Aga Khan V India Visit: 9થી 15 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન આગા ખાન V ભારત મુલાકાતે

Aga Khan V India Visit: માનનીય ઉપરાષ્ટ્રપતિના આમંત્રણ પર તેમના હાઇનેસ પ્રિન્સ રહીમ આગા ખાન V 9થી 15 સપ્ટેમ્બર, 2026 દરમિયાન ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. ઇસ્માઇલી સમુદાયના 50મા ઇમામ તરીકે પદગ્રહણ કર્યા બાદ ભારતની આ તેમની પ્રથમ મુલાકાત છે.

તેમની મુલાકાત દરમિયાન 10 સપ્ટેમ્બરે તેઓ માનનીય ઉપરાષ્ટ્રપતિ સાથે વાતચીત કરશે. દિલ્હીમાં રોકાણ દરમિયાન તેઓ માનનીય રાષ્ટ્રપતિ અને માનનીય પ્રધાનમંત્રી સાથે મુલાકાત કરશે. આ ઉપરાંત તેઓ ગૃહમંત્રી અને વિદેશ મંત્રી સાથે પણ બેઠક કરશે.

ભારત પ્રવાસ દરમિયાન આગા ખાન V અમદાવાદ, મુંબઈ અને હૈદરાબાદની પણ મુલાકાત લેશે. આ ત્રણેય શહેરોમાં આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્ક (AKDN) વિવિધ વિકાસલક્ષી અને સામુદાયિક પહેલો સાથે જોડાયેલું છે.

ગુજરાત સાથે આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્કનો સદીથી વધુ જૂનો સંબંધ

ગુજરાતમાં આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્કના કાર્યની શરૂઆત એક સદી કરતાં પણ વધુ સમય પહેલાં થઈ હતી. વર્ષ 1905માં કચ્છના મુંદ્રામાં પ્રથમ આગા ખાન સ્કૂલની સ્થાપના સાથે ગુજરાતમાં તેની કામગીરીનો પ્રારંભ થયો હતો.

સમય જતાં AKDNનું કાર્ય માત્ર શિક્ષણ પૂરતું સીમિત રહ્યું નથી. ગ્રામ્ય વિકાસ, પાણી અને સ્વચ્છતા, આબોહવા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા, ખેડૂતોની આવકમાં વધારો, યુવાનોનું કૌશલ્ય વિકાસ અને મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ કામગીરી વિસ્તરવામાં આવી છે.

હાલમાં આગા ખાન સ્કૂલ્સ ગુજરાતમાં 3 સ્કૂલ અને 19 આગા ખાન પ્રી-સ્કૂલ ચલાવે છે, જેમાં 2,250થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે.

આ ઉપરાંત આગા ખાન રૂરલ સપોર્ટ પ્રોગ્રામ (ઇન્ડિયા), AKRSP(I) મારફતે રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં ગ્રામ્ય સમુદાયો સાથે કામ કરવામાં આવે છે. 280થી વધુ વ્યાવસાયિકો દ્વારા આશરે 1,200 ગામોમાં વિવિધ વિકાસલક્ષી કામગીરી કરવામાં આવે છે.

AKRSP(I)ની સ્થાપના 1983માં ગુજરાતમાં કરવામાં આવી હતી અને રાજ્યમાં તેની કામગીરીને ચાર દાયકાથી વધુ સમય થઈ ગયો છે.

40 વર્ષમાં સિંચાઈ અને ખેતી ક્ષેત્રે મોટો પ્રભાવ

છેલ્લા 40 વર્ષ દરમિયાન ગુજરાતમાં AKRSP(I) દ્વારા જળ સંરક્ષણ અને સિંચાઈ ક્ષેત્રે મોટા પાયે કામગીરી કરવામાં આવી છે.

50,000થી વધુ હેક્ટર વધારાની સિંચાઈવાળી જમીનનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. ચેક ડેમ, તળાવો, લિફ્ટ સિંચાઈ યોજનાઓ, નહેરોના પુનઃસ્થાપન, ટપક સિંચાઈ અને ભૂગર્ભજળ પુનઃભરણ જેવી કામગીરીથી 70,000થી વધુ નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને લાભ થયો છે.

આ ઉપરાંત 75,000થી વધુ ખેડૂતોને કુદરતી ખેતી, બાગાયત અને પશુધન વિકાસની પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં સહાય કરવામાં આવી છે. આ કામગીરીનો મુખ્ય હેતુ ખેતી ખર્ચ ઘટાડવાની સાથે ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરવાનો છે.

પર્યાવરણ સંરક્ષણના ભાગરૂપે 11 મિલિયન વૃક્ષોનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું છે.

ગ્રામ્ય યુવાનો માટે કૌશલ્ય અને રોજગાર પર ભાર

AKRSP(I) દ્વારા ગ્રામ્ય યુવાનો માટે પણ મોટા પાયે કામગીરી કરવામાં આવી છે. 50,000થી વધુ ગ્રામ્ય યુવાનોને વ્યવસાયલક્ષી કૌશલ્યની તાલીમ આપવામાં આવી છે અને તેમને રોજગાર મેળવવા માટે સહાય પૂરી પાડવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત 5,500થી વધુ યુવાનોએ સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો સ્થાપ્યા છે. આ યુવાનો સરેરાશ ₹15,000ની માસિક આવક મેળવી રહ્યા હોવાનું જણાવાયું છે.

રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં યુવાનોને કૌશલ્ય તાલીમ આપવા માટે કૌશલ્ય કેન્દ્રો સ્થાપવામાં આવ્યા છે. આ કેન્દ્રો દ્વારા રોજગારલક્ષી તાલીમ અને ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે.

પાણી અને સ્વચ્છતા ક્ષેત્રે પણ કામગીરી

રાજ્યના 400થી વધુ ગામોમાં 90,000થી વધુ પરિવારોને સ્વચ્છતા અને પીવાના પાણીની સુવિધાઓમાં સુધારો થયો છે. આ કામગીરી રાજ્ય સરકાર અને AKRSP(I)ના સહયોગથી કરવામાં આવી છે.

5,000થી વધુ પરિવારોને સ્વચ્છ ઊર્જાના ઉકેલોથી પણ લાભ થયો છે. તેમાં સૌર ઊર્જા આધારિત સિંચાઈ પ્રણાલીઓ અને બાયોગેસ એકમોનો સમાવેશ થાય છે.

ગુજરાતમાં 3,000થી વધુ જળ સંચય માળખાં વિકસાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં ચેક ડેમ, તળાવો અને ખેત તલાવડી જેવી સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે.

ગુજરાતમાં હાલના મુખ્ય કાર્યક્ષેત્રો

AKRSP(I) દ્વારા ગુજરાતમાં હાલમાં અનેક ક્ષેત્રોમાં કામગીરી ચાલી રહી છે. તેમાં કુદરતી ખેતીની પદ્ધતિઓનો વિસ્તાર, જળ સંરક્ષણ, સિંચાઈ વિકાસ, વૃક્ષારોપણ, બાગાયત અને શાકભાજીની ખેતીનો સમાવેશ થાય છે.

આ ઉપરાંત પશુધન વિકાસ, યુવાનોમાં કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા, મહિલાઓનું આર્થિક સશક્તિકરણ તથા પંચાયતોની ક્ષમતા નિર્માણ પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.

ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આબોહવા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા ઊભી કરવા માટે પાક વૈવિધ્યકરણ, જમીનની તંદુરસ્તીમાં સુધારો, સૌર ઊર્જા, બાયોગેસ, મેન્ગ્રોવ વાવેતર અને વનીકરણ કાર્યક્રમો પણ હાથ ધરવામાં આવે છે.

સૌરાષ્ટ્રમાં 20,000 એકર વિસ્તારમાં ટપક સિંચાઈ

2015થી 2023 દરમિયાન આગા ખાન ફાઉન્ડેશન દ્વારા દુષ્કાળપ્રવણ સૌરાષ્ટ્રના રાજકોટ, સુરેન્દ્રનગર, બોટાદ અને મોરબી જિલ્લાઓમાં ટપક સિંચાઈ કાર્યક્રમ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો.

આ કાર્યક્રમ હેઠળ કપાસના ખેતરોમાં 20,000 એકર વિસ્તારમાં ટપક સિંચાઈ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. 319 ગામોના 10,000થી વધુ ખેડૂતોને આ યોજનાથી પાણીના વપરાશમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં મદદ મળી હતી.

ખેડૂતોને ટપક સિંચાઈ ટેક્નોલોજીની સતત ઉપલબ્ધતા તેમજ કપાસના પાક માટે વધુ સારી બજાર તકો મળે તે માટે આઠ ફાર્મર પ્રોડ્યુસર કંપનીઓની પણ સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં આબોહવા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા

આગા ખાન એજન્સી ફોર હેબિટેટ (AKAH) ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓમાં સ્થિતિસ્થાપક સમુદાયો ઊભા કરવા માટે કાર્ય કરી રહી છે. આ વિસ્તારોમાં પૂર, ચક્રવાત અને સુનામી જેવા કુદરતી જોખમો રહે છે.

આ માટે રેડીનેસ એન્ડ રિસ્પોન્સ, ડિઝાસ્ટર રિસ્ક રિડક્શન અને ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ સેફ્ટી જેવી પહેલો અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.

ગુજરાતમાં AKAH દ્વારા કંડલા જિલ્લામાં કમ્યુનિટી-લેડ સ્ટીવર્ડશિપ પ્રોગ્રામ પણ ચલાવવામાં આવે છે. આ અંતર્ગત ગ્રામ્ય સમુદાયોને પાણીની માળખાકીય સુવિધાઓનું ટકાઉ સંચાલન અને જાળવણી કરવા માટે સક્રિય કરવામાં આવે છે.

સ્થાનિક જળ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલીઓને વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય એલાયન્સ ફોર વોટર સ્ટીવર્ડશિપ (AWS)ના ધોરણો અનુસાર મજબૂત બનાવવામાં આવે છે.

શિક્ષણ ક્ષેત્રે આગા ખાન સ્કૂલ્સની કામગીરી

ગુજરાતમાં આગા ખાન સ્કૂલ્સ બે રાજ્ય અભ્યાસક્રમની સ્કૂલ, એક રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમની સ્કૂલ અને 19 આગા ખાન પ્રી-સ્કૂલ ચલાવે છે. આ સંસ્થાઓમાં 2,250થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે.

વિદ્યાર્થીઓ, સ્ટાફ અને સ્કૂલોએ 550થી વધુ પુરસ્કારો મેળવ્યા છે. તેમાં ડિજિટલ લર્નિંગ એડવાન્સમેન્ટ, સોશિયલ ઇમ્પેક્ટ એવોર્ડ અને સેફ્ટી એન્ડ સિક્યુરિટી ચેમ્પિયન્સ સહિતના 170 રાષ્ટ્રીય સન્માનોનો સમાવેશ થાય છે.

ગુજરાત રાજ્ય સરકાર સાથેની ભાગીદારીમાં આગા ખાન સ્કૂલ્સ પ્રારંભિક બાળ વિકાસ (ECD) ક્ષેત્રે પણ મહત્વપૂર્ણ કામગીરી કરી રહી છે.

ગુજરાત સ્ટેટ કાઉન્સિલ ફોર એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (GCERT)ના ECD કોર ગ્રુપના ભાગરૂપે ફાઉન્ડેશનલ સ્ટેજ માટેના નેશનલ કરિક્યુલમ ફ્રેમવર્ક (NCF-FS)ને સ્થાનિક સંદર્ભ અનુસાર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

આ અંતર્ગત 3થી 6 વર્ષની વયના બાળકો માટે વયને અનુરૂપ અભ્યાસક્રમ અને મૂલ્યાંકન સાધનો તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ પહેલથી દર વર્ષે 3.5 મિલિયન બાળકોને લાભ થાય છે અને નેશનલ એજ્યુકેશન પોલિસી (NEP)ના રાજ્યવ્યાપી અમલીકરણને સહાય મળે છે.

ડિજિટલ શિક્ષણ અને કોડિંગ પર પણ ભાર

અભ્યાસના પરિણામોમાં સુધારો કરવા માટે આગા ખાન સ્કૂલ્સ દ્વારા સર્વગ્રાહી શિશુ પહેલ પદ્ધતિ ® (SPP)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ બાળકને કેન્દ્રમાં રાખતી શિક્ષણ પદ્ધતિ છે.

રીડ ફોર ચિલ્ડ્રન (RFC) પહેલ દ્વારા માતા-પિતાની ભાગીદારીને પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

વર્ગખંડોમાં વ્યવહારુ કૌશલ્યના વિકાસ માટે ઇન્ટરેક્ટિવ લર્નિંગ વિસ્તારો બનાવવામાં આવ્યા છે. મોબાઇલ ટેક્નોલોજી લેબ અને code.org સાથેની ભાગીદારી દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને ડિજિટલ સાક્ષરતા અને કોડિંગનું શિક્ષણ આપવામાં આવે છે.

સિદ્ધપુરની આગા ખાન સ્કૂલમાં NITI Aayogના અટલ ઇનોવેશન મિશન હેઠળ અટલ ટિંકરિંગ લેબ (ATL) પણ કાર્યરત છે. આ લેબ ધોરણ 6થી 12ના વિદ્યાર્થીઓને આધુનિક સાધનો અને ટેક્નોલોજી સાથે નવીનતા લાવવા તથા પ્રયોગો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.

AKRSP(I)ના 17 જિલ્લાઓમાં કાર્ય

AKRSP(I)ની સ્થાપના 1983માં ગુજરાતમાં થઈ હતી. શરૂઆતમાં સંસ્થાએ જૂનાગઢ, સુરેન્દ્રનગર અને ભરૂચ જિલ્લામાં કામગીરી શરૂ કરી હતી. શરૂઆતના કાર્યક્રમોમાં લિફ્ટ સિંચાઈ સિસ્ટમ, જમીન સુધારણા અને વનીકરણનો સમાવેશ થતો હતો.

સમય સાથે સંસ્થાએ ગુજરાતના 17 જિલ્લાઓમાં પોતાની કામગીરીનો વિસ્તાર કર્યો છે. હાલમાં તે 54 તાલુકાઓમાં કાર્યરત હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

તેનું મુખ્ય મથક અમદાવાદમાં આવેલું છે.

દક્ષિણ ગુજરાતથી સૌરાષ્ટ્ર સુધી જળ સુરક્ષાની કામગીરી

દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રમાં મોટા પાયે સિંચાઈ કાર્યોથી 70,000થી વધુ ખેડૂતોને લાભ થયો છે. જળાશયોના નિર્માણ, નહેર સિંચાઈ પ્રણાલીઓના નવીનીકરણ અને સૌર ઊર્જા આધારિત સિંચાઈ પદ્ધતિઓ દ્વારા સિંચાઈનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે.

ગુજરાત સરકારના સહયોગથી દક્ષિણ ગુજરાતમાં સહભાગી સિંચાઈ વ્યવસ્થાપન (PIM)ના કાર્યો પણ હાથ ધરવામાં આવ્યા છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં 40,000થી વધુ ખેડૂતો સાથે PIMની કામગીરી કરવામાં આવી છે.

રાજ્યમાં 75,000 ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિઓ અપનાવવા માટે સહાય કરવામાં આવી છે. ડાંગ જિલ્લાને સંપૂર્ણ પ્રાકૃતિક જિલ્લો બનાવવાના પ્રયાસોમાં પણ કામગીરી કરવામાં આવી છે.

મહિલાઓ અને યુવાનોના સશક્તિકરણ પર ભાર

AKRSP(I) દ્વારા ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં મહિલાઓ અને યુવાનોને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવા માટે પણ કામગીરી કરવામાં આવે છે.

20,000થી વધુ ગ્રામ્ય યુવાનોને વ્યવસાયલક્ષી કૌશલ્યોની તાલીમ આપવામાં આવી છે. રાજ્યના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં 22 યુવા કૌશલ્ય કેન્દ્રો સ્થાપવામાં આવ્યા છે.

આ ઉપરાંત સરકારી ITI અને કોલેજો સાથે મળીને વિદ્યાર્થીઓમાં સોફ્ટ સ્કિલ્સ વિકસાવવા માટે પણ કામગીરી કરવામાં આવે છે.

રાજ્યમાં સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો સ્થાપવા માટે આશરે 3,600 યુવાનોને સહાય આપવામાં આવી છે.

દરિયાકાંઠાના ગામોમાં મેન્ગ્રોવ અને આજીવિકા વિકાસ

જૂનાગઢ, સોમનાથ, દ્વારકા, ભરૂચ અને વલસાડ જિલ્લામાં દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોના વિકાસ માટે કાર્યક્રમો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે.

દરિયાકાંઠાના ગામોમાં મેન્ગ્રોવ એટલે કે ચેરનું વાવેતર, જળ સુરક્ષા અને દરિયાકાંઠાની આજીવિકા મુખ્ય મુદ્દાઓ છે.

આ પહેલોનો હેતુ દરિયાકાંઠાના સમુદાયોને આબોહવા પરિવર્તન અને કુદરતી આફતો સામે વધુ સક્ષમ બનાવવાનો તેમજ સ્થાનિક લોકોની આજીવિકાને મજબૂત કરવાનો છે.

ગુજરાત સરકાર સાથે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ

AKRSP(I) ગુજરાત સરકારના વિવિધ વિભાગો સાથે મળીને કામગીરી કરી રહ્યું છે.

આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ સાથે આજીવિકા પ્રોત્સાહન અને આદિવાસી ગામોમાં સંકલિત વિકાસ આયોજન માટે કામગીરી કરવામાં આવી છે. સંસ્થા ‘આદિ કર્મયોગી અભિયાન’માં પણ જોડાઈ છે.

ગુજરાત લાઇવલીહૂડ પ્રમોશન કંપની (GLPC) સાથે સ્વસહાય જૂથ (SHG)ની મહિલાઓ માટે સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાત ગ્રીન રિવોલ્યુશન કંપની (GGRC) સાથેના સંકલનથી 12,000થી વધુ ખેડૂતોને ટપક સિંચાઈ પ્રણાલી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે.

ગુજરાત નેચરલ ફાર્મિંગ સાયન્સ યુનિવર્સિટી સાથે પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિઓ અંગે ક્ષમતા વર્ધન માટે સંકલન કરવામાં આવ્યું છે.

જળ સંસાધન વિભાગના સહયોગથી દક્ષિણ ગુજરાતમાં સહભાગી સિંચાઈ વ્યવસ્થાપન (PIM)ના કાર્યો કરવામાં આવ્યા છે.

આ ઉપરાંત ભૂતકાળમાં AKRSP(I) દ્વારા વાસ્મો (WASMO), ગ્રામ વિકાસ વિભાગ અને વન વિભાગ સાથે પણ કામગીરી કરવામાં આવી છે.

આગામી પાંચ વર્ષમાં 2 લાખ ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી સાથે જોડવાનું લક્ષ્ય

આગામી પાંચ વર્ષ માટે AKRSP(I) દ્વારા પ્રાકૃતિક ખેતીના ક્ષેત્રમાં મોટું લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાનું લક્ષ્ય આગામી પાંચ વર્ષમાં 2,00,000 ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી પદ્ધતિ તરફ વાળવાનું છે.

આ કામગીરીથી ખેતી ખર્ચમાં ઘટાડો, જમીનની ગુણવત્તામાં સુધારો, પોષણ સુરક્ષા અને ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

સંસ્થા ખેડૂતોની તાલીમ, જ્ઞાન નિર્માણ અને સરકારી વિભાગો સાથે સંકલન પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ ઉપરાંત અન્ય સંસ્થાઓની ક્ષમતા નિર્માણ માટે પણ કામગીરી કરવામાં આવશે.

AKRSP(I) દ્વારા સરકારના ‘નેશનલ મિશન ઓન નેચરલ ફાર્મિંગ’ને પણ સક્રિય સહયોગ આપવાની યોજના છે.

આગામી પાંચ વર્ષમાં 50,000થી વધુ ખેડૂતો માટે જળ સુરક્ષાનું આયોજન

જળ સુરક્ષા માટે વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ, નહેરોનું નવીનીકરણ અને સૌર ઊર્જા સંચાલિત સિંચાઈ પદ્ધતિઓ પર ભાર મૂકવામાં આવશે.

આગામી પાંચ વર્ષમાં 50,000થી વધુ ખેડૂતોને જળ સુરક્ષા પૂરી પાડવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.

50,000 યુવાનોને રોજગાર માટે તૈયાર કરવાનો લક્ષ્યાંક

કૌશલ્ય વિકાસ ક્ષેત્રે આગામી પાંચ વર્ષમાં 50,000 યુવાનોને રોજગાર મેળવવામાં મદદ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.

રોજગારલક્ષી કૌશલ્યો અને પ્લેસમેન્ટ દ્વારા યુવાનોને ઉદ્યોગોની જરૂરિયાત અનુસાર તાલીમ આપવામાં આવશે.

AKRSP(I) દ્વારા સરકારી ITIમાં તાલીમ મેળવી રહેલા યુવાનોની રોજગાર ક્ષમતા સુધારવા માટે 50 સરકારી ITI સાથે મળીને કામ કરવાની પણ યોજના છે.

5,000 યુવાનોને સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગ સ્થાપવામાં સહાય

આગામી પાંચ વર્ષમાં 5,000 યુવાનો, ખાસ કરીને યુવતીઓને પોતાના સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો સ્થાપવામાં મદદ કરવાનો કાર્યક્રમ છે.

આ માટે અમદાવાદમાં એન્ટરપ્રાઇઝ ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટર સ્થાપવાની યોજના છે. આ કેન્દ્ર વંચિત સમુદાયો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોના યુવાનો માટે સમર્પિત રહેશે.

દરિયાકાંઠા પુનર્જીવન કાર્યક્રમ

ગુજરાતમાં AKRSP(I) દ્વારા દરિયાકાંઠા પુનર્જીવન કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

આ કાર્યક્રમમાં મેન્ગ્રોવ્સનું પુનર્જીવન, દરિયાકાંઠાની આજીવિકા, જળ સુરક્ષા અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયોના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવા માટેની પહેલોનો સમાવેશ થાય છે.

આ ઉપરાંત અમદાવાદમાં આબોહવા-અનુકૂળ આજીવિકા પદ્ધતિઓ માટે તાલીમ કેન્દ્ર અને સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગ ઇન્ક્યુબેશન કેન્દ્ર સ્થાપવાની પણ યોજના છે.

ગુજરાત માટે AKRSP(I)નું બજેટ વધારવાની યોજના

ગુજરાત માટે AKRSP(I)નું હાલનું વાર્ષિક બજેટ ₹60 કરોડથી વધુ હોવાનું જણાવાયું છે. આગામી પાંચ વર્ષમાં આ બજેટ વધારીને વાર્ષિક ₹120 કરોડ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.

જમીની સ્તરે મળેલી સફળતાઓ અને સન્માનો

ગુજરાતમાં AKRSP(I)ના વિવિધ કાર્યક્રમોને જમીની સ્તરે સફળતા મળી હોવાના દાવા કરવામાં આવ્યા છે. નર્મદા જિલ્લામાં ચેક ડેમ નિર્માણ દ્વારા જળ સંરક્ષણના કાર્યો, દેવભૂમિ દ્વારકામાં પ્રાકૃતિક ખાતર બનાવવાની પ્રક્રિયા અને સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકામાં સૌર ઊર્જા આધારિત સિંચાઈ વ્યવસ્થા જેવા પ્રોજેક્ટો હાથ ધરવામાં આવ્યા છે.

દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ટપક સિંચાઈ વ્યવસ્થા, ખેડૂતોને આંબાની કલમો આપી વાડીના વિકાસમાં સહયોગ અને વલસાડ જિલ્લાના ઉમરગામમાં સમુદાયની ભાગીદારીથી મેન્ગ્રોવ એટલે કે ચેરનું વાવેતર પણ કરવામાં આવ્યું છે.

યુવાનો માટે સ્કિલ ઇન્ડિયા હેઠળ કૌશલ્યવર્ધન તાલીમ અને ડાંગ જિલ્લામાં યુવાઓને સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગ સ્થાપવામાં સહાય આપવામાં આવી છે.

સમુદાય આગેવાન ઉપાબેન વસાવાને ભારત સરકાર દ્વારા ‘નારી શક્તિ’ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. નર્મદા જિલ્લાની સંજીવની સહકારી પિયત મંડળીને જળ શક્તિ મંત્રાલય, ભારત સરકાર દ્વારા સહભાગી સિંચાઈ વ્યવસ્થા માટે પુરસ્કાર મળ્યો છે.

સમુદાય આગેવાન હીરબાઈબેન લોબીને ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.

આ ઉપરાંત AKRSP(I)ને ભારત સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યોગસાહસિકતા (National Entrepreneurship) પુરસ્કાર પણ પ્રાપ્ત થયો છે.

આગા ખાન Vની મુલાકાત સાથે ગુજરાત પર વિશેષ નજર

આગા ખાન Vની 9થી 15 સપ્ટેમ્બર સુધીની ભારત મુલાકાત દરમિયાન અમદાવાદની મુલાકાત મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે, કારણ કે ગુજરાતમાં AKDN અને તેની વિવિધ સંલગ્ન સંસ્થાઓ લાંબા સમયથી ગ્રામ્ય વિકાસ, શિક્ષણ, પાણી, ખેતી, કૌશલ્ય વિકાસ અને આબોહવા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા જેવા ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત છે.

એક તરફ આગા ખાન V ભારતના ટોચના નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરશે, તો બીજી તરફ અમદાવાદ સહિત ગુજરાતની મુલાકાત દરમિયાન આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્કની વિવિધ વિકાસલક્ષી પહેલો અને લાંબા ગાળાના સામુદાયિક કાર્ય પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત થવાની શક્યતા છે.