Bhopal Contaminated Water: ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના પીડિતોનો આરોપ: યુનિયન કાર્બાઇડ વિસ્તારના લોકોને મળતું પીવાનું પાણી મળથી દૂષિત
Bhopal Contaminated Water: ભોપાલમાં યુનિયન કાર્બાઇડ ગેસ દુર્ઘટનાના પીડિતોના ચાર સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓએ શુક્રવારે (31 જુલાઈ) એક પત્રકાર પરિષદમાં ભોપાલ નગર નિગમ પર પરિત્યક્ત કાર્બાઇડ કારખાનાની આસપાસ આવેલા વિસ્તારોમાં ગટરના પાણીથી દૂષિત પાણીની સપ્લાય કરીને ઇન્દોરના ભાગીરથપુરા જેવી સ્થિતિ સર્જવાનો આરોપ લગાવ્યો.
પીવાના પાણીની તપાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો
નેતાઓએ આ વિસ્તારોમાં સપ્લાય થતા પીવાના પાણીની તપાસ અંગેનો એક અહેવાલ રજૂ કર્યો. તેમાં સામે આવ્યું કે તપાસ કરાયેલા પાણીના લગભગ 70 ટકા નમૂનાઓમાં મળના બેક્ટેરિયા (ફીકલ કોલીફોર્મ) મળી આવ્યા હતા. એટલે કે આ પાણી મોટા પ્રમાણમાં મળથી દૂષિત હોવાનું સામે આવ્યું છે.
30માંથી 19 વિસ્તારોમાં મળથી દૂષિત પાણીની સપ્લાયનો દાવો
એક નિવેદનમાં ભોપાલ ગેસ પીડિત મહિલા પુરુષ સંઘર્ષ મોરચાના અધ્યક્ષ નવાબ ખાને જણાવ્યું હતું, “અમે આ મહિને 30 સમુદાયોના નળમાંથી પાણીના 63 નમૂનાઓ લીધા હતા, જેમાંથી 43 નમૂનાઓમાં ફીકલ કોલીફોર્મની પુષ્ટિ થઈ છે. આ સ્પષ્ટ પુરાવો છે કે 30માંથી 19 સમુદાયોને આપવામાં આવતું પીવાનું પાણી મળથી દૂષિત છે.”
તેમણે જણાવ્યું કે અપર લેક (મોટું તળાવ) માંથી સપ્લાય કરાયેલા પાણીના 90 ટકા નમૂનાઓ અને કોલાર ડેમમાંથી સપ્લાય કરાયેલા પાણીના 25 ટકા નમૂનાઓ દૂષિત મળી આવ્યા હતા.
દૂષિત પાણીથી લોકો બીમારીઓનો ભોગ બની રહ્યા હોવાનો આક્ષેપ
આ તરફ ભોપાલ ગેસ પીડિત મહિલા સ્ટેશનરી કર્મચારી સંઘની અધ્યક્ષા રશીદા બીએ જણાવ્યું હતું, “પરિત્યક્ત યુનિયન કાર્બાઇડ કારખાનાને અડીને આવેલા વિસ્તારોના રહેવાસીઓ મળથી દૂષિત પાણી પીવાના કારણે દૂષિત પાણીથી થતી બીમારીઓ અને તકલીફોની ઝપેટમાં આવી રહ્યા છે. આખા આખા પરિવારો ઝાડા અને ઊલટીની ફરિયાદ કરી રહ્યા છે, જ્યારે ખાનગી ક્લિનિકોમાં ટાઇફોઇડના ઘણા વધુ કેસ સામે આવી રહ્યા છે.”
તેમણે જણાવ્યું કે વર્ષ 2004માં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્વીકાર્યું હતું કે યુનિયન કાર્બાઇડના ઝેરી કચરાના કારણે અહીંના રહેવાસીઓનું પાણી ઝેરી રસાયણો અને ભારે ધાતુઓથી પ્રદૂષિત થયું છે અને આ જ ઝેરી તત્ત્વોથી બચાવવા માટે પાઇપલાઇન બિછાવીને પીવાનું સ્વચ્છ પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ છતાં આઠ વર્ષમાં કોઈ કાર્યવાહી નહીં
ભોપાલ ગેસ પીડિત નિરાશ્રિત પેન્શનભોગી સંઘર્ષ મોરચાના અધ્યક્ષ બાલકૃષ્ણ નામદેવના જણાવ્યા અનુસાર, ઓગસ્ટ 2018માં પાઇપલાઇનના પાણીમાં મળ-દૂષણની ફરિયાદોના જવાબમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ભોપાલ નગર નિગમને આ વિસ્તારમાં ગટર લાઇન બિછાવવા અને યોગ્ય પાણી નિકાલ (ડ્રેનેજ)ની વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
તેમણે કહ્યું, “બી.એમ.સી.એ ત્રણ મહિનામાં આ કામ પૂર્ણ કરવાનો વાયદો કર્યો હતો, પરંતુ છેલ્લા આઠ વર્ષમાં આ દિશામાં એક પણ પગલું ભરવામાં આવ્યું નથી.”
જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ
ભોપાલ ગ્રુપ ફોર ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ એક્શનની રચના ઢીંગરાએ મળથી દૂષિત પીવાના પાણીની સપ્લાય માટે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી હતી.
તેમણે જણાવ્યું, “સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરીને રહેવાસીઓના સ્વાસ્થ્યને જોખમમાં મૂકનારા અધિકારીઓને દંડિત કરવા માટે ભાગીરથપુરાની જેમ લોકોના જીવ જાય તેની રાહ જોવી જોઈએ નહીં. અમે માંગ કરીએ છીએ કે આ વિસ્તારમાં ગટર અને ડ્રેનેજ યોજનાનો સમયબદ્ધ અમલ કરવામાં આવે તેમજ પીવાના પાણીની ગુણવત્તાની સ્વતંત્ર દેખરેખની વ્યવસ્થા તાત્કાલિક સ્થાપિત કરવામાં આવે.”
ભાગીરથપુરા ઘટનાનો પણ ઉલ્લેખ
ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા વર્ષે દેશના સૌથી સ્વચ્છ શહેર ઇન્દોરના ભાગીરથપુરામાં દૂષિત પાણી પીવાના કારણે અનેક લોકોના મોત થયા હતા. ઓડિટ કમિટીએ શોધી કાઢ્યું હતું કે 23માંથી 16 મોત દૂષિત પાણીથી ફેલાયેલી મહામારીના કારણે થયા હતા. જ્યારે બાકીના સાત મોત અંગે પણ અનિશ્ચિતતાના તત્ત્વો હાજર હતા.
ઇન્દોર શહેરના ભાગીરથપુરામાં નર્મદા નદીની પાઇપલાઇનમાં ડ્રેનેજ લાઇનનું પાણી ભળી જવાથી સપ્લાયનું પાણી દૂષિત થઈ ગયું હતું. 3 જાન્યુઆરીએ નગર નિગમ દ્વારા જીવાણુ પરીક્ષણ માટે ભાગીરથપુરામાંથી એકત્ર કરાયેલા 51 નમૂનાઓમાંથી 35 નમૂનાઓમાં ફીકલ કોલીફોર્મ જીવાણુની હાજરી મળી આવી હતી.
