ઇથેનોલ તો બનશે પણ લોકોને ખાવા શું અનાજ મળશે કે મોંઘવારી અને ભૂખમરો વધશે? વિકાસને priority આપવી કે લોકોની ભૂખને?
Ethanol Fuel Policy: દેશમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ વધારવાની નીતિ વચ્ચે હવે એક મોટો સવાલ ઊભો થાય છે ઇંધણ બનાવવા માટે અનાજનો ઉપયોગ વધશે તો સામાન્ય માણસની થાળી પર તેની શું અસર પડશે?
ઇથેનોલ બનાવવા માટે મકાઈ, ચોખા અને અન્ય કૃષિ પેદાશોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. સરકારની આ નીતિ પાછળ વિદેશી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને ખેડૂતોને બજાર પૂરું પાડવાનો હેતુ છે. પરંતુ આર્થિક અને ખાદ્ય સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી તેની બીજી બાજુ સમજવી પણ જરૂરી છે.
એક તરફ દેશમાં ઇંધણની જરૂરિયાત વધી રહી છે, તો બીજી તરફ અનાજના ભાવ, ખેડૂતોના ઉત્પાદન ખર્ચ, ઓછા વરસાદ અને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિઓની ચિંતા પણ રહે છે. જો અનાજનો પુરવઠો ઘટે અને તેની સામે માંગ વધે, તો ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. જોકે ઇથેનોલ ઉત્પાદનને કારણે અનાજની અછત કે ભૂખમરો વધશે જ, એવું કહેવા માટે પૂરતા પુરાવા જરૂરી છે.
સવાલ એ છે કે વિકાસની દોડમાં સામાન્ય માણસની થાળીનું સ્થાન શું હશે?
શું ઇંધણમાં આત્મનિર્ભર બનવાની સાથે દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા પણ એટલી જ મજબૂત રાખવામાં આવશે? અનાજના જથ્થા, બજારભાવ અને લોકોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને જ નીતિનો અમલ થશે? અને જો ભવિષ્યમાં દુષ્કાળ કે પાકનું ઉત્પાદન ઘટવાની સ્થિતિ સર્જાય, તો અનાજની ઉપલબ્ધતા જાળવવા માટે શું વ્યવસ્થા હશે?
વિકાસનો અર્થ માત્ર ઇંધણનું ઉત્પાદન વધારવું નથી. સામાન્ય માણસને પોષાય એવા ભાવે અનાજ મળે, ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ મળે અને દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા જળવાય—આ બધું પણ વિકાસનો જ ભાગ છે.
તમારો શું અભિપ્રાય છે?
દેશે ઇથેનોલ ઉત્પાદન વધારવાની સાથે અનાજની સુરક્ષાને કેવી રીતે જાળવવી જોઈએ? વિકાસને પ્રાથમિકતા આપતી વખતે લોકોની ભૂખ અને મોંઘવારીના સવાલોને કેટલું મહત્ત્વ મળવું જોઈએ?
