SC Reservation Misuse: રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગ (NCSC) તે લોકોનો પતો લગાવવા માટે એક દેશવ્યાપી અભિયાન ચલાવવાનું છે, જેઓ ઈસાઈ ધર્મ અપનાવી ચૂક્યા છે, તેમ છતાં સરકારી નોકરીઓ અને શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં આરક્ષણનો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છે. જ્યારે, ભારતીય સંવિધાનમાં સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા છે કે આરક્ષણના દાયરામાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) ના તે જ લોકો આવશે, જેઓ હિંદુ, શીખ કે બૌદ્ધ છે. રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગે અનેક રાજ્યોમાંથી આ પ્રકારની ફરિયાદ મળ્યા પછી આ દિશામાં પહેલ કરવાનું વિચાર્યું છે, જેમાં ઘણા લોકો વિશે ફરિયાદો મળી છે કે તેઓ અનુસૂચિત જાતિને મળતા આરક્ષણના લાભનો ખોટો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છે.
આરક્ષણના લાભના દુરુપયોગ પર સખ્તાઈ
એક અહેવાલ અનુસાર NCSC તમામ રાજ્ય સરકારોને આ લખી રહ્યું છે કે તેઓ તમામ સરકારી વિભાગો અને પ્રદેશની શિક્ષણ સંસ્થાઓની સઘન તપાસ કરે અને જાતિ પ્રમાણપત્રોની ઝીણવટપૂર્વક તપાસ કરે. આયોગ તરફથી આ પગલું એવા સમયે ઉઠાવવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યારે હાલમાં જ અલ્હાબાદ હાઈ કોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તે તેવા લોકો પર કાર્યવાહી કરે, જેઓ ઈસાઈ ધર્મ અપનાવી ચૂક્યા છે, તેમ છતાં અનુસૂચિત જાતિને મળતા આરક્ષણનો લાભ ઉઠાવી રહ્યા છે.
ધર્મ પરિવર્તન કરવા પર આરક્ષણ માટે અયોગ્ય
NCSC ને કેટલીક એવી પણ ફરિયાદો મળી છે કે કેટલાક લોકોએ માત્ર આરક્ષણનો લાભ ઉઠાવવા માટે જ હિંદુ ધર્મ અપનાવી લીધો છે. દેશના સંવિધાનના આર્ટિકલ 341 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિના અનુસૂચિત જાતિથી સંબંધિત આદેશ, 1950 માં જાતિ-આધારિત આરક્ષણની વ્યવસ્થા છે.
આમાં વિભિન્ન જાતિ અને સમૂહોને અનુસૂચિત જાતિ (SC)ના રૂપમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.
તેના અનુસાર, ‘કોઈ પણ વ્યક્તિ જે હિંદુ, શીખ કે બૌદ્ધ ધર્મથી અલગ ધર્મને માને છે’, તે અનુસૂચિત જાતિનો સભ્ય નહીં ગણાય.
આ આધાર પર કોઈ પણ વ્યક્તિ જે ઈસાઈ બની ચૂક્યો છે, તે જાતિ-આધારિત આરક્ષણ માટે અયોગ્ય છે.
રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ તૈયાર કરશે NCSC
NCSC ના ચેરમેન કિશોર મકવાણાએ કહ્યું છે કે ‘અલગ-અલગ રાજ્યોમાંથી ઘણી બધી ફરિયાદો મળ્યા પછી અમે રાજ્ય સરકારોને રેકોર્ડ ચેક કરવા અને ધર્મ બદલ્યા પછી પણ સરકારી નોકરીઓમાં આરક્ષણનો લાભ લેનારાઓની સઘન તપાસ કરવા માટે લખી રહ્યા છીએ. લાંબા સમય માટે આયોગ ઈચ્છે છે કે એક એવી રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ તૈયાર થઈ જાય, જેનાથી રાજ્યોને સતત આ પ્રકારનું અભિયાન ચલાવવાનો અવસર મળે અને તે પોતાના આંકડા આયોગની સાથે શેર કરી શકે. તેનાથી જો કંઈ ખોટું થઈ રહ્યું છે તો તેને રોકવામાં મદદ મળશે.’
‘સંવિધાન સાથે છેતરપિંડી’
2024 માં સુપ્રીમ કોર્ટે પણ મદ્રાસ હાઈ કોર્ટના તે આદેશ પર મહોર લગાવી દીધી હતી, જેમાં આરક્ષણના લાભ માટે ઈસાઈમાંથી હિંદુ બનેલી એક મહિલાનો દાવો ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો. મહિલાનો દાવો હતો કે તેણે જ્યારે અપર ડિવિઝન ક્લાર્ક (UDC) માટે પુડુચેરીમાં અરજી આપી હતી, ત્યારે તે હિંદુ હતી, તેથી તેને જાતિ પ્રમાણપત્ર મળવું જોઈએ. પરંતુ, અદાલતે તેના દાવાને રદ કર્યો હતો. પોતાના નિર્ણયમાં સુપ્રીમ કોર્ટે અહીં સુધી કહ્યું હતું કે માત્ર આરક્ષણનો લાભ લેવાના ઈરાદાથી કરવામાં આવેલું ધર્મ પરિવર્તન ‘સંવિધાન સાથે છેતરપિંડી’ છે.
