Maharashtra BJP Mahayuti Alliance: પુણેમાં રાહુલ ગાંધીના ‘વિદ્યાર્થીઓની ગૂંજ’ કાર્યક્રમ બાદ શું BJP અને મહાયુતિની રણનીતિમાં મોટો ફેરફાર થઈ ગયો છે? મહાયુતિની જે બેઠકોમાં ગઠબંધનના સહયોગીઓ અને તેમના નેતાઓ વચ્ચે મનદુઃખના અહેવાલો આવતા રહ્યા હતા, ત્યાં હવે મહાયુતિ ગઠબંધનની એકજૂટતા ચર્ચાનો વિષય બની ગઈ છે. BJPએ પોતાના સહયોગી પક્ષો શિવસેના અને NCP સાથે સંબંધો મજબૂત કરવાની દિશામાં પગલાં ભર્યાં છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે સોમવારે મહાયુતિ સંકલન સમિતિની બેઠક બોલાવી હતી, જેમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે અને સુનેત્રા પવાર સહિત ત્રણેય પક્ષોના વરિષ્ઠ નેતાઓ સામેલ થયા હતા. અહેવાલ છે કે ગઠબંધનમાં કરવામાં આવેલા વચનો પૂરા કરવાનો ભરોસો આપવામાં આવ્યો. વધુ સારા સંકલનની વાત કરવામાં આવી. યુવાનો અને જેન જીમાં વધી રહેલા અસંતોષનો સામનો કરવાની રીતો પર ચર્ચા થઈ.
મહાયુતિમાં આ પહેલ ત્યારે થઈ છે જ્યારે કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા પુણેમાં આયોજિત ‘વિદ્યાર્થીઓની ગૂંજ’ કાર્યક્રમને મોટી સંખ્યામાં યુવાનોનું સમર્થન મળ્યું. રાહુલ ગાંધી દ્વારા મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવ્યા બાદ જે રીતે BJP નેતાઓ તેમના પર તૂટી પડ્યા, તેને BJP પર રાહુલ ગાંધીની અસર તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે ‘વિદ્યાર્થીઓની ગૂંજ’ કાર્યક્રમ બાદ BJPએ રાજ્યમાં બદલાતા રાજકીય વાતાવરણ અને યુવાનોમાં વધી રહેલા અસંતોષને ગંભીરતાથી લીધો છે. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર એક સૂત્રએ કહ્યું, ‘આ કારણે BJPએ યુવા પેઢીમાં તેમની વધી રહેલી લોકપ્રિયતા પર ધ્યાન આપ્યું છે.’
હવે નિયમિત થશે સંકલન સમિતિની બેઠકો
રાહુલ ગાંધીની અસર સાથે આ બેઠકને એટલા માટે જોડવામાં આવી રહી છે કારણ કે તેમાં ઘણી બાબતો પહેલીવાર થઈ. બેઠક બાદ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે મહાયુતિની સંકલન સમિતિની બેઠકો હવે નિયમિત રીતે યોજાશે. ગઠબંધનના તમામ સહયોગી પક્ષો સાથે સરકારના વહીવટી અને નીતિગત નિર્ણયો પર ચર્ચા કરવામાં આવશે અને ચૂંટણી દરમિયાન કરવામાં આવેલા વચનો પૂરા કરવાની દિશામાં સાથે મળીને કામ કરવામાં આવશે.
અત્યાર સુધી આ સમિતિ મુખ્યત્વે ચૂંટણીમાં બેઠકોની વહેંચણી જેવા મુદ્દાઓ સુધી મર્યાદિત રહેતી હતી, પરંતુ આ વખતે તેનો વ્યાપ વધારીને સરકારના કામકાજ અને ગઠબંધનની અંદર વધુ સારા તાલમેલ સુધી કરવામાં આવ્યો છે.
મહેસૂલ મંત્રી અને સંકલન સમિતિના પ્રમુખ ચંદ્રશેખર બાવનકુળેએ જણાવ્યું કે ત્રણેય પક્ષોએ નક્કી કર્યું છે કે હવે કોઈપણ નેતા અથવા મંત્રી જાહેરમાં પોતાના સહયોગી પક્ષોની ટીકા નહીં કરે. તેમણે કહ્યું કે ગઠબંધનને મજબૂત રાખવા માટે તમામ પક્ષોએ પોતાના પરસ્પર મતભેદો જાહેર મંચ પર લાવવાથી બચવું પડશે.
171 સરકારી નિગમોમાં નિમણૂકો, અસંતોષ દૂર થશે?
અહેવાલ અનુસાર બેઠકમાં એ પણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે રાજ્યના 171 સરકારી નિગમો અને બોર્ડમાં લાંબા સમયથી બાકી રહેલી રાજકીય નિમણૂકો આગામી એક મહિનાની અંદર પૂર્ણ કરી દેવામાં આવશે. આ નિમણૂકોને લઈને લાંબા સમયથી ગઠબંધનની અંદર અસંતોષ હતો.
2024 વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ આ મામલો ટાળી દેવામાં આવ્યો હતો કારણ કે સરકારને આશંકા હતી કે જેમને પદ નહીં મળે તેઓ નારાજ થઈ શકે છે.
હવે નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે ગઠબંધનના ત્રણેય પક્ષોના કાર્યકરો અને નેતાઓને તેમની રાજકીય તાકાત પ્રમાણે જવાબદારીઓ આપવામાં આવશે. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે સૂત્રોના હવાલાથી સમાચાર આપ્યા છે કે આ નિમણૂકોમાં BJPને સૌથી મોટો હિસ્સો મળશે, જ્યારે શિવસેના અને NCPને અનુક્રમે 30 અને 20 ટકા હિસ્સો મળી શકે છે.
સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ પણ સાથે લડશે
મહાયુતિએ એ પણ નક્કી કર્યું છે કે પંચાયતથી લઈને નગરપાલિકા સુધીની તમામ સ્થાનિક ચૂંટણીઓ ત્રણેય પક્ષો સાથે મળીને લડશે. આ નિર્ણયને વિપક્ષના વધતા દબાણ વચ્ચે ગઠબંધનની મજબૂતી દર્શાવવાના પ્રયાસ તરીકે માનવામાં આવી રહ્યો છે.
BJPની શું મજબૂરી છે?
વિધાનસભામાં BJP પાસે 132 ધારાસભ્યો છે અને અપક્ષ તથા નાના પક્ષોના સમર્થનથી તે બહુમતીના આંકડા સુધી પહોંચી શકે છે. એટલે કે શિવસેના અને NCP વિના પણ તેની પાસે બહુમતી છે. તેમ છતાં BJPએ સહયોગીઓ સાથે સંબંધો સુધારવાની પહેલ કરી છે. રાજકીય જાણકારોનું માનવું છે કે માત્ર સંખ્યાબળથી સરકાર ચલાવવી સરળ નથી. સ્થિર અને મજબૂત ગઠબંધન પણ એટલું જ જરૂરી હોય છે.
‘BJP હવે સમજી ગઈ કે સાથે ચાલવાની જરૂર છે’
શિવસેનાના એક મંત્રીએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને નામ ન છાપવાની શરતે જણાવ્યું કે વિધાનસભા ચૂંટણી જીત્યા બાદ BJP ઘણો આત્મવિશ્વાસમાં હતી અને 2029ની ચૂંટણી એકલા લડવાની વાતો પણ કરી રહી હતી. તેમણે કહ્યું કે હવે કોંગ્રેસની વધતી સક્રિયતા અને યુવાનો વચ્ચેના નવા રાજકીય વાતાવરણને જોઈને BJPને અહેસાસ થયો છે કે સહયોગીઓને સાથે લઈને ચાલવું જરૂરી છે. તેમના અનુસાર, ગઠબંધનમાં તમામ પક્ષોની ભૂમિકાને સ્વીકારવી સમયની માંગ છે.
NCPએ માગ્યું નાણાં મંત્રાલય
બેઠકમાં NCPએ સરકારમાં પોતાની ભૂમિકા વધારવાની માગ પણ ફરી રજૂ કરી. પક્ષના એક વરિષ્ઠ મંત્રીએ કહ્યું કે દિવંગત અજિત પવારના નિધન બાદ નાણાં મંત્રાલય મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ પાસે છે, જ્યારે આ વિભાગ અગાઉ NCP પાસે હતો. અહેવાલ અનુસાર તેમણે કહ્યું કે ગઠબંધન ધર્મ હેઠળ નાણાં વિભાગ ફરીથી NCPને મળવો જોઈએ.
બેઠકમાં જિલ્લા સ્તરે વિકાસ નિધિના વિતરણને લઈને પણ સહમતિ બની. નક્કી કરવામાં આવ્યું કે જિલ્લા યોજનાની લગભગ 70 ટકા રકમ સ્થાનિક ધારાસભ્યોને મળશે, જ્યારે બાકીની 30 ટકા રકમનું વિતરણ સંબંધિત જિલ્લાના પાલક મંત્રી ગઠબંધનના સહયોગીઓ વચ્ચે કરશે. આ મુદ્દો પણ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી NCP અને શિવસેનાના ધારાસભ્યો વચ્ચે અસંતોષનું કારણ બન્યો છે.
સરકારની સહિયારી જવાબદારી પર ભાર
અહેવાલ અનુસાર BJP નેતાઓનું કહેવું છે કે ગઠબંધન સરકારમાં કોઈ એક પક્ષને સફળતા અથવા નિષ્ફળતાનો શ્રેય કે જવાબદારી આપી શકાય નહીં. તેમના અનુસાર, જો કોઈ વિભાગમાં ખામી રહે છે તો તેની જવાબદારી સમગ્ર ગઠબંધનની રહેશે, નહીં કે માત્ર તે પક્ષની જેના પાસે સંબંધિત મંત્રાલય છે.
રાજકીય સૂત્રોનું માનવું છે કે રાહુલ ગાંધીના ‘વિદ્યાર્થીઓની ગૂંજ’ કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં યુવાનોની ભાગીદારીએ BJPને નવી રણનીતિ અપનાવવા માટે મજબૂર કરી છે. આ ઉપરાંત વિદ્યાર્થી આંદોલનો, રોજગાર, શિક્ષણ અને મરાઠા અનામત જેવા મુદ્દાઓ પર વધતા દબાણને ધ્યાનમાં રાખીને BJP હવે મહાયુતિને વધુ સંગઠિત અને સક્રિય રાખવા માગે છે. મહારાષ્ટ્રમાં વિપક્ષ સતત સરકારને શિક્ષણ, રોજગાર, અનામત અને વહીવટી મુદ્દાઓ પર ઘેરી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં નિયમિત સંકલન બેઠકો, બાકી રહેલી રાજકીય નિમણૂકો પૂર્ણ કરવા અને સહયોગી પક્ષોની નારાજગી દૂર કરવાનો પ્રયાસ આગામી રાજકીય પડકારો પહેલાં ગઠબંધનને મજબૂત કરવાની રણનીતિ તરીકે માનવામાં આવી રહ્યો છે.
