All Party Meeting: સંસદના ચોમાસુ સત્રના એક દિવસ પહેલાં યોજાયેલી સર્વપક્ષીય બેઠકમાં વિપક્ષે થોડા સમય માટે વોકઆઉટ કર્યું. આ વિરોધ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ના એવા બાગી સાંસદોને બેઠકમાં બોલાવવાના નિર્ણય સામે હતો, જેમણે પ્રાદેશિક પક્ષ નેશનાલિસ્ટ સિટિઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા (એનસીપીઆઈ)માં જોડાયા છે, જ્યારે તેમની અયોગ્યતા અંગેનો મામલો હજુ પણ લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા સમક્ષ લંબિત છે.
બેઠક દરમિયાન વિપક્ષે પેપર લીક, શિક્ષણવિદ અને જળવાયુ કાર્યકર સોનમ વાંગચુકને દિલ્હીના જંતર-મંતર પરથી બળજબરીપૂર્વક હટાવવાના મામલા, રામ મંદિરના ચઢાવામાં થયેલા કથિત ગબન અંગે કેન્દ્ર સરકારની ચુપ્પી અને પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચાની માંગ કરી.
વિપક્ષે પરિસીમન મુદ્દે પણ ચર્ચાની માંગ કરી. આ માંગ એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે એવી અટકળો ચાલી રહી છે કે સરકાર આ સંબંધમાં સુધારેલ વિધેયક રજૂ કરી શકે છે. બીજી તરફ સરકારે જણાવ્યું કે તેણે વિપક્ષના સૂચનો પર ધ્યાન આપ્યું છે, પરંતુ જો પક્ષો સંસદમાં માત્ર સૂત્રોચ્ચાર જ કરશે તો તેનાથી રાજકીય નુકસાન જ થશે.
હોબાળા સાથે થઈ શરૂઆત
રવિવારે બેઠકની શરૂઆત જ વિવાદ સાથે થઈ હતી. દ્રવિડ મુનેત્ર કળગમ (ડીએમકે) સહિતના વિપક્ષી પક્ષોએ ટીીએમસીના બાગી સાંસદોને આમંત્રણ આપવાના વિરોધમાં પ્રતીકાત્મક વોકઆઉટ કર્યું. જોકે ગયા મહિને ડીએમકેએ ઇન્ડિયા ગઠબંધનની બેઠકમાં ભાગ લીધો નહોતો, પરંતુ મળેલી માહિતી અનુસાર આ વખતે તેણે અન્ય વિપક્ષી પક્ષો સાથે મળીને વોકઆઉટ કર્યું.
TMC સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ પત્રકારોને જણાવ્યું, “આજે સમગ્ર વિપક્ષ – જેમાં કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી, ડીએમકે, ઝારખંડ મુક્તિ મોર્ચા (જેએમએમ), આમ આદમી પાર્ટી (આપ), નેશનલ કોન્ફરન્સ (એનસી), ડાબેરી પક્ષો અને શિવસેના (યુબીટી) સામેલ છે – એ કથિત એનસીપીઆઈ પક્ષને આમંત્રણ આપવાના વિરોધમાં વોકઆઉટ કર્યું, કારણ કે તે માન્યતા પ્રાપ્ત પક્ષ નથી.”
તેમણે કહ્યું, “TMC પાસે 28 સાંસદો છે અને જે 20 કથિત બાગી સાંસદોના વિલયની વાત કરવામાં આવી રહી છે, તેને હજુ સુધી લોકસભાના અધ્યક્ષે મંજૂરી આપી નથી. તેમની અયોગ્યતાનો મામલો લંબિત છે. 91મા બંધારણીય સુધારા પછી અલગ જૂથ બનાવવાની કોઈ જોગવાઈ નથી, તો પછી સંસદીય કાર્ય મંત્રીએ કયા આધારે આ બાગી સાંસદોને આમંત્રણ મોકલ્યું?”
કોંગ્રેસના સાંસદ જયરામ રમેશે જણાવ્યું કે આ વોકઆઉટ કેન્દ્ર સરકારના તે નિર્ણય સામેનો વિરોધ હતો, જેમાં એનસીપીઆઈને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. એનસીપીઆઈમાં કથિત 20 બાગી TMC સાંસદો જોડાયા છે, જ્યારે આ મુદ્દે અંતિમ નિર્ણય હજુ પણ લોકસભાના અધ્યક્ષ સમક્ષ લંબિત છે.
જોકે કેન્દ્રીય સંસદીય કાર્યમંત્રી કિરણ રિજિજુએ બાદમાં પત્રકારોને જણાવ્યું, “એનસીપીઆઈએ લોકસભાના અધ્યક્ષ સમક્ષ માન્યતા માટે અરજી કરી છે. તમે તેમને કેવી રીતે અવગણી શકો? સૌને આમંત્રણ આપવું સરકારની ફરજ છે.”
‘ભાજપનું વિલય અને અધિગ્રહણ અભિયાન’
બેઠક દરમિયાન વિપક્ષી નેતાઓએ ભારતીય જનતા પાર્ટી પર નાના પક્ષોને તોડવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો. માર્ક્સવાદી કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના સાંસદ જોન બ્રિટાસે તેને રાજકીય વિલય અને અધિગ્રહણ ગણાવ્યું.
તેમણે આ ટિપ્પણી એવા સમયે કરી જ્યારે 20 બાગી TMC સાંસદો એનસીપીઆઈમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે અને બીજી તરફ શિવસેના (યુબીટી)ના 9માંથી 6 સાંસદો એકનાથ શિંદે જૂથમાં જોડાયા છે, જેના વિલયને લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ શનિવારે માન્યતા આપી હતી.
બ્રિટાસે જણાવ્યું, “સરકાર જે રીતે વિપક્ષની જગ્યા છીનવી રહી છે, તેને લઈને અસંતોષ, વાંધા અને વિરોધ હતો. સરકાર અધિગ્રહણ અને વિલય જેવી કોર્પોરેટ પદ્ધતિઓ અપનાવી રહી છે.”
વિપક્ષી નેતાઓએ રામ મંદિરના ચઢાવામાં કથિત ગબન અંગે સરકારની ચુપ્પી, પેપર લીક સામે ચાલી રહેલા આંદોલનો અને શનિવારે દિલ્હીના જંતર-મંતર સ્થિત વિરોધ સ્થળ પરથી સોનમ વાંગચુકને હટાવવાની કાર્યવાહી અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા.
આ ઉપરાંત વિપક્ષે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ અને દેશભરમાં ચાલી રહેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (એસઆઈઆર) પ્રક્રિયાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. મળેલી માહિતી મુજબ સરકારે આ મુદ્દાઓની માત્ર નોંધ લીધી, પરંતુ કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
પરિસીમન વિધેયક પર વિપક્ષની આપત્તિ
ભાજપ એપ્રિલમાં પસાર ન થઈ શકેલા પરિસીમન વિધેયકને ફરી રજૂ કરવાની યોજના બનાવી રહી હોવાની અટકળો વચ્ચે વિપક્ષે જણાવ્યું કે જો આવું કોઈ વિધેયક લાવવામાં આવે તો પહેલાં તેના પર તમામ પક્ષો સાથે ચર્ચા કરવી જોઈએ.
કોંગ્રેસથી અલગ થયા પછી એવી પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું ડીએમકે આ વિધેયક પર સરકારને સમર્થન આપશે. તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ કોંગ્રેસે તમિલગા વેટ્રી કળગમ (ટીવીકે) સાથે ગઠબંધન કર્યું હતું, જેના પછી બંને પક્ષોનું ગઠબંધન સમાપ્ત થયું.
ડીએમકેના સાંસદ તિરુચિ શિવાએ જણાવ્યું કે તેમની પાર્ટી હંમેશા મહિલા અનામતના પક્ષમાં રહી છે, પરંતુ પરિસીમન મુદ્દે સરકારે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નથી.
તેમણે કહ્યું, “જો તમે મહિલા અનામત વિધેયકની વાત કરી રહ્યા છો તો ડીએમકે હંમેશા તેના પક્ષમાં છે. પરંતુ પરિસીમન વિધેયક અંગે સરકારે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટ વલણ જાહેર કર્યું નથી.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “માત્ર મીડિયામાં અટકળો ચાલી રહી છે. સરકારના મનમાં શું છે તે સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ. દક્ષિણના રાજ્યોના હિતોને અસર કરતું કોઈપણ પગલું ડીએમકે ક્યારેય સ્વીકારશે નહીં. દક્ષિણના રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓની બેઠકમાં અમે પરિસીમન પર લાગેલી રોકને વધુ 25 વર્ષ સુધી લંબાવવાનો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો.”
શિવાએ કહ્યું કે ડીએમકે પોતાનું વલણ જાહેર કર્યા વગર સરકારને સમર્થન આપી રહી છે એવી ગેરસમજ ઊભી કરવાની કોઈ જરૂર નથી.
તેમણે કહ્યું, “હું અટકળો પર કોઈ જવાબ આપી શકતો નથી. વિધેયક આવવા દો, ત્યાર પછી અમે અમારું સ્પષ્ટ વલણ જણાવીશું.”
પરિસીમન મુદ્દે સર્વપક્ષીય બેઠકની માંગ
રાજ્યસભામાં ટીીએમસીના સાંસદ ડેરેક ઓ’બ્રાયને રવિવારે અલગથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને પરિસીમન મુદ્દે સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવવાની માંગ કરી.
તેમણે લખ્યું, “માનનીય વડાપ્રધાન, કૃષિ કાયદાઓ જેવી ઉતાવળમાં બનાવવામાં આવેલી કાયદાકીય પ્રક્રિયા ફરી ન દોહરાય – જેને બાદમાં પાછા ખેંચવા પડ્યા હતા – તે પહેલાં હું આપને શક્ય તેટલી વહેલી તકે સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવવાની વિનંતી કરું છું.”
આ પહેલાં રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા અને કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પણ પરિસીમન મુદ્દે સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવવાની માંગ સાથે વડાપ્રધાનને પત્ર લખ્યો હતો.
બીજી તરફ, સર્વપક્ષીય બેઠક બાદ કિરણ રિજિજુએ જણાવ્યું કે કેન્દ્રીય રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બેઠકમાં સરકારે વિપક્ષ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા તમામ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપ્યું છે. જોકે તેમણે એમ પણ કહ્યું કે સંસદમાં સભ્યોએ માત્ર સૂત્રોચ્ચાર કરવા કરતાં ચર્ચામાં ભાગ લેવો જોઈએ.
રિજિજુએ જણાવ્યું, “અમે સૌને દેશહિતમાં સાથે મળીને કામ કરવાની અપીલ કરી. રક્ષામંત્રીએ કહ્યું કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસર ભારત પર પણ પડશે, તેથી તમામ રાજકીય પક્ષોએ દેશ માટે સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “ઘણા રાજકીય પક્ષોએ પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા. અમે તેમને સાંભળ્યા અને તેના પર ધ્યાન આપ્યું. લોકશાહીમાં દરેક પક્ષને પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર છે. ઘણા સૂચનો આપવામાં આવ્યા અને અમે તેની પણ નોંધ લીધી છે. અમે વિપક્ષને સરકારના કાયદાકીય કાર્યોમાં સહકાર આપવા અને વિધેયકો પસાર કરવામાં મદદ કરવાની અપીલ કરી છે. જો પક્ષો મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા બદલે માત્ર સૂત્રોચ્ચાર કરશે તો તેનાથી રાજકીય નુકસાન થશે અને કોઈ લાભ નહીં થાય.”
