ડેટા સેન્ટર માટે પાણીનો અધધધ વેડફાટ, બીજી તરફ પાણીના ટીપે ટીપા માટે વલખાં મારતી પ્રજા… આવો વિકાસ માણસને તરસ્યો મારી નાખશે!
Data Center Water Consumption: એક તરફ આધુનિક ટેક્નોલોજી અને ડેટા સેન્ટરના નામે પાણીના મોટા પાયે વપરાશની ચર્ચા છે, તો બીજી તરફ સામાન્ય માણસ પીવાના પાણીના એક-એક ટીપા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે. આ કેવો વિકાસ છે, જેમાં મશીનોની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પાણી ઉપલબ્ધ છે, પણ માણસની તરસ છીપાવવાની વાત આવે ત્યારે અનેક સવાલો ઊભા થાય છે?
ડેટા સેન્ટર આજના ડિજિટલ યુગની જરૂરિયાત હોઈ શકે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સથી લઈને ઇન્ટરનેટ સુધીની અનેક સેવાઓ માટે ડેટા સેન્ટરની ભૂમિકા મહત્ત્વની છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે આ વિકાસની કિંમત કોણ ચૂકવશે? પાણી જેવા અમૂલ્ય કુદરતી સંસાધનનો વપરાશ કેટલો થાય છે, એ પાણી ક્યાંથી આવે છે અને તેની સ્થાનિક લોકો પર શું અસર પડે છે—આ બધાનો હિસાબ જાહેર થવો જોઈએ.
એક તરફ લોકો પાણી માટે ટેન્કરની રાહ જુએ, મહિલાઓ પાણી મેળવવા માટે દૂર સુધી જાય, ખેડૂતો સિંચાઈ માટે વલખાં મારે અને પશુધન માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરવી મુશ્કેલ બને… ત્યારે બીજી તરફ મોટા ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ્સમાં પાણીના વપરાશ સામે સવાલો ઊભા થાય એ સ્વાભાવિક છે.
શું વિકાસનો અર્થ માત્ર મોટાં રોકાણો, વિશાળ ઇમારતો અને આધુનિક ટેક્નોલોજી જ છે? શું વિકાસમાં સામાન્ય માણસની તરસનું કોઈ મૂલ્ય નથી?
પાણી કોઈ એક ઉદ્યોગની મિલકત નથી. એ પ્રકૃતિની અમૂલ્ય ભેટ છે અને દરેક જીવનો અધિકાર છે. ઉદ્યોગોનો વિકાસ થવો જોઈએ, પરંતુ પાણીનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ, ગંદા પાણીનું શુદ્ધીકરણ અને પુનઃઉપયોગ, તેમજ સ્થાનિક લોકોની પાણીની જરૂરિયાતોને પ્રાથમિકતા આપવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
સરકાર અને સંબંધિત તંત્રએ મોટા ડેટા સેન્ટરોના પાણીના વપરાશ અંગે પારદર્શક માહિતી આપવી જોઈએ. કેટલું પાણી વપરાય છે, કેટલું પાણી ફરી વાપરવામાં આવે છે અને સ્થાનિક જળસ્રોતો પર કેટલી અસર થાય છે—આ સવાલોના સ્પષ્ટ જવાબ મળવા જોઈએ.
કારણ કે આવતીકાલે ટેક્નોલોજી વધુ અદ્યતન બની જશે, મશીનો વધુ બુદ્ધિશાળી બનશે અને ડિજિટલ દુનિયા વધુ વિસ્તરશે. પરંતુ જો એ જ સમયે માણસને પીવાનું પાણી મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરવો પડે, તો આવા વિકાસની દિશા પર પુનર્વિચાર કરવો જ પડશે.
યાદ રાખજો, તરસ્યા માણસને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ નહીં, પાણીનો એક ગ્લાસ જ જીવન આપશે!
વિકાસ એવો હોવો જોઈએ જે માણસનું જીવન સુધારે, તેની પાયાની જરૂરિયાતો છીનવી ન લે. ઉદ્યોગો પણ રહે, ટેક્નોલોજી પણ વિકસે, પરંતુ સામાન્ય માણસના હિસ્સાનું પાણી જોખમમાં મૂકીને નહીં.
તમને શું લાગે છે? ડેટા સેન્ટર અને મોટા ઉદ્યોગોના વિકાસ કરતાં પહેલાં સ્થાનિક પ્રજાના પાણીના અધિકારને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ કે નહીં?
તમારો અભિપ્રાય જણાવજો.
