હોવાનો અહેસાસ કરાવે છે અને તે સ્વાસ્થ્ય માટે પણ લાભદાયક હોય છે. આગળ જાણીએ કે ડાયાબિટીસને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે કઈ દાળો આહારમાં સામેલ કરવી જોઈએ.
ડાયાબિટીસમાં દાળો શા માટે ફાયદાકારક છે?
દાળોમાં જટિલ Carbohydrate, વનસ્પતિ આધારિત Protein અને ફાઇબર ભરપૂર પ્રમાણમાં હોય છે. ફાઇબર ખોરાકના પાચન અને Glucose ના શોષણની પ્રક્રિયાને ધીમી બનાવે છે, જેના કારણે બ્લડ શુગર અચાનક વધતું નથી. NCBI અનુસાર ઓછા Glycemic Index ધરાવતી દાળોનું સેવન કરવાથી Type 2 Diabetes ના દર્દીઓમાં Glycemic Control વધુ સારું થઈ શકે છે.
મૂંગની દાળના ફાયદા
Journal of Ayurveda and Integrated Medical Science અનુસાર મૂંગની દાળ સૌથી હલકી અને સરળતાથી પચી જાય તેવી દાળોમાંની એક માનવામાં આવે છે. તેમાં Protein, ફાઇબર, Magnesium અને Potassium જેવા પોષક તત્ત્વો હોય છે. મૂંગની દાળનો Glycemic Index તુલનાત્મક રીતે ઓછો હોય છે, જેના કારણે તે બ્લડ શુગર પર ધીમે ધીમે અસર કરે છે. તેમાં રહેલું ફાઇબર ભોજન પછી Glucose Spike ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
મસૂરની દાળ કેવી રીતે બ્લડ શુગર નિયંત્રણમાં રાખે છે?
મસૂરની દાળમાં ફાઇબર અને Protein નું સારું પ્રમાણ હોય છે. તે ધીમે ધીમે પચે છે, જેના કારણે લોહીમાં Glucose નું સ્તર ઝડપથી વધતું નથી. અભ્યાસ અનુસાર મસૂર જેવી દાળો ભોજન પછી બ્લડ શુગરની પ્રતિક્રિયા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. મસૂરની દાળમાં Iron, Folate અને Antioxidants પણ હોય છે, જે સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયક બની શકે છે.
ચણાની દાળનું કરો સેવન
ચણાની દાળ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સારો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેનો Glycemic Index નીચાથી મધ્યમ શ્રેણીમાં આવે છે. ઓછા GI ધરાવતા ખાદ્ય પદાર્થો બ્લડ શુગરને ધીમે ધીમે વધારે છે. અભ્યાસ અનુસાર ચણાની દાળ અને અન્ય દાળો Insulin Sensitivity સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે.
અડદની દાળ ખાવું છે લાભદાયક
અડદની દાળમાં Protein, ફાઇબર, Iron અને Magnesium ભરપૂર પ્રમાણમાં હોય છે. Magnesium શરીરમાં Glucose Metabolism ને વધુ સારું બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. NCBI અનુસાર અડદની દાળનું સેવન બ્લડ શુગરને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદરૂપ બને છે.
ડાયાબિટીસમાં તુવેરની દાળ ખાઓ
આ ઉપરાંત તુવેરની દાળમાં Potassium અને Folate પણ હોય છે, જે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયક બની શકે છે. ResearchGate ના સંશોધન અનુસાર તુવેરની દાળ (Pigeon Pea) બ્લડ શુગરને નિયમિત રાખવામાં મદદ કરે છે.
મૂંગની દાળ, મસૂરની દાળ, ચણાની દાળ, અડદની દાળ અને તુવેરની દાળ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પૌષ્ટિક વિકલ્પો માનવામાં આવે છે. તેમાં રહેલું ફાઇબર, Protein અને ઓછો Glycemic પ્રભાવ બ્લડ શુગરને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, દાળોનું સેવન યોગ્ય માત્રામાં અને સંતુલિત આહાર સાથે કરવું જરૂરી છે. જો તમે ડાયાબિટીસથી પીડિત હો, તો તમારી વ્યક્તિગત જરૂરિયાત મુજબ Diet Plan બનાવવા માટે ડૉક્ટર અથવા Dietitian ની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય રહેશે.
