Delhi Heritage Conservation: સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) ના મહાનિર્દેશકને અવમાનના નોટિસ પાઠવી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતાના આદેશના ઈરાદાપૂર્વકના ઉલ્લંઘન પર કડક વાંધો વ્યક્ત કરતા રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં સૂચિત ૧૭૩ વિરાસત સ્થળોની સંરક્ષણ સ્થિતિ પર જવાબ રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ આ નોટિસ પાઠવી છે.
ASI ના મહાનિર્દેશકને હાજર રહેવા નિર્દેશ
જસ્ટિસ અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ અને જસ્ટિસ એન. કોટીશ્વર સિંહની બેન્ચે ASI ના મહાનિર્દેશકને આગામી સુનાવણીની તારીખે વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
આદેશના ઈરાદાપૂર્વકના ઉલ્લંઘન પર કડક વાંધો
બેન્ચે જણાવ્યું કે, “અદાલત આ આદેશના ઈરાદાપૂર્વકના ઉલ્લંઘન પર કડક વાંધો ઉઠાવે છે. તેથી, ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણના મહાનિર્દેશકને નોટિસ પાઠવવામાં આવે છે કે તેઓ કારણ બતાવે કે અદાલત તેમની વિરુદ્ધ અવમાનનાની કાર્યવાહી કેમ શરૂ ન કરે. તેમને આગામી સુનાવણીની તારીખે કારણ બતાવો નોટિસ સાથે વ્યક્તિગત રીતે અદાલત સમક્ષ હાજર રહેવું પડશે.”
સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું કે દિલ્હી સરકારના પુરાતત્વ વિભાગે ૧૯ સ્મારકોની ઓળખ કરીને તેમનું નિરીક્ષણ કર્યું છે અને ‘લોકેશન’ અને ‘જીઓ-મેપિંગ’ સિવાયના મોટાભાગના મુદ્દાઓ/ક્ષેત્રોના સંબંધમાં પાલન કરવામાં આવ્યું છે. બેન્ચે ઉમેર્યું કે, “જોકે, અગાઉના આદેશોમાં ઉલ્લેખિત મુદ્દાઓ પર પાલન અંગે માત્ર એક સામાન્ય નિવેદન આપવામાં આવ્યું છે. અમે નિર્દેશ આપીએ છીએ કે એક વધુ એફિડેવિટ દાખલ કરવામાં આવે જેમાં તે ૧૯ સ્થળોની વિગતો આપવામાં આવે જે દિલ્હી સરકારના પુરાતત્વ વિભાગના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.”
સુપ્રીમ કોર્ટે માંગી અપડેટ તસવીર
ન્યાયાલયે કહ્યું કે, “આમાં અમારા પાછલા આદેશોમાં ઉલ્લેખિત તમામ ક્ષેત્રોનો અને સાથે જ સ્મારક સંબંધિત લેવાયેલા પગલાંનો પણ ઉલ્લેખ હોવો જોઈએ. તેમાં સંબંધિત સ્થળોની નવી તસવીરો પણ સામેલ હોવી જોઈએ.” સર્વોચ્ચ અદાલતે એમ પણ નોંધ્યું કે દિલ્હી મહાનગર પાલિકા (MCD) એ ચિહ્નિત ૮૫ સ્મારકોમાંથી માત્ર ૬૨ સ્મારકોનું સર્વેક્ષણ કર્યું છે અને કેટલાક પાસાઓ પર આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ નથી. વિરાસત સ્થળોનો મુદ્દો રાજીવ સૂરી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા એક કેસમાં ઉઠ્યો હતો, જેમાં તેમણે દિલ્હીની ડિફેન્સ કોલોનીમાં સ્થિત લોદી કાળના સ્મારક ‘શેખ અલીની ગુમટી’ પર અતિક્રમણનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.
