NCERT Book Controversy Judiciary: ધોરણ 8 ના સામાજિક વિજ્ઞાનના નવા પાઠ્યપુસ્તકમાં ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર સાથે જોડાયેલા સંદર્ભોને લઈને ઉભેલા વિવાદ પછી રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ (NCERT) એ માફી માંગતા પુસ્તકના વિતરણ પર “સખત રોક” લગાવી દીધી છે. શિક્ષણ મંત્રાલય સાથે જોડાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, છપાયેલી 2.25 લાખ નકલોમાંથી માત્ર 38 નકલો જ વેચાઈ શકી, જ્યારે 2,24,962 નકલો સ્ટોકમાં રહી ગઈ, જેમને હવે પાછી ગોડાઉનમાં મંગાવી લેવામાં આવી છે. NCERT વેચાઈ ગયેલી 38 નકલોને પણ પાછી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
વિવાદનું શું છે કારણ?
વિવાદાસ્પદ પુસ્તક ‘Exploring Society: India and Beyond, Vol II’ માં પ્રકરણ 4 – The Role of Judiciary in Our Society માં ન્યાયતંત્ર સમક્ષ રહેલા પડકારો તરીકે વિવિધ સ્તરો પર ભ્રષ્ટાચાર, કેસોની ભારે પેન્ડન્સી (બાકી સંખ્યા) અને જજોની અછત જેવા મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. આમાં પેન્ડિંગ કેસોના આંકડા અને એક ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશના કથનનો હવાલો પણ સામેલ હતો, જેના પર તીખી પ્રતિક્રિયા જોવા મળી.
NCERT એ માંગી માફી
NCERT એ તેના સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું કે પુસ્તક વર્તમાન પ્રક્રિયાઓ હેઠળ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ વિતરણ પછી એવું જાણવા મળ્યું કે પ્રકરણમાં કેટલીક “અયોગ્ય સામગ્રી અને નિર્ણય સંબંધી ભૂલો” રહી ગઈ છે. પરિષદે તેને અજાણતા થયેલી ભૂલ ગણાવતા ઔપચારિક રીતે માફી માંગી અને કહ્યું કે ન્યાયતંત્રના સન્માનને ઠેસ પહોંચાડવાનો કોઈ ઈરાદો નહોતો.
કપિલ સિબ્બલ અને અભિષેક મનુ સિંઘવીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઉઠાવ્યો મામલો
મામલો ત્યારે વધુ ગંભીર બની ગયો જ્યારે વરિષ્ઠ એડવોકેટ કપિલ સિબ્બલ અને અભિષેક મનુ સિંઘવીએ આ મુદ્દાને સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ ઉઠાવ્યો. ત્યારબાદ મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેંચે આના પર સ્વતઃ સંજ્ઞાન લીધું અને તેને “ગંભીર ચિંતાનો વિષય” ગણાવ્યો. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તે કોઈને પણ ન્યાયતંત્રની છબી ખરડવાની મંજૂરી આપશે નહીં.
મુખ્ય ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી કે બાર અને બેંચ, બંને આ મુદ્દાને લઈને દુઃખી છે અને કાયદો પોતાનો રસ્તો લેશે. અદાલતની કડક ટિપ્પણી પછી શિક્ષણ મંત્રાલયના શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગે NCERT ને પુસ્તકના વિતરણ પર રોક લગાવવા અને વિવાદાસ્પદ પ્રકરણને નિષ્ણાતોની સલાહથી ફરીથી લખવાનો નિર્દેશ આપ્યો, જેનું પાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
NCERT એ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે તે ન્યાયતંત્રને બંધારણના રક્ષક અને મૌલિક અધિકારોના રક્ષક માને છે તથા નવા પાઠ્યપુસ્તકોનો ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓમાં બંધારણીય સમજ અને સંસ્થાકીય સન્માનને મજબૂત કરવાનો છે, નહીં કે કોઈ બંધારણીય સંસ્થાની છબીને નુકસાન પહોંચાડવાનો.
