Dalit Reservation Conversion: ઇસ્લામ અથવા ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવનારા દલિતોને આરક્ષણનો લાભ મેળવવાથી વંચિત કરવામાં આવી શકે છે. મોદી સરકારે આ માટે ભારતના પૂર્વ ચીફ જસ્ટિસ (CJI) કે.જી. બાલાકૃષ્ણનની આગેવાની હેઠળ એક વિશેષ તપાસ પંચની રચના કરી છે, જેની તરફથી આવી ભલામણ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશમાં ધર્માંતરણ કરી ચૂકેલા અનુસૂચિત જાતિના લોકોને કોટાનો લાભ બંધ કરવાનો મુદ્દો એક મોટા વિવાદનું કારણ બન્યો છે.
Contents
એક અહેવાલ અનુસાર જસ્ટિસ કે.જી. બાલાકૃષ્ણન પંચ અનુસૂચિત જાતિની વ્યાખ્યામાં યથાસ્થિતિ જાળવી રાખવાની ભલામણ કરી શકે છે. યથાસ્થિતિનો અર્થ એ છે કે જે દલિતો મુસ્લિમ અથવા ક્રિશ્ચિયન બની ગયા છે, તેમને આરક્ષણનો લાભ આપી શકાય નહીં. ઓડિશા અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાં આ એક ખૂબ મોટી સમસ્યા તરીકે ઊભરી છે.
કયા ધર્મના લોકોને દલિતનો દરજ્જો મળી શકે છે
- મોદી સરકારે પૂર્વ CJI કે.જી. બાલાકૃષ્ણનની અધ્યક્ષતામાં એક તપાસ પંચની રચના કરી છે.
- કેન્દ્ર સરકારે આ પંચને એ જવાબદારી સોંપી છે કે તે તપાસ કરે કે શું એવા લોકોને પણ અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો આપી શકાય છે, જેમણે હિંદુ, શીખ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ છોડી દીધો છે.
- હકીકતમાં, રાષ્ટ્રપતિ (અનુસૂચિત જાતિઓ) આદેશ, 1950 હેઠળ અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો માત્ર તેમને જ આપી શકાય છે, જેઓ હિંદુ, શીખ અને બૌદ્ધ ધર્મ સાથે જોડાયેલા છે.
બે દાયકાથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડતર છે વિવાદ
- ધર્મ બદલી ચૂકેલા દલિતોને અનુસૂચિત જાતિની યાદીમાં સામેલ કરવાનો મામલો 20 વર્ષથી વધુ સમયથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડતર છે.
- ધર્મ બદલી ચૂકેલા દલિતોની માંગ છે કે તેમનો અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો જાળવી રાખવામાં આવે, જેથી તેમને આરક્ષણનો પણ સંપૂર્ણ લાભ મળતો રહે.
ધર્મ બદલનારા દલિતો અંગે અગાઉ શું સૂચનો આવ્યા
- આ જટિલ વિષય પર અગાઉ રચાયેલા કાકા કાલેલકર, જસ્ટિસ સચ્ચર અને રંગનાથ મિશ્ર પંચના અહેવાલો અને રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ પંચના વલણ પર પણ વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સાથે જ એક ખ્રિસ્તી મિશનરીના 1911ના એક પુસ્તક પર પણ વિચારવિમર્શ થયો છે.
- સચ્ચર પંચે ધર્મ બદલનારા લોકોને અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો ન આપવાની ભલામણ કરી હતી.
- બીજી તરફ રંગનાથ મિશ્ર પંચનું કહેવું હતું કે અનુસૂચિત જાતિની યાદીને ધર્મનિરપેક્ષ રાખવામાં આવે. જોકે, આ પંચ કોઈ સંશોધન વિના નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું હતું, તેથી સરકારે તેની ભલામણો ફગાવી દેવી પડી હતી.
- સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર કાકા કાલેલકર પંચે ધર્મ બદલનારા દલિતો માટે માત્ર OBC દરજ્જાની ભલામણ કરી હતી અને તેમને અનુસૂચિત જાતિની યાદીમાં ન રાખવાનું સૂચન કર્યું હતું.
- અહેવાલ અનુસાર UPA સરકાર દરમિયાન રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ પંચે વિરોધાભાસી વલણ અપનાવતા અહીં સુધી કહી દીધું હતું કે આરક્ષણની 50% મર્યાદા સાથે છેડછાડ ન કરવી જોઈએ.
- સૂત્રોનું કહેવું છે કે 1911ના પુસ્તકમાં એવી વાતો કરવામાં આવી છે કે ધર્માંતરણ બાદ દલિતોના સામાજિક સ્તરમાં વધારો થઈ જાય છે.
- આ જાણકારીઓના આધારે શક્ય છે કે જસ્ટિસ બાલાકૃષ્ણન પંચ અનુસૂચિત જાતિ માટેની પાત્રતાના હાલના આધારને બદલવાની ભલામણ ન કરે.
- આ ઉપરાંત એ પણ સ્પષ્ટ નથી કે ધર્મ બદલી ચૂકેલા લોકોમાંથી કેટલા લોકો અગાઉ દલિત હતા.
ધર્મ બદલનારા દલિતો પર રાજકારણ
- ધર્માંતરણ કરી ચૂકેલા લોકોને દલિતોની યાદીમાં સામેલ કરવાનો મુદ્દો રાજકીય રીતે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. જ્યાં હાલનો દલિત સમુદાય એ કહીને તેનો વિરોધ કરે છે કે તેનાથી તેમને મળતા આરક્ષણ અને કોટાનો લાભ ઘટશે, કારણ કે દાવેદારોની સંખ્યા વધી જશે.
- બીજી તરફ, મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી સંગઠનો માટે આ મોટા આંચકા તરીકે સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે આગળ કોઈ કારણસર જે પણ દલિતો ધર્મ પરિવર્તનનો નિર્ણય લેશે, તેમણે પોતાના દલિત હોવાના કારણે મળતા લાભો છોડવા અંગે 100 વખત વિચારવું પડશે.
