Hormuz Strait Crisis 2026: હોર્મુઝથી 20 દિવસોમાં ભારત-ચીન કાઢી લાવ્યા સૌથી વધુ જહાજ, પાકિસ્તાન પાછળ; આ 4 ખતરાઓથી નીકળવું સરળ નથી

Hormuz Strait Crisis 2026: અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની ઈરાન સાથેની જંગ વધુ તેજ બની છે. દુનિયાની ‘ઓઈલ લાઈફલાઈન’ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને ખુલ્લો રાખવા માટે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. જોકે, છેલ્લા 20 દિવસોમાં ભારત, ચીન અને પાકિસ્તાન સહિતના અનેક દેશોના 100થી વધુ જહાજો આ ખતરનાક રૂટ પરથી બચીને વતન પરત ફર્યા છે. મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓ વચ્ચે આ સફર બિલકુલ સરળ રહી નથી.

હોર્મુઝથી 95% ઓઈલ ટેન્કરોની અવરજવરમાં ઘટાડો

રિપોર્ટ અનુસાર, 28 ફેબ્રુઆરી 2026 થી શરૂ થયેલા આ યુદ્ધ બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો દૈનિક ટ્રાફિક લગભગ 95% ઘટી ગયો છે.

• યુદ્ધ પહેલા: રોજિંદા 138 જહાજો પસાર થતા હતા, જે વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાના 20% હિસ્સો ધરાવે છે.

• હાલની સ્થિતિ: જોઈન્ટ મેરીટાઈમ ઇન્ફોર્મેશન સેન્ટરના મતે, આ રૂટ હવે અત્યંત જોખમી બની ગયો છે.

ભારત અને ચીનના જહાજોનો પડકારજનક પ્રવાસ

શિપિંગ ડેટા એનાલિસ્ટ કંપની ‘કેપ્લર’ મુજબ, માર્ચ મહિનામાં 99 જહાજો હોર્મુઝથી પસાર થયા (સરેરાશ રોજિંદા 5-6 જહાજ).

• ચીન: ચીન સાથે જોડાયેલા 9 જહાજો આ સમયગાળામાં સફળતાપૂર્વક પસાર થયા.

• ભારત: ભારત સાથે જોડાયેલા 6 જહાજો મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાના જોખમ વચ્ચે વતન પરત ફર્યા. ભારતનું 50% તેલ અને 55% ગેસ આ જ માર્ગે આવે છે.

• ભારતીય નૌસેનાનું ઓપરેશન: ભારતે ઈરાન સાથે કૂટનીતિક વાતચીત બાદ ખાડીમાં ફસાયેલા જહાજોને INS શિવાલિક અને નંદા દેવી જેવા યુદ્ધજહાજોની સુરક્ષા હેઠળ પરત લાવ્યા છે. હજુ પણ 22 જહાજો અને 611 ક્રૂ મેમ્બર્સ ખાડીમાં ફસાયેલા છે.

પાકિસ્તાન અને અન્ય દેશોની સ્થિતિ

પાકિસ્તાની ધ્વજ ધરાવતું એક તેલ ટેન્કર પણ 15 માર્ચે ઈરાની તટ પરથી પસાર થયું હતું. નિષ્ણાતોના મતે, જહાજો હવે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોને બદલે ઈરાની તટરેખાની નજીકથી પસાર થવા મજબૂર બન્યા છે, જે દરિયાઈ સુરક્ષાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન હોઈ શકે છે.

“ઈરાન હુમલા અને દરિયાઈ સુરંગોના ડરથી હોર્મુઝ પર પોતાનું નિયંત્રણ જમાવી રહ્યું છે. જહાજો હવે સુરક્ષિત માર્ગની શોધમાં અલગ-અલગ રૂટ અપનાવી રહ્યા છે.” — મશેલ વીજ બોકમેન, વિન્ડવર્ડ મેરીટાઈમ એનાલિટિક્સ

જહાજો માટે 4 મોટા ખતરા

યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ઈરાની તટ પાસે 20થી વધુ કોમર્શિયલ જહાજો પર હુમલા થયા છે, જેમાં ‘મયુરી નારી’ અને ‘સેફસી વિષ્ણુ’ જેવા જહાજો સામેલ છે. ઈરાન તરફથી મુખ્યત્વે આ ચાર ખતરાઓ છે:

1. માનવરહિત ડ્રોન (Unmanned Drones)

2. તટીય એન્ટી-શિપ મિસાઈલ્સ (Coastal Anti-ship Missiles)

3. માનવરહિત જહાજ અને બોટ (Unmanned Vessels/Boats)

4. દરિયાઈ બારૂદી સુરંગો (Sea Mines)