bihar election : બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે ચૂંટણી પ્રચાર ચાલી રહ્યો છે. બિહાર ચૂંટણી દરમિયાન વારંવાર સાંભળવામાં આવતો શબ્દ “જંગલ રાજ” છે, જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે આરજેડી સરકારના 15 વર્ષના શાસનની ટીકા કરવા માટે થાય છે. બિહારમાં ચૂંટણી પ્રચાર ગતિ પકડી રહ્યો હોવાથી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે ફરી એકવાર “જંગલ રાજ” શબ્દનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે.
સમસ્તીપુરમાં તેમની પ્રથમ જાહેર રેલીમાં પીએમ મોદીએ જંગલ રાજનો ઉલ્લેખ કર્યો
પીએમ મોદીએ બિહારના સમસ્તીપુરથી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પોતાનો પ્રચાર શરૂ કર્યો અને તેમની પ્રથમ જાહેર રેલીમાં તેમણે લોકોને જંગલ રાજની યાદ અપાવી. તેમણે જાહેર કર્યું, “ફરી એકવાર, એનડીએ સરકાર, એક સુશાસન સરકાર, જંગલ રાજના લોકોને દૂર રાખશે.” એવું કહેવાય છે કે આરજેડી સરકારના 15 વર્ષના કાર્યકાળ દરમિયાન, બિહારનો ગુના દર ખૂબ ઊંચો હતો અને કાયદો અને વ્યવસ્થા નબળી હતી. આવી સ્થિતિમાં, વિપક્ષી પક્ષો લાલુ પ્રસાદ યાદવ સરકારના કાર્યકાળને “જંગલ રાજ” તરીકે ટીકા કરે છે, અને આટલા વર્ષો પછી પણ, આરજેડી આ શબ્દને દૂર કરી શક્યું નથી. તો, ચાલો જોઈએ કે “જંગલ રાજ” શબ્દનો ઉપયોગ કેવી રીતે થયો અને તે સૌપ્રથમ કોણે બનાવ્યો.
“જંગલ રાજ” શબ્દ કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યો
વિપક્ષી પક્ષોએ આરજેડી સરકારનું વર્ણન કરવા માટે “જંગલ રાજ” શબ્દનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો તેના ઘણા સમય પહેલા, પટણા હાઈકોર્ટે તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો. હકીકતમાં, ઓગસ્ટ 1997 માં સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ વીપી સિંહ અને ન્યાયાધીશ ધર્મપાલ સિંહાની ડિવિઝન બેન્ચે આરજેડી સરકારની ટીકા કરવા માટે “જંગલ રાજ” શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. એક સામાજિક કાર્યકર્તાએ વરસાદની ઋતુ દરમિયાન પટણામાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા અને ગટરોની સફાઈના અભાવ અંગે કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી. પોતાની ટિપ્પણીમાં નારાજગી વ્યક્ત કરતા કોર્ટે કહ્યું, “પરિસ્થિતિ “જંગલ રાજ” કરતા પણ ખરાબ છે, અને કોર્ટના નિર્દેશો અને જાહેર હિતને પણ અવગણવામાં આવી રહી છે.”
સુશીલ કુમારે તેને લોકપ્રિય બનાવ્યું
કોર્ટની ટિપ્પણી બાદ, આરજેડીના રાજકીય વિરોધીઓએ પણ કાયદો અને વ્યવસ્થાની નબળી સ્થિતિને ઉજાગર કરવા માટે “જંગલ રાજ” શબ્દનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો. સ્વર્ગસ્થ ભાજપ નેતા સુશીલ કુમારે લાલુ યાદવ સરકાર પર નિશાન સાધતા, તેને અસરકારક રીતે લોકપ્રિય બનાવતા આ શબ્દનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કર્યો. 2000 માં જ્યારે બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ થવાની હતી, ત્યારે આરજેડી સરકાર ભારે દબાણ હેઠળ હતી.
લાલુ યાદવે ટીકાને હથિયારમાં ફેરવી દીધી
લાલુ યાદવ ખૂબ જ મજબૂત અને સાચા નેતા તરીકે જાણીતા છે. જ્યારે વિપક્ષી પક્ષોએ કાયદો અને વ્યવસ્થાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને તેમની સરકારનું વર્ણન કરવા માટે “જંગલ રાજ” શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો, ત્યારે લાલુ યાદવે ચાલાકીપૂર્વક આ ટીકાને પોતાના હથિયારમાં વાપરી. લાલુ પ્રસાદ યાદવે દાવો કરવાનું શરૂ કર્યું કે વિપક્ષ બિહારમાં “જંગલ રાજ”નો દાવો કરી રહ્યો છે કારણ કે ત્યાં નીચલી અને પછાત જાતિઓ સત્તામાં હતી. લાલુ યાદવ પોતે એક પછાત જાતિના છે. તેમણે કહ્યું કે તેઓ ગરીબ અને શોષિત વર્ગમાંથી આવ્યા છે, અને પહેલી વાર ગરીબો ઉચ્ચ વર્ગની નજરમાં માથું ઉંચુ કરીને જીવી રહ્યા છે, અને ઉચ્ચ વર્ગનું વર્ચસ્વ ઘટી રહ્યું છે. લાલુ યાદવ જનતાને ખાતરી આપવામાં સફળ રહ્યા કે જંગલ રાજનો અંત લાવવાની વાત કરીને વિપક્ષ ખરેખર ગરીબ અને પછાત લોકોના શાસનનો અંત લાવવા માંગે છે. લાલુ યાદવે આ રાજકીય કુશળતાનો લાભ લીધો અને 2000 માં, બિહારમાં આરજેડીએ ફરીથી સરકાર બનાવી, અને રાબડી દેવી મુખ્યમંત્રી બન્યા.
‘જંગલ રાજ’ હજુ પણ આરજેડીના પક્ષમાં કાંટો છે.
બિહારમાં આરજેડીને સત્તા પરથી દૂર કર્યાને બે દાયકા વીતી ગયા છે, પરંતુ આરજેડી હજુ પણ જંગલ રાજ શબ્દને દૂર કરી શકી નથી. તેજસ્વી યાદવનો આજે સૌથી મોટો પડકાર આરજેડીને તેની જંગલ રાજ છબીથી મુક્ત કરવાનો છે. તેજસ્વી યાદવ કહે છે કે આરજેડી સરકાર દરમિયાન જંગલ રાજનો મુદ્દો અતિશયોક્તિપૂર્ણ હતો, પરંતુ તેમના શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો છતાં, આરજેડી હજુ પણ જંગલ રાજ શબ્દને દૂર કરી શક્યું નથી. આ જ કારણ છે કે વિરોધ પક્ષો ઘણીવાર ચૂંટણીમાં તેને મુદ્દો બનાવે છે, અને કદાચ તે હજુ પણ પ્રભાવ ધરાવે છે.
