Pan Masala Cess Bill: લોકસભાએ પાન મસાલા પર ઉપકર (સેસ) લગાવવાની જોગવાઈવાળા બિલને શુક્રવારે મંજૂરી આપી દીધી. નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ‘સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઉપકર બિલ, ૨૦૨૫’ પર થયેલી ચર્ચાનો જવાબ આપ્યો, જેના પછી સદને વિવિધ સંશોધનોને નકારતાં આ બિલને ધ્વનિ મતથી સ્વીકૃતિ આપી દીધી. ચર્ચાનો જવાબ આપતા નાણાં મંત્રીએ કહ્યું કે, મહેસૂલ વધારવું એ કોઈપણ નાણાં મંત્રીની જવાબદારી હોય છે જેથી વિવિધ ક્ષેત્રોમાં માંગને પૂરી કરી શકાય, પરંતુ અહીં એક એવી સરકાર છે જેણે કરના દાયરાને ઘટાડ્યો છે.
માત્ર હાનિકારક વસ્તુઓ પર ટેક્સ: નિર્મલા સીતારમણ
નાણાં મંત્રીએ કહ્યું કે આવકવેરાની મર્યાદામાં મોટી છૂટ આપવામાં આવી છે અને ₹૧૨ લાખ સુધીની આવક પર કોઈ કર આપવાની જરૂર નથી. સીતારમણે કહ્યું કે GST માં વ્યાપક ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે જેથી વસ્તુઓ સસ્તું થાય. તેમનું કહેવું હતું કે આવકવેરાની મર્યાદા વધારવાથી લોકોના હાથમાં ₹૧ લાખ કરોડ બચ્યા છે.
નાણાં મંત્રીએ કહ્યું, “શું હું સામાન્ય લોકોની મૂળભૂત જરૂરિયાતની કોઈપણ વસ્તુ પર કર લગાવી રહી છું? બિલકુલ નહીં. માત્ર હાનિકારક વસ્તુઓ પર જ કર લગાવવામાં આવી રહ્યો છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે, “મને લાગે છે કે ભાગ્યે જ કોઈ સભ્ય એવું કહેશે કે પાન મસાલાની કિંમત સસ્તી હોવી જોઈએ.” તેમણે કહ્યું કે, રક્ષા અને રસ્તાના નિર્માણ માટે પૈસાની જરૂર હોય છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે સંસાધનોની જરૂર
સીતારમણે કહ્યું કે બોફોર્સ કેસ પછી ૩૦ વર્ષ સુધી તોપની ખરીદી કરવામાં આવી નહોતી અને સ્થિતિ એ થઈ કે આ સમયગાળામાં ઘણા રક્ષા મંત્રી તો નિર્ણય જ નહોતા કરી શક્યા. તેમણે સંયુક્ત પ્રગતિશીલ ગઠબંધન (UPA) સરકારના સમયમાં રક્ષા સાધન-સરંજામની કથિત રીતે ખરીદી ન થવાનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો. નાણાં મંત્રીનું કહેવું હતું કે, “હું આ બિલના દાયરામાં લોટને લાવી શકતી નથી, તેમાં માત્ર હાનિકારક વસ્તુઓ જ લાવી શકાય છે.”
ઉપકર કોઈ નવી વ્યવસ્થા નથી
નાણાં મંત્રીએ કહ્યું, “ઉપકર (Cess) કોઈ નવી વ્યવસ્થા નથી. ૨૦૧૪ પહેલાં ચાર ઉપકરનો સંગ્રહ કરવામાં આવતો હતો.” સીતારમણે કહ્યું કે ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકરના સંગ્રહમાંથી રાજ્યોનો હિસ્સો તેમને મોકલી દેવાયો છે. તેમનું કહેવું હતું કે મહેસૂલ સંગ્રહ CAG ની તપાસના દાયરામાં આવે છે. તેમણે ગુરુવારે કહ્યું હતું કે બિલનો હેતુ વધારાના સંસાધન એકત્ર કરવાનો છે તથા તેનાથી મળનાર મહેસૂલનો એક ભાગ રાજ્યો સાથે વહેંચવામાં આવશે.
નાણાં મંત્રીએ સદનમાં બિલને ચર્ચા અને પસાર કરવા માટે મૂકતી વખતે એ પણ કહ્યું હતું કે આ બિલનો માલ અને સેવા કર (GST)ની વ્યવસ્થા પર કોઈ અસર નહીં પડે તથા પાન મસાલાના વપરાશ પર ૪૦ ટકાનો GST યથાવત્ રહેશે.
શું છે ‘સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઉપકર બિલ, ૨૦૨૫’?
‘સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઉપકર બિલ, ૨૦૨૫’ પાન મસાલા પર લગાવવામાં આવતા ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકર (Compensation Cess) નું સ્થાન લેશે.
ઉદ્દેશ્ય: રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને જાહેર સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલા ખર્ચાઓ માટે વધારાના સંસાધન એકત્ર કરવાનો છે.
નવો ઉપકર: આ બિલ હેઠળ તે મશીનો અથવા પ્રક્રિયાઓ પર ઉપકર લગાવવામાં આવશે, જેના માધ્યમથી ઉક્ત વસ્તુઓનું નિર્માણ કે ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે.
જ્યારે ૧ જુલાઈ ૨૦૧૭ ના રોજ GST ની શરૂઆત થઈ હતી, ત્યારે GST ના અમલને કારણે રાજ્યોને થતા મહેસૂલના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે ૩૦ જૂન ૨૦૨૨ સુધી પાંચ વર્ષ માટે ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકરની વ્યવસ્થા લાગુ કરવામાં આવી હતી. ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકરની વ્યવસ્થાને પછીથી ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધી ચાર વર્ષ માટે વધારવામાં આવી હતી અને તેના સંગ્રહનો ઉપયોગ તે લોન ચૂકવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે જે કેન્દ્રએ રાજ્યોને કોવિડ મહામારીના સમયગાળા દરમિયાન GST મહેસૂલની ખોટની ભરપાઈ કરવા માટે લીધી હતી.
