Climate Change Heat Exposure 2026: આબોહવા પરિવર્તનની અસર આવનારા સમયમાં આપણા સ્વાસ્થ્ય પર વધુ ભારે પડવાની છે. એક નવા અભ્યાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે જો પ્રદૂષણ અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ આ જ ઝડપે વધતું રહેશે તો આ સદીના અંત સુધીમાં દરેક ગરમ દિવસમાં 4 કલાક અને વધુની ભીષણ ગરમી ઉમેરાઈ જશે. આનો અર્થ એ છે કે દિવસમાં ગરમીના કલાકો વધુ વધી જશે. નેચર ક્લાઈમેટ ચેન્જ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા આ રિપોર્ટ મુજબ આ ભયંકર ગરમીનો સૌથી વધુ માર ગરીબ અને વિકાસશીલ દેશો પર પડશે. તે જે ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા વર્ગમાંથી આવે છે.
કલાકોના હિસાબે વધી રહી છે ગરમી
ચીનની સન યાત-સેન યુનિવર્સિટી (Sun Yat-sen University) અને સધર્ન મરીન સાયન્સ એન્ડ એન્જિનિયરિંગ ગ્વાંગડોંગ લેબોરેટરીના સંશોધકોએ આ અભ્યાસ પૂરો કર્યો છે. સંશોધકોનું કહેવું છે કે અત્યાર સુધી ગરમીનું આકલન સામાન્ય રીતે દિવસના સરેરાશ મહત્તમ અથવા ન્યૂનતમ તાપમાનના હિસાબે કરવામાં આવતું હતું. પરંતુ તેમાં દિવસના તે નાના સમય છૂટી જતા હતા, જ્યારે પારો અચાનક ખૂબ ઉપર જતો રહેતો હતો.
વૈજ્ઞાનિકોએ 1981 થી 2023 વચ્ચેના હવામાનના આંકડા અને ભવિષ્યના ક્લાઈમેટ મોડેલનું ઝીણવટપૂર્વક વિશ્લેષણ કર્યું. તેમણે શોધ્યું કે દુનિયાના મેદાની વિસ્તારોમાં ઉનાળા દરમિયાન દર વર્ષે સરેરાશ 269 કલાક ગરમી પડી રહી છે, જેને એક્સ્ટ્રીમ હીટની કેટેગરીમાં માનવામાં આવે છે.
સામે આવી રહ્યા છે આ મોટા આંકડા
4 કલાકનો વધારો: જો હાઈ-એમિશન એટલે કે વધારે પ્રદૂષણ અને વાયુઓના ઉત્સર્જનનો આ જ તબક્કો ચાલુ રહેશે, તો આ સદીના અંત સુધીમાં દરેક ગરમ દિવસ 4 કલાક અને વધુ શેકનારો બની જશે.
સામાન્ય દિવસોમાં પણ ખતરો: જે દિવસો ‘ગરમ દિવસો’ની કેટેગરીમાં નથી આવતા, તેમાં પણ 3 કલાક એવા હશે જ્યારે અત્યંત ગરમીનો સામનો કરવો પડશે. ડેઈલી ટેમ્પરેચર વાળા માપદંડો ઘણીવાર આ કલાકોને અવગણી દે છે.
લગાતાર વધી રહી છે ગરમી: વર્ષ 1981 થી 2023 વચ્ચે દુનિયાના 80 ટકાથી વધુ ભૂભાગ પર ગરમીના કલાકોમાં દર દાયકે સરેરાશ 62 કલાકનો વધારો નોંધવામાં આવ્યો છે.
ભારત જેવા દેશો પર સૌથી મોટો ખતરો
અભ્યાસના લેખકોનું કહેવું છે કે દુનિયાભરમાં કલાકના હિસાબે પડતી આ એક્સ્ટ્રીમ ગરમી અસમાન રીતે વધી રહી છે. વર્તમાન સમયમાં જેટલી ગરમી પડી રહી છે અને ભવિષ્યમાં જેટલી આશંકા છે, તેનો ત્રણ-ચતુર્થાંશ હિસ્સો એકલા લો અને મિડલ-ઈનકમ દેશોના ભાગે આવે છે. આવનારી પેઢીઓને પણ આ જ દેશોમાં સૌથી વધુ ગરમી સહન કરવી પડશે.
કેવી રીતે બચવું આ ખતરાથી?
વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવા માટે હવે આપણે ફક્ત ‘દિવસના તાપમાન’ પર નહીં, પરંતુ ‘કલાકોના હિસાબે’ તાપમાન પર નજર રાખવી પડશે. જો આપણે લોકોના જીવ બચાવવા છે અને પબ્લિક હેલ્થ પ્લાનિંગને વધુ સારું બનાવવું છે, તો અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ એટલે કે સમય રહેતા ચેતવણી આપનારા સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવું પડશે, જેથી અચાનક વધતી ગરમીથી સમય રહેતા બચી શકાય.
